ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ពន្ធគយ (Tariff) ឬពន្ធនាំចូល គឺជាពន្ធដែលរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយ ដែនដីគយមួយ ឬសហភាពឆ្លងជាតិមួយ ដាក់លើទំនិញនាំចូល ហើយត្រូវបានបង់ដោយអ្នកនាំចូល។ ក្នុងករណីពិសេស ពន្ធនាំចេញអាចត្រូវបានដាក់លើការនាំចេញទំនិញ ឬវត្ថុធាតុដើម ដោយមានអ្នកនាំចេញជាអ្នកបង់ពន្ធ។ នេះបើតាមការពន្យល់របស់វិគីភីឌា (Wikipedia)។

ក្រៅពីជាប្រភពចំណូលរបស់រដ្ឋាភិបាល ពន្ធគយក៏ជាទម្រង់មួយនៃការគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្មបរទេស និងជាគោលនយោបាយដែលដាក់បន្ទុកលើទំនិញបរទេស ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត ឬការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក។ ពន្ធគយការពារគឺជាឧបករណ៍មួយក្នុងចំណោមឧបករណ៍ដែលគេប្រើប្រាស់ច្រើនបំផុតនៃលទ្ធិការពារនិយម រួមជាមួយកូតានាំចូល កូតានាំចេញ និងឧបសគ្គមិនមែនពន្ធគយផ្សេងៗទៀត។ ដោយសារតួនាទីនេះ ពន្ធគយក៏ជាប្រធានបទជជែកដេញដោលសំខាន់ក្នុងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

នៅទូទាំងពិភពលោក ពន្ធគយត្រូវបានដាក់នៅតាមប្រទេស និងដែនដីគយនានា ហើយត្រូវបានគិតនៅពេលទំនិញឆ្លងកាត់ព្រំដែន ឬច្រកចូលទំនិញ ដូចជាកំពង់ផែ។ កំពង់ផែ និងច្រកពាណិជ្ជកម្មនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ គឺជាចំណុចសំខាន់សម្រាប់ការនាំចូល និងនាំចេញទំនិញ ព្រមទាំងជាកន្លែងដែលពន្ធគយត្រូវបានគិត និងត្រួតពិនិត្យ។

អ្នកដែលបង់ពន្ធគយផ្ទាល់ គឺអ្នកនាំចូល។ ប៉ុន្តែតាមការវិភាគដែលដកស្រង់ក្នុងវិគីភីឌា ផលប៉ះពាល់នៃពន្ធគយអាចធ្លាក់ទៅលើអ្នកប្រើប្រាស់ តាមរយៈតម្លៃទំនិញខ្ពស់ជាងមុន។ ក្នុងករណីពន្ធនាំចេញ អ្នកនាំចេញគឺជាអ្នកបង់ពន្ធ។ ដូច្នេះ ពន្ធគយមិនត្រឹមតែជារឿងរបស់រដ្ឋាភិបាល និងពាណិជ្ជករប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនទូទៅ តាមរយៈតម្លៃទំនិញនាំចូល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ពន្ធគយមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាមវិគីភីឌា នៅសម័យក្រិកបុរាណ កំពង់ផែ Piraeus ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅទីក្រុង Athens ដោយជញ្ជាំងវែង (Long Walls) ដែលផ្តល់សុវត្ថិភាពដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ។ ការធានាសុវត្ថិភាពផ្លូវដឹកជញ្ជូនបែបនេះ បង្ហាញថាកំពង់ផែមានសារៈសំខាន់ចំពោះទីក្រុងបុរាណ។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ គោលនយោបាយពន្ធគយបានក្លាយជាប្រធានបទជជែកដេញដោលដ៏សំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយ។ វិគីភីឌាបង្ហាញផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយមួយពីដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ដែលទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការជជែកដេញដោលអំពីគោលនយោបាយពន្ធគយ និងការអំពាវនាវឱ្យបោះឆ្នោតគាំទ្រកំណែទម្រង់ពន្ធគយ (Tariff Reform)។ ផ្ទាំងនេះបង្ហាញថា ពន្ធគយមិនត្រឹមតែជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ជាបញ្ហានយោបាយដែលមហាជនចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ។

ទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រក៏បង្ហាញថា អត្រាពន្ធគយជាមធ្យមនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រែប្រួលជាច្រើនដង រវាងឆ្នាំ១៨២១ និងឆ្នាំ២០១៦។ តាមវិគីភីឌា អត្រាជាមធ្យមនៅបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងក្រាហ្វផងដែរ ដែលជួយបង្ហាញពីការវិវត្តនៃគោលនយោបាយពន្ធគយនៅក្នុងប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចធំៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចដែលដកស្រង់ក្នុងវិគីភីឌា ពន្ធគយលើទំនិញនាំចូលធ្វើឱ្យតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ និងបរិមាណទំនិញធ្លាក់ចុះ។ ផលប៉ះពាល់នេះធ្វើឱ្យផលប្រយោជន៍លើសរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកថយចុះច្រើនជាងផលប្រយោជន៍ដែលអ្នកផលិតក្នុងស្រុកទទួលបាន ពោលគឺពន្ធគយប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកខ្លាំងជាងការជួយអ្នកផលិតក្នុងស្រុក។

ក្នុងដ្យាក្រាមវិភាគ ការដាក់ពន្ធគយធ្វើឱ្យផលប្រយោជន៍លើសរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ថយចុះចំនួនតំបន់ A+B+C+D ខណៈផលប្រយោជន៍លើសរបស់អ្នកផលិតកើនឡើងតំបន់ A និងចំណូលរដ្ឋាភិបាលកើនឡើងតំបន់ C។ តំបន់ B និង D ជាការខាតបង់សុទ្ធ ដែលជាផលប្រយោជន៍បាត់បង់ពីអ្នកប្រើប្រាស់ និងពីសេដ្ឋកិច្ចជារួម ដោយគ្មានភាគីណាទទួលបាន។

ពន្ធគយក៏ជាប្រធានបទវប្បធម៌នយោបាយផងដែរ។ ដូចបានលើកឡើងខាងលើ ផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយដើមសតវត្សរ៍ទី២០ បានបង្ហាញថាការជជែកដេញដោលអំពីពន្ធគយអាចក្លាយជាការឃោសនាសាធារណៈ និងការប្រកួតប្រជែងគំនិតនយោបាយយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បើតាមវិគីភីឌា ពន្ធគយការពារស្ថិតក្នុងចំណោមឧបករណ៍ដែលគេប្រើប្រាស់ច្រើនបំផុតនៃលទ្ធិការពារនិយម ដែលមានន័យថាវានៅតែជាឧបករណ៍គោលនយោបាយសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិសព្វថ្ងៃ។ ទិន្នន័យអត្រាពន្ធគយលើទំនិញនាំចូលគ្រប់ប្រភេទតាមតំបន់ ពីឆ្នាំ១៩៨៨ ដល់ឆ្នាំ២០២០ បង្ហាញថាប្រទេសនានាបន្តអនុវត្តពន្ធគយក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ពន្ធគយពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងតម្លៃទំនិញនាំចូល ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ថ្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ព្រមទាំងចំណូលរដ្ឋាភិបាល និងការប្រកួតប្រជែងរវាងទំនិញក្នុងស្រុក និងទំនិញបរទេស។

ការជជែកដេញដោលអំពីការដាក់ ឬការកាត់បន្ថយពន្ធគយ គឺជាប្រធានបទដែលកើតឡើងជាប្រចាំក្នុងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម តាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី២០ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ការយល់ដឹងអំពីពន្ធគយ និងផលប៉ះពាល់របស់វា ជួយឱ្យអ្នកអានតាមដានការជជែកដេញដោលសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិបានកាន់តែច្បាស់លាស់។