ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង គឺជារោងចក្រឧស្សាហកម្មដែលបំលែងប្រេងឆៅ ទៅជាផលិតផលប្រេងផ្សេងៗ ដូចជា សាំង ប្រេងម៉ាស៊ូត ជ័រក្រាលផ្លូវ (asphalt) ប្រេងកម្តៅ (heating oil) ប្រេងកាត ឧស្ម័នប្រេងរាវ (LPG) និងណាហ្វថា (naphtha) ជាដើម។ រោងចក្រទាំងនេះក៏អាចផលិតវត្ថុធាតុដើមគីមីឥន្ធនៈដូចជា ethylene និង propylene ដោយផ្ទាល់តាមរយៈការបំបែកប្រេងឆៅ (cracking) ដោយមិនចាំបាច់ប្រើផលិតផលចម្រាញ់ផ្សេងៗឡើយ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានឲ្យដឹងថា ប្រេងឆៅត្រូវបានដំណើរការដំបូងនៅរោងចក្រផលិតប្រេង ហើយជាទូទៅមានឃ្លាំងស្តុកប្រេង (oil depot) នៅក្បែរឬក្នុងបរិវេណរោងចក្រ ដើម្បីទុកប្រេងឆៅចូលនិងផលិតផលរាវដែលចម្រាញ់រួច។ នៅឆ្នាំ២០២០ សមត្ថភាពចម្រាញ់សរុបរបស់រោងចក្រប្រេងពិភពលោកមានប្រមាណ ១០១.២ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលបង្ហាញពីទំហំធំសម្បើមនៃឧស្សាហកម្មថាមពលនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងភាគច្រើនស្ថិតនៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រ កំពង់ផែ ឬតំបន់ប្រេងឆៅ ដើម្បីភាពងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូន។ តាម Wikipedia មណ្ឌលចម្រាញ់ប្រេងធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺរោងចក្រ Jamnagar នៅឥណ្ឌា ដែលមានសមត្ថភាពលើសពី ១.២ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ី ក៏ជាប្រទេសដែលមានចំណែកនៃសមត្ថភាពចម្រាញ់យ៉ាងច្រើនដែរ។ ក្រៅពីតំបន់ឆ្នេរ ក៏មានរោងចក្រមួយចំនួនស្ថិតក្នុងដីគោក ភ្ជាប់ដោយប្រព័ន្ធបំពង់បង្ហូរប្រេងផងដែរ។ ចំនួនកម្មករនៅក្នុងរោងចក្រទាំងនេះជាទូទៅមានកម្រិតទាប ប៉ុន្តែត្រូវការជំនាញបច្ចេកទេសខ្ពស់ រួមទាំងវិស្វករគីមី និងអ្នកបច្ចេកទេសឯកទេស។ ការរីកចំរើននៃឧស្សាហកម្មនេះបានបង្កើតទីក្រុងនិងសហគមន៍ជុំវិញរោងចក្រធំៗ ដូចជា Houston និងតំបន់ឈូងសមុទ្រពែក្ស ដែលជាសក្ខីភាពនៃឥទ្ធិពលវប្បធម៌និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចម្រាញ់ប្រេង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងដំបូងបង្អស់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩ ដោយមានគោលដៅផលិតកំសួន (kerosene) សម្រាប់ភ្លើងបំភ្លឺ។ ក្នុងចំណោមរោងចក្រដំបូងៗ មានរោងចក្រនៅប៉ូឡូញ (ឆ្នាំ១៨៥៤) និងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក (ឆ្នាំ១៨៥៦) ដែលប្រើប្រាស់វិធីចម្រាញ់សាមញ្ញដើម្បីបំបែកប្រេងឆៅ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ការរីករាលដាលនៃរថយន្តប្រើម៉ាស៊ីនសាំង បានជំរុញឲ្យមានការពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃឧស្សាហកម្មនេះ។ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា ការបំបែកកម្តៅ (thermal cracking) និងការកែទម្រង់ (catalytic reforming) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីបង្កើនទិន្នផលសាំងនិងផលិតផលមានតម្លៃខ្ពស់ផ្សេងទៀត។ សព្វថ្ងៃនេះ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងគឺជាបណ្តុំបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ ដែលរួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យកុំព្យូទ័រ និងបណ្តាញបំពង់បង្ហូរយ៉ាងច្រើន សម្រាប់ដំណើរការចម្រាញ់ជាច្រើនដំណាក់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង ដោយវាផ្គត់ផ្គង់សាំង ម៉ាស៊ូត និងប្រេងយន្តហោះដល់វិស័យដឹកជញ្ជូន ព្រមទាំងជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្មប្លាស្ទិក ជីគីមី និងឱសថ។ យោងតាម Wikipedia ប្រាក់ចំណេញរបស់រោងចក្រទាំងនេះអាស្រ័យទៅលើគម្លាតរវាងថ្លៃប្រេងឆៅ និងថ្លៃផលិតផលចម្រាញ់ (crack spread) ហើយការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងពិភពលោកអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ។ តាមវប្បធម៌ ឧស្សាហកម្មចម្រាញ់ប្រេងបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការអភិវឌ្ឍនិងថាមពល ដែលបង្កើតការងារ និងជំរុញកំណើនសហគមន៍ ប៉ុន្តែក៏មានការព្រួយបារម្ភពីបរិស្ថានដោយសារការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ការបំពុលខ្យល់និងទឹក និងគ្រោះថ្នាក់ឧស្សាហកម្មដូចជាការផ្ទុះឬការលេចធ្លាយជាតិគីមីជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកំពុងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធ ពីការផ្លាស់ប្តូរទៅរកថាមពលស្អាត រួមទាំងការកើនឡើងនៃរថយន្តអគ្គិសនី និងគោលនយោបាយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ យោងតាម Wikipedia មានរោងចក្រខ្លះបានចាប់ផ្តើមបំប្លែងដំណើរការដើម្បីផលិតឥន្ធនៈជីវៈ (biofuels) និងអ៊ីដ្រូសែន ឆ្លើយតបទៅនឹងនិន្នាការថ្មី។ សម្រាប់កម្ពុជា បច្ចុប្បន្នពុំទាន់មានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងផ្ទាល់ខ្លួននៅឡើយ ហើយប្រទេសនេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការនាំចូលផលិតផលប្រេងចម្រាញ់រួចពីបណ្តាប្រទេសជិតខាង។ ដូច្នេះ ការប្រែប្រួលនៃទីផ្សារចម្រាញ់ពិភពលោក អាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ថ្លៃសាំងនិងថវិកាគ្រួសារនៅកម្ពុជា។