ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការផ្គត់ផ្គង់លើស (oversupply) ឬ ផលិតកម្មហួសកម្រិត (overproduction) គឺជាស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលបរិមាណទំនិញ ឬសេវាកម្មដែលត្រូវបានផ្ដល់ជូននៅលើទីផ្សារ មានចំនួនច្រើនលើសពីតម្រូវការរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ លទ្ធផលដោយផ្ទាល់គឺការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃ ការសល់ទុកនូវសារពើភ័ណ្ឌដែលមិនអាចលក់បាន និងការកាត់បន្ថយកម្រិតផលិតកម្មដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការបញ្ឈប់ការងារ និងភាពអត់ការងារធ្វើកើនឡើង។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសថា excess supply ឬ glut ផងដែរ។ ការផ្គត់ផ្គង់លើសច្រើនតែកើតមានឡើងនៅពេលដែលកំណើនផលិតកម្មលឿនជាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ឬនៅពេលដែលគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគហួសហេតុនៅក្នុងវិស័យជាក់លាក់ណាមួយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia ការផ្គត់ផ្គង់លើសមិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែវាមាននិន្នាការប្រមូលផ្ដុំនៅក្នុងប្រទេស ឬតំបន់ដែលមានវិស័យផលិតកម្មធំ និងមានការនាំចេញខ្ពស់។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងរួមមាន ការផលិតដែកថែប និងស៊ីម៉ងត៍នៅប្រទេសចិន ការផលិតប្រេងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងការផលិតដំណាំកសិកម្មនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងឥណ្ឌា។ ផលប៉ះពាល់នៃការផ្គត់ផ្គង់លើសជារឿយៗធ្លាក់ទៅលើប្រជាជនក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ ដូចជា កសិករតូចតាច និងកម្មកររោងចក្រ ដែលបាត់បង់ចំណូល និងការងារនៅពេលដែលតម្រូវការធ្លាក់ចុះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រវត្តិនៃការផ្គត់ផ្គង់លើសអាចតាមដានត្រឡប់ទៅកាន់សម័យបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម នៅពេលដែលការផលិតដោយម៉ាស៊ីនបានបង្កើនសមត្ថភាពផលិតយ៉ាងខ្លាំង ហើយបណ្ដាលឱ្យទំនិញមានបរិមាណច្រើនជាងអ្វីដែលទីផ្សារអាចទទួលបាន។ សេដ្ឋវិទូ Karl Marx បានចាត់ទុកការផ្គត់ផ្គង់លើសជាលក្ខណៈជាប់នឹងរបបមូលធននិយម ដោយអះអាងថា ការប្រកួតប្រជែងរវាងក្រុមហ៊ុននឹងនាំឱ្យមានការផលិតហួសពីកម្រិតដែលសង្គមអាចប្រើប្រាស់បាន ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាវដ្ត។

ក្នុងកំឡុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ (Great Depression) នាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ ការផលិតហួសកម្រិតក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកត្តាដ៏សំខាន់ដែលធ្វើឱ្យវិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ កសិករជាច្រើនបានផលិតដំណាំយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែដោយសារតម្រូវការធ្លាក់ចុះ ពួកគេមិនអាចលក់ផលិតផលបានឡើយ ហើយទំនិញមួយចំនួនត្រូវបានបំផ្លាញចោលដោយចេតនាដើម្បីទប់លំនឹងតម្លៃ។ ម៉្យាងវិញទៀត សេដ្ឋវិទូ John Maynard Keynes បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើអន្តរាគមន៍តាមរយៈការចំណាយថវិកាសាធារណៈដើម្បីបង្កើនតម្រូវការសរុប និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីការផ្គត់ផ្គង់លើស។ នៅសម័យក្រោយៗមក ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជា ការធ្លាក់ថ្លៃប្រេងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ និងការផ្ទុះពពុះបច្ចេកវិទ្យានៅឆ្នាំ២០០០ ក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឧទាហរណ៍នៃការផ្គត់ផ្គង់លើសនៅក្នុងវិស័យរៀងៗខ្លួនដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាម Wikipedia ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃការផ្គត់ផ្គង់លើសគឺមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ។ វាបង្កឱ្យមានសម្ពាធឱ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុន និងកាត់បន្ថយការលើកទឹកចិត្តក្នុងការវិនិយោគបន្ថែម។ នៅកម្រិតម៉ាក្រូ ការធ្លាក់ថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់អាចនាំឱ្យមានអតិផរណាអវិជ្ជមាន (deflation) ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនពន្យារពេលការចំណាយ ហើយធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះកាន់តែខ្លាំង។ សម្រាប់កម្មករ ការបញ្ឈប់ការងារគឺជារឿងដែលមិនអាចជៀសវាងបាន ដោយសាររោងចក្រត្រូវកាត់បន្ថយផលិតកម្ម។ នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ការធ្លាក់ថ្លៃដំណាំអាចបំផ្លាញជីវភាពកសិករ និងបង្កើនអស្ថិរភាពសង្គម។

ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ ការផ្គត់ផ្គង់លើសបានបង្កឱ្យមានបាតុភូតគួរឱ្យកត់សម្គាល់ រួមមានការបំផ្លាញទំនិញដែលនៅសល់ដោយចេតនា ដូចជាការដុតដំណាំ ឬការចាក់ទឹកដោះគោចោល ដើម្បីរក្សាកម្រិតតម្លៃ។ Wikipedia ក៏បានរាយការណ៍ថាសង្គមអ្នកប្រើប្រាស់សម័យទំនើប ដែលជំរុញដោយការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងវដ្តជីវិតផលិតផលខ្លី បានរួមចំណែកធ្វើឱ្យបញ្ហាផ្គត់ផ្គង់លើសកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០២៦ បញ្ហាការផ្គត់ផ្គង់លើសនៅតែជាកង្វល់ដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ ការផ្គត់ផ្គង់លើសនៃបន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យពីរោងចក្រនៅប្រទេសចិនបានបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះតម្លៃនៅទូទាំងពិភពលោក ខណៈដែលប្រទេសនាំចូលមួយចំនួនបានដាក់ពន្ធប្រឆាំងការលក់បង្ខូចថ្លៃ (anti-dumping duties) ដើម្បីការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ ស្រដៀងគ្នានេះ វិស័យដែកថែប និងអាលុយមីញ៉ូមក៏កំពុងជួបនឹងស្ថានភាពដូចគ្នាដែរ ដែលជំរុញឱ្យមានភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញផលិតផលបឋម និងកាត់ដេរ ហានិភ័យពីការផ្គត់ផ្គង់លើសនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិគឺជាការគំរាមកំហែងដែលមិនអាចមើលរំលងបាន។ ការយល់ដឹងពីយន្តការនៃការផ្គត់ផ្គង់លើស និងការតាមដានសញ្ញាព្រមានមុន អាចជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងពាណិជ្ជកររៀបចំផែនការឆ្លើយតបបានទាន់ពេលវេលា។ យោងតាម Wikipedia ការសិក្សាអំពីប្រវត្តិនៃការផ្គត់ផ្គង់លើសអាចផ្ដល់មេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចនាពេលបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។