ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ការស្ទង់មតិសាធារណៈ (Opinion poll) គឺជាការស្រាវជ្រាវមនុស្សមួយប្រភេទដែលប្រមូលមតិសាធារណៈពីគំរូប្រជាជនដែលបានជ្រើសរើស។ គោលដៅចម្បងគឺតំណាងឱ្យមតិទូទៅរបស់សង្គម តាមរយៈការសួរសំណួរជាបន្តបន្ទាប់ រួចធ្វើការសន្និដ្ឋានជាស្ថិតិក្នុងកម្រិតជាក់ចិត្ត (confidence intervals)។ អ្នកជំនាញឬអ្នកសារព័ត៌មានដែលធ្វើការស្ទង់មតិត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “ផូលស្ទ័រ” (pollster)។

ការស្ទង់មតិនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងនយោបាយ ទីផ្សារ និងវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម ដើម្បីព្យាករណ៍និន្នាការ ឬវាស់ស្ទង់កម្រិតគាំទ្រ។ តាមវីគីភីឌា វាអាចមានទម្រង់ច្រើនដូចជា ការស្ទង់មតិប៉ាន់ស្មាន (straw poll) ការស្ទង់មតិវិទ្យាសាស្ត្រ និងការស្ទង់មតិក្រោយការបោះឆ្នោត (exit poll) ជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការស្ទង់មតិសាធារណៈគឺជាសកម្មភាពសកល ដែលគេអាចជួបប្រទះនៅគ្រប់ទ្វីប។ យោងតាមវីគីភីឌា ស្ថាប័នឯកទេសដូចជា Gallup និង Ipsos នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ឬ YouGov នៅចក្រភពអង់គ្លេស ជាអ្នកដឹកនាំផ្នែកនេះ។ អ្នកស្ទង់មតិត្រូវជ្រើសរើសគំរូប្រជាជនដែលតំណាងឱ្យប្រជាជនទាំងមូល ដោយគិតគូរពីកត្តាប្រជាសាស្ត្រដូចជាអាយុ ភេទ ការអប់រំ និងជាតិពន្ធ។

រូបភាពបង្ហាញពីទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រក្នុងការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ២០០៨ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើទិន្នន័យដើម្បីវិភាគឥរិយាបថរបស់ក្រុមផ្សេងៗ។ ដូច្នេះ ភូមិសាស្ត្រនិងលក្ខណៈប្រជាជនជាកត្តាគន្លឹះក្នុងការរចនានិងបកស្រាយលទ្ធផលស្ទង់មតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការស្ទង់មតិចាប់ផ្ដើមតាំងពីសតវត្សទី១៩។ យោងតាមវីគីភីឌា ការស្ទង់មតិដំបូងគេច្រើនជា “ការស្ទង់មតិចំបើង” (straw poll) ដែលមិនមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ តែវាបានផ្ដល់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍នៅពេលក្រោយ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៦ ការស្ទង់មតិមួយរបស់កាសែត Literary Digest ដែលប្រើគំរូធំតែមិនតំណាង បានព្យាករណ៍ខុសអំពីលទ្ធផលបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈលោក George Gallup ប្រើគំរូចៃដន្យតូចជាង តែត្រឹមត្រូវជាង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃវិធីសាស្ត្រស្ថិតិ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការស្ទង់មតិតាមទូរសព្ទបានក្លាយជាមធ្យោបាយចម្បង ហើយក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ កុំព្យូទ័របានជួយឱ្យការវិភាគកាន់តែស្មុគស្មាញ។ បច្ចុប្បន្ន ការស្ទង់មតិតាមអ៊ីនធឺណិតកំពុងរីកចម្រើន ទោះបីមានបញ្ហាថ្មីដូចជាអត្រាឆ្លើយតបទាប និងការលំអៀងក៏ដោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឧស្សាហកម្មស្ទង់មតិជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនដូចជា Gallup និង Pew Research Center រកចំណូលពីការលក់របាយការណ៍ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងសាជីវកម្ម។ ការស្ទង់មតិក៏បង្កើតការងារជូនអ្នកជំនាញស្ថិតិ និងអ្នកសម្ភាសន៍ផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ លទ្ធផលស្ទង់មតិមានឥទ្ធិពលលើការយល់ឃើញរបស់សង្គម។ តាមវីគីភីឌា ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតែងតែដកស្រង់ស្ទង់មតិដើម្បីបង្កើតការរាយការណ៍ ហើយវាអាចបង្កើត “ឥទ្ធិពលបង់ដេវ៉ាហ្គុន” (bandwagon effect) ដែលជំរុញឱ្យមនុស្សគាំទ្រនិន្នាការដែលកំពុងនាំមុខ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ក៏មានការប្រើប្រាស់ “ការស្ទង់មតិរុញច្រាន” (push poll) សម្រាប់គោលដៅឃោសនាផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីការស្ទង់មតិជួយឱ្យពួកគេវាយតម្លៃព័ត៌មានអន្តរជាតិបានត្រឹមត្រូវ។ នៅឆ្នាំ២០២៤ និង ២០២៥ ការបោះឆ្នោតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស ធ្វើឱ្យការស្ទង់មតិក្លាយជាប្រធានបទក្ដៅ។ ទោះបីនៅកម្ពុជាមានការស្ទង់មតិមិនទូលំទូលាយក៏ដោយ តែស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជាអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធនាគារពិភពលោក តែងចេញផ្សាយរបាយការណ៍ស្ទង់មតិពាក់ព័ន្ធនឹងសេដ្ឋកិច្ចនិងអភិបាលកិច្ច។

បច្ចេកវិទ្យាដូចជាទិន្នន័យធំ (big data) និងបណ្ដាញសង្គមកំពុងផ្លាស់ប្ដូរឧស្សាហកម្មនេះ ដោយផ្ដល់វិធីសាស្ត្រថ្មីសម្រាប់វាស់ស្ទង់មតិភ្លាមៗ។ ទោះយ៉ាងណា ភាពត្រឹមត្រូវនៃការស្ទង់មតិនៅតែជាបញ្ហាពិភាក្សា ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការព្យាករណ៍ខុសនៅឆ្នាំ២០១៦ និង ២០២០។