ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សាកលវិទ្យាល័យ Oxford គឺជាគ្រឹះស្ថានសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបមហាវិទ្យាល័យ (collegiate research university) ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងទីក្រុង Oxford ប្រទេសអង់គ្លេស។ យោងតាមការកត់ត្រារបស់វិគីភីឌា (Wikipedia) មានភស្តុតាងនៃការបង្រៀននៅទីនេះតាំងពីដើមឆ្នាំ ១០៩៦ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសាកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេក្នុងពិភពនិយាយភាសាអង់គ្លេស និងជាសាកលវិទ្យាល័យទី២ក្នុងពិភពលោកដែលមានអាយុចំណាស់ជាងគេ ហើយនៅតែបន្តដំណើរការរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ សាកលវិទ្យាល័យនេះមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ប្រព័ន្ធមហាវិទ្យាល័យឯករាជ្យជាច្រើន (colleges and halls) ដែលនីមួយៗមានការគ្រប់គ្រង និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែរួមគ្នាបង្កើតជាស្ថាប័នសាកលវិទ្យាល័យតែមួយ។ សាកលវិទ្យាល័យ Oxford និងសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាជាច្រើន ហើយត្រូវបានគេហៅជារួមថា “Oxbridge” ដែលជានិមិត្តរូបនៃការសិក្សាថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

មិនដូចសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនដែលមានទីតាំងបរិវេណតែមួយនោះទេ សាកលវិទ្យាល័យ Oxford រាយប៉ាយនៅទូទាំងក្រុង Oxford ដោយមហាវិទ្យាល័យ បណ្ណាល័យ និងមន្ទីរពិសោធន៍នានា ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមតំបន់ពាណិជ្ជកម្ម និងលំនៅដ្ឋានរបស់អ្នកក្រុង។ តាមផែនទីឆ្នាំ ១៦០៥ ដែលបានគូរដោយលោក John Speed ហើយដកស្រង់ចេញពី Wikipedia គេឃើញថា Oxford គឺជាទីក្រុងដែលមានកំពែង ប៉ុន្តែមានមហាវិទ្យាល័យខ្លះស្ថិតនៅខាងក្រៅកំពែងនោះទៅហើយ (ដោយទិសខាងជើងស្ថិតនៅខាងក្រោមនៃផែនទី)។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រជាជនសាកលវិទ្យាល័យរួមមាននិស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញា និងក្រោយបរិញ្ញាជាង ២ ម៉ឺននាក់ ព្រមទាំងបុគ្គលិកសិក្សានិងរដ្ឋបាលជាច្រើន ដែលមកពីទូទាំងពិភពលោក។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ទំនាក់ទំនងរវាងនិស្សិតនិងអ្នកក្រុង Oxford (town and gown) ធ្លាប់មានភាពតានតឹងខ្លាំង រហូតដល់មានការប៉ះទង្គិចដែលបណ្តាលឱ្យអ្នកសិក្សាមួយចំនួនភៀសខ្លួនទៅភាគឦសាន និងបានបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge នៅឆ្នាំ ១២០៩ ដូចបានរៀបរាប់ដោយ Wikipedia។ បច្ចុប្បន្ននេះ សាកលវិទ្យាល័យគឺជាផ្នែកមួយដ៏ស្អិតរមួតនៃអត្តសញ្ញាណទីក្រុង Oxford។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការចាប់កំណើតរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Oxford មានតាំងពីសកម្មភាពបង្រៀនក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ ប៉ុន្តែការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សបានកើតមាននៅឆ្នាំ ១១៦៧ នៅពេលដែលព្រះរាជា Henry II ទ្រង់បានហាមឃាត់និស្សិតអង់គ្លេសមិនឱ្យចូលសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស។ តាមការអះអាងរបស់ Wikipedia ការហាមឃាត់នេះបានជំរុញឱ្យចំនួននិស្សិតនៅ Oxford កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានបង្កើតឱ្យមានសហគមន៍សិក្សាមួយដ៏ធំ។ ទោះយ៉ាងណា ជម្លោះជាមួយអ្នកក្រុងបានកើនឡើងតាមលំដាប់ រហូតដល់ឆ្នាំ ១២០៩ អ្នកសិក្សាមួយក្រុមបានរត់គេចចេញពី Oxford ហើយបានតាំងទីនៅក្រុង Cambridge បង្កើតបានជាសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge។

ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី ១៣ ទៅ មហាវិទ្យាល័យដំបូងៗក៏បានកកើតឡើង។ មហាវិទ្យាល័យ Balliol ដែលជាមហាវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេមួយ (រូបថតពី Wikipedia) និងមហាវិទ្យាល័យ Merton បានបង្កើតឡើងក្នុងកំឡុងពេលនេះ។ ទីធ្លា Mob Quad នៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យ Merton ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១២៨៨ ដល់ ១៣៧៨ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជាទីធ្លាមហាវិទ្យាល័យ (quadrangle) ដែលចាស់ជាងគេនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យទាំងមូល។ ក្នុងសតវត្សរ៍ក្រោយៗ ស្ថាប័ននេះបានបន្តពង្រីកឥទ្ធិពលខាងសិក្សា និងខាងធនធាន ដោយការបង្កើតបណ្ណាល័យ Bodleian ដ៏ល្បីល្បាញ និងការទទួលបានព្រះរាជធម្មនុញ្ញ (Royal Charter) ដែលបានពង្រឹងឋានៈរបស់ខ្លួនជាស្ថាប័នសិក្សាឯករាជ្យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សាកលវិទ្យាល័យ Oxford មានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ទៅលើទីក្រុង Oxford និងតំបន់ជុំវិញ។ ក្នុងនាមជាគ្រឹះស្ថានសិក្សាធំមួយ វាជានិយោជកដ៏សំខាន់ ហើយទាក់ទាញនិស្សិតអន្តរជាតិរាប់ពាន់នាក់ ដែលជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងវិស័យអចលនទ្រព្យ។ ម្យ៉ាងទៀត ភ្ញៀវទេសចរមកពីជុំវិញពិភពលោកតែងមកទស្សនាសាកលវិទ្យាល័យនេះ ដោយសារតែអគារបុរាណ សារមន្ទីរ និងបណ្ណាល័យដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ខ្លួន។ នៅក្នុងរូបភាពពី Wikipedia គេឃើញអគារ Sheldonian Theatre ដែលសាងសង់ឡើងដោយស្ថាបត្យករដ៏ល្បីឈ្មោះ Christopher Wren នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៦៦៤ ដល់ ១៦៦៨។ អគារនេះគឺជាកន្លែងប្រជុំធំរបស់សាកលវិទ្យាល័យ ហើយប្រើប្រាស់សម្រាប់ការប្រគំតន្ត្រី ក៏ដូចជាពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រជូននិស្សិត។

ខាងវប្បធម៌វិញ Oxford មានទំនៀមទម្លាប់យូរលង់ណាស់មកហើយ។ នៅក្នុងពិធីប្រឡង និងពេលចូលមកសិក្សា (matriculation) និស្សិតត្រូវស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ពិសេសមួយដែលហៅថា subfusc រួមទាំងអាវធំសាកលវិទ្យាល័យ (gown) ដូចឃើញក្នុងរូបថតមួយចំនួន។ វប្បធម៌នៃការទទួលទានអាហារពេលល្ងាចជាផ្លូវការនៅក្នុងសាលធំ (dining hall) របស់មហាវិទ្យាល័យនីមួយៗ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃបទពិសោធន៍សិក្សារបស់ Oxford ផងដែរ។ កីឡាចែវទូក (rowing) គឺជាសកម្មភាពមួយដ៏លេចធ្លោ ដោយមានការប្រកួតប្រចាំឆ្នាំដូចជា Eights Week។ លើសពីនេះ សាកលវិទ្យាល័យវិនិយោគយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ទៅលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប ដូចជាមន្ទីរពិសោធន៍គីមីវិទ្យាថ្មី ដើម្បីរក្សាឋានៈខ្លួនក្នុងជួរមុខនៃការស្រាវជ្រាវពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន សាកលវិទ្យាល័យ Oxford បន្តស្ថិតនៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់កំពូលនៃតារាងចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យសកលលោក ដូចបានបង្ហាញនៅក្នុងក្រាបរយៈពេល ១០ ឆ្នាំដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia (Oxford_10_Years.png)។ ស្ថាប័ននេះបានបង្កើតនូវឥស្សរជនឆ្នើមជាច្រើនដែលមានឥទ្ធិពលដល់ពិភពលោក រួមមាន លោក Tim Berners-Lee (អ្នកបង្កើត World Wide Web) លោក Bill Clinton (អតីតប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក) និងលោក Oscar Wilde (កវីនិងអ្នកនិពន្ធដ៏ល្អីល្បើ) ដែលរូបថតរបស់ពួកគាត់សុទ្ធតែមាននៅក្នុងបណ្ណាល័យរូបភាព Wikipedia។ ការស្រាវជ្រាវរបស់ Oxford ក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យាទំនើប (AI) និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក៏កំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសកល។

សម្រាប់អ្នកអាននៅប្រទេសកម្ពុជា សាកលវិទ្យាល័យ Oxford គឺជាគោលដៅសិក្សាមួយដែលមានកិត្តិនាមខ្ពស់។ ទោះបើចំនួននិស្សិតខ្មែរនៅទីនេះនៅមានកម្រិត ប៉ុន្តែមានអាហារូបករណ៍អន្តរជាតិជាច្រើន ជាពិសេសអាហារូបករណ៍ Rhodes (Rhodes Scholarship) ដែលគ្រប់គ្រងដោយ Rhodes House (រូបថតពី Wikipedia) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាហារូបករណ៍ដ៏មានកិត្តិយសបំផុតក្នុងពិភពលោក។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកអប់រំ និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងកម្ពុជានិង Oxford អាចរីកចម្រើនបន្ថែមទៀតនាថ្ងៃអនាគត ដែលនឹងផ្តល់ឱកាសដល់យុវជនខ្មែរបានទទួលការសិក្សាដ៏ឧត្តមនេះ។