ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក គឺជាមហាសមុទ្រធំជាងគេ និងជ្រៅជាងគេបង្អស់ក្នុងចំណោមមហាសមុទ្រទាំង៥ នៅលើផែនដី។ វាមានផ្ទៃដីប្រមាណ ១៦៥ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលគ្របដណ្តប់ប្រហែល ៤៦% នៃផ្ទៃទឹកសមុទ្រសរុប និង ៣២% នៃផ្ទៃផែនដីទាំងមូល។ មហាសមុទ្រនេះលាតសន្ធឹងពីមហាសមុទ្រអាកទិកនៅភាគខាងជើង រហូតដល់មហាសមុទ្រខាងត្បូង (ឬទ្វីបអង់តាកទិក) នៅភាគខាងត្បូង ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយទ្វីបអាស៊ី និងអូស្ត្រាលីនៅខាងកើត និងទ្វីបអាមេរិកនៅខាងលិច។

ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយគឺ មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកជាទីតាំងនៃចំណុចជ្រៅបំផុតនៅលើផែនដី ពោលគឺជ្រោះម៉ារីយ៉ាណា (Mariana Trench) ដែលមានជម្រៅជាង ១១.០០០ ម៉ែត្រ យោងតាមវិគីភីឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកមានផ្ទៃទឹកដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ដែលរួមបញ្ចូលសមុទ្រសាខាជាច្រើនដូចជា សមុទ្រហ្វីលីពីន សមុទ្រចិនខាងត្បូង សមុទ្រជប៉ុន និងសមុទ្រតាសម៉ានី ជាដើម។ វាមានកោះជាង ២៥.០០០ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅក្បែរតំបន់អេក្វាទ័រ និងតំបន់ត្រូពិក។ ក្រុមកោះសំខាន់ៗរួមមាន មីក្រូណេស៊ី មេឡាណេស៊ី និងប៉ូលីណេស៊ី ដែលលាតសន្ធឹងពីភាគខាងកើតនៃអាស៊ីរហូតដល់ទ្វីបអាមេរិក។

ប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញ និងនៅលើកោះនានាក្នុងមហាសមុទ្រនេះ មានភាពចម្រុះខាងវប្បធម៌ និងភាសាយ៉ាងសម្បើម។ តាមវិគីភីឌា តំបន់ឆ្នេរនៃទ្វីបអាស៊ីនិងអាមេរិក រួមទាំងកោះភាគច្រើន មានប្រជាជនរស់នៅរាប់រយលាននាក់ ដោយមានទីក្រុងធំៗដូចជា តូក្យូ សៀងហៃ ស៊ីដនី និងឡូសអេនជឺលេស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កាលពីសហវត្សទី១ ប្រជាជនអូស្ត្រូណេស៊ីបានធ្វើនាវាចរណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដោយប្រើប្រាស់ទូកក្ដោងពីងពីរ និងចំណេះដឹងអំពីផ្កាយ និងរលកសមុទ្រ។ ពួកគេបានតាំងទីលំនៅលើកោះដាច់ស្រយាលជាច្រើនចាប់ពីម៉ាដាហ្គាស្ការរហូតដល់កោះអ៊ីស្ទើរ ដែលបង្ហាញពីជំនាញដ៏អស្ចារ្យខាងនាវាចរណ៍សមុទ្រ។

យុគសម័យនៃការរុករករបស់អឺរ៉ុបបានចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សទី១៦។ នៅឆ្នាំ១៥២០ លោក Ferdinand Magellan បានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រហើយដាក់ឈ្មោះវាថា "Mar Pacifico" ដែលមានន័យថាសមុទ្រស្ងប់ស្ងាត់។ នៅឆ្នាំ១៥០៧ ផែនទី Waldseemüller បានក្លាយជាផែនទីដំបូងដែលបង្ហាញទ្វីបអាមេរិកបំបែកមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនិងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកដាច់ពីគ្នាយ៉ាងច្បាស់។ ក្នុងសតវត្សទី១៨ និង១៩ ប្រទេសអឺរ៉ុបដូចជា អេស្ប៉ាញ ព័រទុយហ្គាល់ អង់គ្លេស និងបារាំង បានធ្វើអាណានិគមកម្មលើកោះជាច្រើន ខណៈដែល Captain James Cook បានធ្វើផែនទីសម្រាប់កោះភាគច្រើន។

សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក៏បានកើតឡើងយ៉ាងធំធេងនៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដោយមានការប្រយុទ្ធសំខាន់ៗរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពជប៉ុន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌នៅក្នុងតំបន់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកមានភាពសម្បូរបែប និងចម្រុះយ៉ាងខ្លាំង។ តាមវិគីភីឌា តំបន់វប្បធម៌ធំៗចែកចេញជា មីក្រូណេស៊ី មេឡាណេស៊ី និងប៉ូលីណេស៊ី ដែលនីមួយៗមានភាសា សិល្បៈ តន្ត្រី និងប្រពៃណីនាវាចរណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ប្រជាជនកោះជាច្រើននៅតែអនុវត្តការនេសាទតាមបែបបុរាណ និងធ្វើពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជ្រាលជ្រៅជាមួយមហាសមុទ្រ។

សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើធនធានសមុទ្រ។ វិស័យនេសាទផ្តល់ជាប្រភពអាហារនិងចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកក៏ជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ជាពិសេសរវាងអាស៊ី និងអាមេរិក។ ទេសចរណ៍ជាឧស្សាហកម្មធំមួយដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរឱ្យមកទស្សនាឆ្នេរខ្សាច់ និងកោះត្រូពិក។ ក្រៅពីនេះ យោងតាមវិគីភីឌា មានការរុករកប្រេងកាត ឧស្ម័នធម្មជាតិ និងរ៉ែផ្សេងៗនៅបាតសមុទ្រ ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងនេះអាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើននៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល។ តាមវិគីភីឌា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានបណ្ដាលឱ្យកម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង ដែលគំរាមកំហែងដល់បណ្ដាប្រទេសកោះតូចៗនៅតំបន់ទំនាប ដូចជា គីរីបាទី និងទូវ៉ាលូ។ ការឡើងកំដៅនៃទឹកសមុទ្រក៏បណ្ដាលឱ្យផ្កាថ្មប្រែពណ៌ស (coral bleaching) យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវៈចម្រុះសមុទ្រ។

ការបំពុលពីសំណល់ប្លាស្ទិកគឺជាបញ្ហារន្ធត់មួយទៀត។ "Great Pacific Garbage Patch" (កំណាត់សំរាមធំប៉ាស៊ីហ្វិក) ជាតំបន់ប្រមូលផ្តុំសំរាមប្លាស្ទិកដ៏ធំសម្បើម ដែលបង្កើតឡើងដោយចរន្តទឹកសមុទ្រវិល និងបានបំផ្លាញជីវិតសត្វសមុទ្រជាច្រើន។ លើសពីនេះ ការបញ្ចេញទឹកវិទ្យុសកម្មដែលបានព្យាបាលពីរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ារបស់ជប៉ុន ទៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក បានបង្កឲ្យមានការព្រួយបារម្ភទូទាំងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកក៏កំពុងតែក្ដៅគគុកផងដែរ។ សមុទ្រចិនខាងត្បូងជាចំណុចក្ដៅនៃជម្លោះដែនទឹករវាងចិន និងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមួយចំនួន។ ការប្រកួតប្រជែងយុទ្ធសាស្ត្ររវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន រួមទាំងសមយុទ្ធយោធានៅក្នុងតំបន់ ក៏កំពុងត្រូវបានអ្នកវិភាគតាមដានយ៉ាងជិតស្នៀត តាមវិគីភីឌា និងប្រភពព័ត៌មានដទៃទៀត។