អង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេង (OPEC)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេង (OPEC) គឺជាកាតែលអន្តររដ្ឋាភិបាលដែលជួយសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសផលិតនិងពឹងផ្អែកលើប្រេងធំៗ ដើម្បីជះឥទ្ធិពលរួមគ្នាលើទីផ្សារប្រេងពិភពលោកនិងធ្វើឲ្យប្រាក់ចំណេញអតិបរមា។ តាមវិគីភីឌា អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ នៅទីក្រុងបាកដាដ ដោយសមាជិកស្ថាបនិកទាំងប្រាំគឺ អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងវេណេស៊ុយអេឡា។ បច្ចុប្បន្ន OPEC មានប្រទេសសមាជិកចំនួន ១១ ហើយក្នុងឆ្នាំ២០២២ ខ្លួនបានរួមចំណែក ៣៨ ភាគរយនៃផលិតកម្មប្រេងសកល។ វាក៏ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថា ៧៩.៥ ភាគរយនៃទុនបំរុងប្រេងដែលបញ្ជាក់បានលើពិភពលោកគឺស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសសមាជិក OPEC ដោយតំបន់មជ្ឈមណ្ឌលបូព៌ាតែមួយមានរហូតដល់ ៦៧.២ ភាគរយនៃទុនបំរុងសរុបរបស់អង្គការ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់ OPEC មានទីតាំងស្ថិតនៅទីក្រុងវីយែន រដ្ឋធានីនៃប្រទេសអូទ្រីស។ ប្រទេសសមាជិកភាគច្រើនមានទីតាំងនៅតំបន់មជ្ឈមណ្ឌលបូព៌ា ដោយមានដូចជាអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត និងអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួម។ តាមវិគីភីឌា ទុនបំរុងប្រេងនៅមជ្ឈមណ្ឌលបូព៌ាមានចំណែក ៦៧.២ ភាគរយនៃទុនបំរុងសរុបរបស់ OPEC ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានសមាជិកមកពីទ្វីបអាហ្វ្រិកនិងអាមេរិកខាងត្បូងផងដែរ ដូចជានីហ្សេរីយ៉ា អង់ហ្គោឡា និងវេណេស៊ុយអេឡា។ កិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់ OPEC ត្រូវបានធ្វើឡើងជាញឹកញាប់នៅតាមទីក្រុងធំៗ ដូចជារូបភាពខាងលើដែលថតនៅទីក្រុងគីតូ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

OPEC ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងបរិបទដែលតម្លៃប្រេងត្រូវបានកំណត់ដោយក្រុមហ៊ុនយក្សអន្តរជាតិ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ដំបូង អង្គការនេះមិនទាន់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លានៅឡើយទេ រហូតដល់វិបត្តិប្រេងលើកទីមួយនៅឆ្នាំ១៩៧៣។ តាមរូបភាពបណ្ណសាររបស់វិគីភីឌា ស្ថានីយប្រេងសាំងនៅរដ្ឋអូរីហ្គោន សហរដ្ឋអាមេរិក បានបិទទ្វារដោយសារកង្វះប្រេង ដែលបណ្ដាលមកពីការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រេងដោយប្រទេសអារ៉ាប់សមាជិកមួយចំនួន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ហើយបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះនៃប្រទេសនាំចូលប្រេង។

នៅឆ្នាំ១៩៩១ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ កងទ័ពអ៊ីរ៉ាក់ដែលដកថយបានដុតអណ្ដូងប្រេងរាប់រយនៅគុយវ៉ែត ដូចបានថតក្នុងរូបថតមួយទៀតពីវិគីភីឌា។ គ្រោះមហន្តរាយនេះបានរំខានផលិតកម្មប្រេងនិងបំផ្លាញបរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រមទាំងពង្រឹងសារៈសំខាន់នៃស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ចំពោះទីផ្សារថាមពលសកល។

ចូលក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ OPEC បានពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្រោមក្របខ័ណ្ឌ OPEC+ ជាមួយប្រទេសផលិតធំៗផ្សេងទៀត ជាពិសេសរុស្ស៊ី។ តាមវិគីភីឌា កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួមបានជួបជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោកវ្លាឌីមៀរ ពូទីន តែប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពី OPEC+ សម្រេចកាត់បន្ថយផលិតកម្មប្រេង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃ និងបង្ហាញពីការសម្របសម្រួលនយោបាយ-សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ OPEC គឺធំធេងណាស់។ ដោយសារតែប្រទេសសមាជិកកាន់កាប់ទុនបំរុងប្រេងភាគច្រើនលើសលុបរបស់ពិភពលោក ការសម្រេចចិត្តលើផលិតកម្មអាចជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃប្រេងពិភពលោកយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តារាងប្រៀបធៀបពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីការប្រែប្រួលនៃចំណូលនាំចេញប្រេងសុទ្ធរបស់ OPEC ពីឆ្នាំ១៩៧២ ដល់ ២០១៧ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវដ្តនៃតម្លៃខ្ពស់និងទាប។ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ OPEC មានចំណែកផលិតកម្ម ៣៨ ភាគរយនៃសកល ហើយទុនបំរុងនៅមជ្ឈមណ្ឌលបូព៌ាបានធ្វើឲ្យអង្គការនេះមានឥទ្ធិពលយូរអង្វែងលើសន្តិសុខថាមពល។

ខាងវប្បធម៌ ការពឹងផ្អែកលើប្រេងបានផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់រស់នៅរបស់ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោក។ រូបថតស្ត្រីដែលប្រើអុសក្នុងចើងរកាកំឡុងពេលខ្វះប្រេងកំដៅនៅឆ្នាំ១៩៧៣ បង្ហាញថាសង្គមឧស្សាហកម្មអាចត្រូវបង្ខំឲ្យងាកទៅរកវិធីបុរាណវិញនៅពេលការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់។ ចំណែកឯក្នុងប្រទេសសមាជិក OPEC ប្រាក់ចំណូលប្រេងបានក្លាយជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការផ្សារភ្ជាប់វប្បធម៌របស់ខ្លួនទៅកាន់អន្តរជាតិ តាមរយៈមូលនិធិវិនិយោគនិងទីក្រុងទំនើបៗដូចជាឌូបៃជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយសកលបច្ចុប្បន្ន តួនាទីរបស់ OPEC នៅតែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន OPEC+ បានធ្វើការកាត់បន្ថយផលិតកម្មជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីទប់តម្លៃ។ តាមវិគីភីឌា ការជួបជុំថ្នាក់ខ្ពស់រវាងប្រទេសសមាជិកដូចជាអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួមនិងរុស្ស៊ី បង្ហាញពីការសម្របសម្រួលយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីរក្សាឥទ្ធិពលលើទីផ្សារថាមពល បើទោះបីមានសម្ពាធពីសហរដ្ឋអាមេរិកនិងបស្ចិមប្រទេសផ្សេងទៀតក៏ដោយ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីដូចជាការផលិតប្រេងពីថ្មស៊ីល (shale) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកាត់បន្ថយចំណែកទីផ្សាររបស់ OPEC បន្តិចម្ដងៗ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាអ្នកនាំចូលប្រេងសុទ្ធ តម្លៃប្រេងដែលប្រែប្រួលតាមការសម្រេចរបស់ OPEC ប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់ចំណាយធ្វើដំណើរនិងថ្លៃដឹកជញ្ជូនរបស់ប្រជាជន។ ដូច្នេះ រាល់កិច្ចប្រជុំរបស់ OPEC និងសម្ព័ន្ធ OPEC+ នៅតែជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ដែលត្រូវតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។