ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា អត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពផលិតកម្ម (Capacity Utilization) គឺជារង្វាស់នៃកម្រិតដែលក្រុមហ៊ុន ឬប្រទេសមួយ ប្រើប្រាស់សមត្ថភាពផលិតកម្មដែលបានដំឡើងរួចរាល់។ វាបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងទិន្នផលដែលផលិតបានជាក់ស្ដែងជាមួយនឹងទិន្នផលសក្ដានុពល ដែលអាចផលិតបានប្រសិនបើសមត្ថភាពត្រូវបានប្រើប្រាស់ពេញលេញ។ រូបមន្តសាមញ្ញគឺយកទិន្នផលជាក់ស្ដែងក្នុងមួយរយៈពេល ចែកនឹងសមត្ថភាពពេញក្នុងមួយរយៈពេល ហើយគុណនឹង ១០០ ដើម្បីទទួលបានភាគរយ។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើរោងចក្រមានសមត្ថភាពផលិត ១០០ គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែផលិតបានត្រឹម ៨០ គ្រឿង នោះអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពគឺ ៨០%។

នៅពេលអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពទាបជាង ១០០% យ៉ាងខ្លាំង យើងហៅថា សមត្ថភាពផលិតកម្មលើស (Overcapacity)។ វាមានន័យថា ឧស្សាហកម្ម ឬសេដ្ឋកិច្ចកំពុងផលិតទំនិញតិចជាងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដោយមានធនធានមួយចំនួនដូចជា ម៉ាស៊ីន កម្លាំងពលកម្ម ដែលមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ពេញលេញ។ លក្ខខណ្ឌនេះអាចបណ្តាលមកពីការវិនិយោគលើស ការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការ ឬការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សមត្ថភាពផលិតកម្មលើសមិនមែនជាបញ្ហាដែលមានតែក្នុងប្រទេសណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាបាតុភូតសកល។ ទោះយ៉ាងណា ការវាស់ស្ទង់អត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពភាគច្រើនធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសឧស្សាហកម្មធំៗ ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអាល្លឺម៉ង់។ យោងតាមរូបភាពពីវិគីភីឌា (សូមមើលផ្នែកក្រោម) អត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពក្នុងវិស័យផលិតកម្មនៅប្រទេសទាំងពីរ មានការប្រែប្រួលទៅតាមលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងពិភពលោក។ ចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាកម្ពុជា វិស័យផលិតកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើន ក៏អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការវិនិយោគលើស ដែលនាំឱ្យមានសមត្ថភាពផលិតកម្មលើស ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការវាស់ស្ទង់អត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពផលិតកម្ម មានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍនៃឧស្សាហកម្ម។ នៅសម័យបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ក្រុមហ៊ុននានាបានចាប់ផ្ដើមតាមដានប្រសិទ្ធភាពនៃម៉ាស៊ីនរបស់ពួកគេ ដើម្បីបង្កើនផលចំណេញ។ ប៉ុន្តែការប្រមូលទិន្នន័យជាប្រព័ន្ធសម្រាប់ស្ថិតិម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច បានចាប់ផ្ដើមនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី ២០ ដោយភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល និងធនាគារកណ្ដាលនៅតាមបណ្តាប្រទេសនានា។

រូបភាពនេះ ដកស្រង់ពីវិគីភីឌា បង្ហាញពីការប្រៀបធៀបអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពផលិតកម្មនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអាល្លឺម៉ង់ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីវដ្ដសេដ្ឋកិច្ច ដោយអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពធ្លាក់ចុះក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងឡើងវិញនៅពេលសេដ្ឋកិច្ចងើបឡើង។ ទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកវិភាគ ដើម្បីព្យាករណ៍ពីនិន្នាការសេដ្ឋកិច្ចនាពេលអនាគត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ពីទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ច សមត្ថភាពផលិតកម្មលើស នាំឱ្យមានការខ្ជះខ្ជាយធនធានសំខាន់ៗ រួមមានទុន កម្លាំងពលកម្ម និងថាមពល។ នៅពេលរោងចក្រដំណើរការក្រោមសមត្ថភាព វាមានន័យថា ការវិនិយោគលើគ្រឿងចក្រ មិនបានផ្ដល់ផលចំណេញពេញលេញឡើយ។ លើសពីនេះ ដើម្បីរក្សាការលក់ ក្រុមហ៊ុនអាចកាត់បន្ថយតម្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញធ្លាក់ចុះ និងអាចឈានទៅដល់ការក្ស័យធន ជាពិសេសសម្រាប់សហគ្រាសតូចៗ។

ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ និងសង្គម បញ្ហាសមត្ថភាពផលិតកម្មលើស អាចបង្កើតផលប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍ដែលពឹងផ្អែកលើឧស្សាហកម្មផលិតកម្ម។ ការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការអាចនាំឱ្យមានការបាត់បង់ការងារ ការកាត់បន្ថយប្រាក់ឈ្នួល និងភាពអស្ថិរភាពសង្គម។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរ ដែលជាអ្នកផ្តល់ការងារធំ អាចទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើមានសមត្ថភាពផលិតកម្មលើសនៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះជាសកល។ ដូច្នេះ ការគ្រប់គ្រងសមត្ថភាពផលិតកម្មឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន សមត្ថភាពផលិតកម្មលើស បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ប្រទេសធំៗមួយចំនួន ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានឧបត្ថម្ភធនដល់ឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក ដែលនាំឱ្យមានផលិតកម្មលើស និងការនាំចេញទំនិញក្នុងតម្លៃទាបទៅកាន់ទីផ្សារផ្សេងៗ ដោយធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អ្នកផលិតក្នុងស្រុកនៃប្រទេសទាំងនោះ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលអាចជាសូចនាករមួយសម្រាប់វាយតម្លៃស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការតាមដានប្រធានបទនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញផលិតផលផលិតកម្ម ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង។ ការយល់ដឹងអំពីហានិភ័យនៃសមត្ថភាពផលិតកម្មលើស អាចជួយអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងអ្នកវិនិយោគធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ។