ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជនជាតិចិននៅបរទេស (Overseas Chinese) គឺជាបុគ្គលដែលមានដើមកំណើត ឬពូជពង្សចិន ហើយកំពុងរស់នៅ និងធ្វើការនៅក្រៅតំបន់ចិនដ៏ធំ (Greater China) ដែលរួមមាន ចិនដីគោក ហុងកុង ម៉ាកាវ និងតៃវ៉ាន់។ ពាក្យនេះសំដៅទៅលើទាំងពលរដ្ឋចិនដែលស្នាក់នៅបរទេស និងជនដែលមានពូជពង្សចិនតែកាន់សញ្ជាតិផ្សេង។

យោងតាមការប៉ាន់ស្មានដែលប្រមូលដោយ Wikipedia ចំនួនជនជាតិចិននៅបរទេសទូទាំងពិភពលោកមានប្រហែល ៥០ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ ការរីករាលដាលនេះបានបង្កើតជាបណ្តាញសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់ ដែលមានឥទ្ធិពលលើនយោបាយ និងសង្គមក្នុងប្រទេសជាច្រើន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យដែលចងក្រងដោយ Wikipedia ជនជាតិចិននៅបរទេសភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលពួកគេមានវត្តមានយូរអង្វែង។ ប្រទេសដែលមានសហគមន៍ធំជាងគេរួមមាន ថៃ (ប្រមាណ ១០ លាននាក់) ម៉ាឡេស៊ី (ប្រហែល ៧ លាននាក់) ឥណ្ឌូនេស៊ី (ជាង ៥ លាននាក់) សិង្ហបុរី (ជាង ៣ លាននាក់) និងសហរដ្ឋអាមេរិក (ជាង ៥ លាននាក់)។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានសហគមន៍ចិនកម្ពុជាដ៏សំខាន់ ដែលចំនួនប៉ាន់ស្មានប្រហែល ២០០,០០០ ទៅ ៥០០,០០០ នាក់។

ភាសាដែលពួកគេនិយាយមានភាពចម្រុះ ដោយរក្សាភាសាចិនផ្សេងៗដូចជា កុកងឺ កាតាំង ហុកកាន និងហាកកា។ កូនចៅជំនាន់ក្រោយក្នុងប្រទេសជាច្រើនបានរលាយសូរសៀងភាសាចិន ហើយនិយាយភាសារបស់ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះវិញ ទោះបីអ្នកខ្លះនៅតែប្រើគ្រាមភាសាដដែលក្នុងគ្រួសារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិចិនទៅក្រៅប្រទេសបានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យរាជវង្សកន្លងមក ប៉ុន្តែវាកាន់តែរីកធំនៅសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០។ មូលហេតុចម្បងរួមមានភាពក្រីក្រ សង្គ្រាម គ្រោះធម្មជាតិ និងតម្រូវការកម្លាំងពលកម្មនៅតាមអាណានិគមនិយមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងទ្វីបអាមេរិក។

ក្នុងសតវត្សទី១៩ ជនជាតិចិនជាច្រើនត្រូវបានជួលជា "កូលី" (coolie) សម្រាប់ការងារសំណង់ផ្លូវដែក និងចម្ការនៅក្នុងប្រទេសដូចជាម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និងអាមេរិកឡាទីន។ ពួកគេបានប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពលំបាក ការរើសអើង និងជីវភាពដ៏តានតឹង។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងសង្គ្រាមស៊ីវិលចិន រលកថ្មីនៃការធ្វើចំណាកស្រុកបានកើតឡើង ដោយជនជាតិចិនជាច្រើនបានភៀសខ្លួនទៅកាន់តៃវ៉ាន់ ហុងកុង និងបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាមេរិក។

បច្ចុប្បន្ននេះ កូនចៅនៃអ្នកចំណាកស្រុកទាំងនោះបានបង្កើតជាសហគមន៍ដែលមានអត្តសញ្ញាណពិសេស ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងវប្បធម៌ចិន និងវប្បធម៌ក្នុងតំបន់។ ឧទាហរណ៍ដូចជាសហគមន៍ភេរ៉ាណាកាន (Peranakan) នៅឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី ដែលបានរលាយវប្បធម៌ចិនចូលនឹងវប្បធម៌ម៉ាឡេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ជនជាតិចិននៅបរទេសបានដើរតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់ក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកជំនួញជោគជ័យ និងជាម្ចាស់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងធំ ជាពិសេសក្នុងវិស័យលក់រាយ ភោជនីយដ្ឋាន និងផលិតកម្ម។ បណ្តាញសេដ្ឋកិច្ចដែលគេហៅថា "បណ្តាញឬស្សី" (bamboo network) បានប្រើប្រាស់ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងជំនឿទុកចិត្តក្នុងចំណោមអ្នកជំនួញចិនទូទាំងអាស៊ី ដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ សហគមន៍ទាំងនេះបានរក្សាប្រពៃណីចិនដូចជា បុណ្យចូលឆ្នាំចិន ពិធីថ្វាយបង្គំព្រះខែ និងការគោរពបុព្វបុរស។ ភូមិចិន (Chinatowns) នៅតាមទីក្រុងនានាដូចជា សាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ឡុងដ៍ និងបាងកក បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់។ ទោះជាយ៉ាងណា ជនជាតិចិននៅបរទេសក៏បានឆ្លងកាត់ការប្រឈមនឹងការរើសអើង និងវិបត្តិអត្តសញ្ញាណ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដែលមានគោលនយោបាយប្រមូលផ្តុំជាតិពន្ធុ (assimilationist) ដូចជាឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងសម័យអតីតកាល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យទំនើប ជនជាតិចិននៅបរទេសបន្តមានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយសកលលោក។ យោងតាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលចិនបានដាក់ចេញគោលនយោបាយដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយសហគមន៍នេះ តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមដូចជា "ខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ" (Belt and Road Initiative) ដែលពឹងផ្អែកលើបណ្តាញជនភៀសខ្លួនដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគនៅបរទេស។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រធានបទនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ព្រោះសហគមន៍ចិនកម្ពុជាមានប្រវត្តិសាស្ត្រយូរលង់ ហើយបានរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌កម្ពុជា។ ក្នុងបរិបទនៃការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលចិននៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីបណ្តាញជនជាតិចិននៅបរទេសអាចជួយឱ្យមានទស្សនៈស៊ីជម្រៅអំពីទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ។ លើសពីនេះ ជនជាតិចិនកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាអត្តសញ្ញាណ និងការសម្របខ្លួនក្នុងសង្គមដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍រួមនៃជនភៀសខ្លួនចិនទូទាំងពិភពលោក។