ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំ (Organized crime) សំដៅលើក្រុមដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ និងធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់ជាប្រព័ន្ធ ក្នុងកម្រិតអន្តរជាតិ ជាតិ ឬមូលដ្ឋាន។ គោលដៅចម្បងរបស់ក្រុមទាំងនេះគឺការរកប្រាក់ចំណេញ ប៉ុន្តែក្រុមមួយចំនួន ដូចជាក្រុមភេរវករ ក្រុមបះបោរ និងក្រុមបំបែករដ្ឋ មានបំណងនយោបាយ។ ពួកគេច្រើនប្រើការភ័យខ្លាច និងអំពើហិង្សា ដើម្បីគ្រប់គ្រងសមាជិក និងទប់ស្កាត់គូប្រកួត តាមរបៀបស្រដៀងនឹងរបបផ្តាច់ការ។ ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំកើតមានឡើងដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារខុសច្បាប់ ដូចជា គ្រឿងញៀន និងអាវុធ ហើយក្នុងករណីខ្លះ ក្រុមទាំងនេះបង្ខំឱ្យអាជីវកម្មស្របច្បាប់បង់ប្រាក់ការពារ។ តាមនិយមន័យទូលំទូលាយ ក្រុមទំនើងតាមផ្លូវក៏អាចត្រូវបានចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំដែរ ប្រសិនបើពួកគេមានវិន័យគ្រប់គ្រាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំអាចកើតមាននៅគ្រប់ទ្វីប ហើយមិនកំណត់ដោយព្រំដែនភូមិសាស្ត្រឡើយ។ តាមរយៈរូបភាព និងឯកសារពី Wikipedia ក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មល្បីៗរួមមាន ម៉ាហ្វៀអាមេរិក (ដូចជាមេក្រុម Sam Giancana) ក្រុមយ៉ាគូហ្សានៅជប៉ុន ក្រុមត្រីយ៉ាដនៅចិន និងក្រុមទំនើងនៅហ្សាម៉ាអ៊ីក (ដូចជាមេក្រុម Christopher Coke)។ ករណីសំខាន់មួយគឺទីក្រុង Kowloon Walled City នៅហុងកុងអង់គ្លេស ដែលត្រូវបានក្រុមត្រីយ៉ាដចិនត្រួតត្រា ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧០។ សមាជិកនៃក្រុមទាំងនេះអាចរួមបញ្ចូលមនុស្សចាប់ពីកម្រិតទាបរហូតដល់មេដឹកនាំ ហើយពួកគេប្រើអំពើហិង្សាជាញឹកញយ ដើម្បីរក្សាការគ្រប់គ្រងនិងពង្រីកឥទ្ធិពល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំមានប្រវត្តិយូរលង់ ហើយយោងតាម Wikipedia ក្រុមមួយចំនួនដូចជាម៉ាហ្វៀ និងត្រីយ៉ាដ មានឫសគល់តាំងពីសតវត្សមុនៗ។ ទីក្រុង Kowloon Walled City ជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ ដែលក្រុមត្រីយ៉ាដបានប្រើជាមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រងសកម្មភាពខុសច្បាប់ ដូចជាល្បែងស៊ីណាក និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន ចន្លោះទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ ១៩៧០។ ម៉ាហ្វៀអាមេរិកដែលតំណាងដោយមេក្រុម Sam Giancana ក៏ជាផ្នែកមួយនៃការវិវត្តន៍នៃឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រគំរាមកំហែង និងហិង្សា ដើម្បីពង្រីកអាណាចក្ររបស់ខ្លួន។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំជាច្រើនបានរីកចម្រើននៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងកម្រិតទាប ហើយពួកគេបានកេងចំណេញពីការហាមឃាត់ទំនិញ និងសេវាកម្មមួយចំនួន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំដំណើរការដូចជាសហគ្រាសពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។ តាម Wikipedia សកម្មភាពចម្បងរួមមានការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងអាវុធ និងការកេងប្រមូលប្រាក់ការពារពីអាជីវកម្ម។ ក្រុមខ្លះប្រើការគំរាមកំហែង ដើម្បីបង្ខំឱ្យពាណិជ្ជករសហការ ឬបង់ប្រាក់ដើម្បីសុវត្ថិភាព។ ចំណូលពីសកម្មភាពទាំងនេះអាចនាំឱ្យមានអំពើពុករលួយ និងបង្កើនឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ចស្របច្បាប់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំតែងមានវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនដែលរួមមានក្រមសីលធម៌តឹងរ៉ឹង និងនិមិត្តសញ្ញាដូចជាការសាក់នៅលើរាងកាយរបស់ក្រុមយ៉ាគូហ្សា ដែលបង្ហាញពីភក្តីភាព និងឋានៈ។ រូបភាពរបស់ Christopher Coke មេក្រុមទំនើងហ្សាម៉ាអ៊ីក បង្ហាញអំពីភាពដឹកនាំ និងការគោរពក្នុងចំណោមសមាជិក ដែលជាទម្រង់ទូទៅនៃឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំ។ តាមរយៈឥទ្ធិពលរបស់វា ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំក៏បានក្លាយជាប្រធានបទនៅក្នុងភាពយន្ត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដទៃទៀតផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំនៅតែជាបាតុភូតដែលកំពុងកើតមាន ហើយយោងតាម Wikipedia ក្រុមទាំងនេះបន្តប្រើអំពើហិង្សា និងការគំរាមកំហែង ដើម្បីរក្សាការគ្រប់គ្រងក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ។ ទីផ្សារខុសច្បាប់សម្រាប់គ្រឿងញៀន និងអាវុធ ក៏ដូចជាការកេងបន្លំប្រាក់ការពារ នៅតែជាប្រភពចំណូលសំខាន់របស់ពួកគេ។ សាធារណជននៅគ្រប់ប្រទេស រួមទាំងកម្ពុជា គួរយល់ដឹងអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំ ព្រោះវាជាបញ្ហាសកលដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងសហគមន៍។