ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាគីប្រឆាំងក្នុងនយោបាយ គឺជាគោលគំនិតមូលដ្ឋានមួយដែលទាក់ទងនឹងការប្រកួតប្រជែងនយោបាយ។ យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ភាគីប្រឆាំងរួមមានគណបក្សនយោបាយមួយ ឬច្រើន ឬក៏ក្រុមដែលមានការរៀបចំផ្សេងទៀត ដែលប្រឆាំងនឹងគណបក្ស ឬក្រុមកាន់អំណាច។ គណបក្ស ឬក្រុមកាន់អំណាចនោះ គឺជាភាគីដែលកាន់កាប់ការគ្រប់គ្រងនយោបាយនៅក្នុងទីក្រុង តំបន់ រដ្ឋ ប្រទេស ឬអង្គភាពនយោបាយផ្សេងទៀត។

ការពន្យល់នេះបង្ហាញថា ភាគីប្រឆាំងមិនមែនជាបាតុភូតដែលកើតមានតែនៅថ្នាក់រដ្ឋាភិបាលជាតិនោះទេ។ វាអាចកើតមាននៅគ្រប់កម្រិតនៃអង្គភាពនយោបាយ ចាប់ពីកម្រិតទីក្រុង រហូតដល់កម្រិតប្រទេស។ ភាគីប្រឆាំងក៏អាចមានទម្រង់ចម្រុះ ដោយអាចជាគណបក្សតែមួយ ជាគណបក្សច្រើន ឬជាក្រុមដែលមានការរៀបចំ ដែលមិនមែនជាគណបក្ស។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីភាគីប្រឆាំង មិនអាចកំណត់ត្រឹមការគិតអំពីរដ្ឋាភិបាលណាមួយនៅថ្នាក់ជាតិនោះទេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមការពន្យល់របស់វិគីភីឌា ភាគីប្រឆាំងអាចកើតមាននៅក្នុងអង្គភាពនយោបាយគ្រប់កម្រិត ដូចជា ទីក្រុង តំបន់ រដ្ឋ និងប្រទេស។ វាក៏អាចកើតមាននៅក្នុងអង្គភាពនយោបាយផ្សេងទៀត ដែលមិនមែនជារដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិផងដែរ។ ដូច្នេះ ការប្រឆាំងនយោបាយមិនមែនជាបាតុភូតដែលឃើញតែនៅថ្នាក់កំពូលនៃអំណាចនោះទេ តែអាចឃើញនៅគ្រប់កម្រិតនៃការគ្រប់គ្រង។

ចំណែកតួអង្គវិញ ភាគីប្រឆាំងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគណបក្សនយោបាយមួយ ឬច្រើន ឬក៏ដោយក្រុមដែលមានការរៀបចំផ្សេងទៀត។ នៅខាងភាគីកាន់អំណាចវិញ គឺគណបក្ស ឬក្រុមដែលកាន់កាប់ការគ្រប់គ្រងនយោបាយក្នុងអង្គភាពនោះ។ អត្ថន័យនៃពាក្យភាគីប្រឆាំងត្រូវបានកំណត់ដោយទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងពីរនេះ ពោលគឺទំនាក់ទំនងរវាងភាគីកាន់អំណាច និងភាគីដែលប្រឆាំងនឹងពួកគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការពន្យល់របស់វិគីភីឌាអំពីភាគីប្រឆាំង គឺជាការពន្យល់តាមន័យទូទៅ ដែលអាចអនុវត្តបានចំពោះគ្រប់អង្គភាពនយោបាយ ចាប់ពីទីក្រុង តំបន់ រដ្ឋ រហូតដល់ប្រទេស។ ដូច្នេះ គំនិតនេះមិនត្រូវបានចងភ្ជាប់ទៅនឹងប្រទេស ឬសម័យកាលណាមួយជាក់លាក់ឡើយ។

ជាគោលការណ៍ ការប្រឆាំងកើតឡើងនៅពេលដែលមានការបែងចែករវាងភាគីកាន់អំណាច និងភាគីដែលឈរប្រឆាំងនឹងពួកគេ។ នៅពេលណាដែលមានគណបក្ស ឬក្រុមណាមួយកាន់កាប់ការគ្រប់គ្រងនយោបាយ នៅពេលនោះក៏អាចមានគណបក្ស ឬក្រុមផ្សេងទៀតដែលឈរប្រឆាំងដែរ។ នេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគំនិតភាគីប្រឆាំង ហើយវាអាចបង្ហាញខ្លួននៅគ្រប់កម្រិតនៃនយោបាយ។ ការពន្យល់របស់វិគីភីឌាផ្តោតលើអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃគំនិតនេះ ជាជាងលើកាលបរិច្ឆេទ ឬព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងព័ត៌មាននយោបាយសព្វថ្ងៃនេះ ពាក្យភាគីប្រឆាំង និងគណបក្សប្រឆាំង ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ ដើម្បីពណ៌នាអំពីភាគីដែលឈរទល់មុខនឹងរដ្ឋាភិបាល ឬគណបក្សកាន់អំណាច។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរទាំងនៅក្នុងប្រទេស និងនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីអត្ថន័យច្បាស់លាស់នៃពាក្យនេះ ជួយឱ្យការតាមដានព័ត៌មាននយោបាយមានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន។

តាមការពន្យល់របស់វិគីភីឌា ភាគីប្រឆាំងអាចមាននៅគ្រប់អង្គភាពនយោបាយ ចាប់ពីទីក្រុង តំបន់ រដ្ឋ ប្រទេស រហូតដល់អង្គភាពនយោបាយផ្សេងទៀត។ ដូច្នេះ ការសង្កេតមើលភាគីប្រឆាំងមិនមែនជាការសង្កេតតែនៅថ្នាក់ជាតិនោះទេ តែអាចរួមបញ្ចូលទាំងកម្រិតមូលដ្ឋាន និងកម្រិតតំបន់ផងដែរ។ នៅពេលដែលព័ត៌មាននយោបាយនៅកម្ពុជា ឬក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និយាយអំពីគណបក្សប្រឆាំង ឬក្រុមដែលឈរប្រឆាំងនឹងអ្នកកាន់អំណាច ការយល់ដឹងអំពីគំនិតនេះ ជួយឱ្យអ្នកអានយល់ព័ត៌មានបានកាន់តែច្បាស់។