ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន (Pakatan Harapan) គឺជាសម្ព័ន្ធគណបក្សនយោបាយមួយនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៥ ដោយគណបក្សសំខាន់ៗចំនួនបួនគឺ Parti Keadilan Rakyat (PKR), Democratic Action Party (DAP), Parti Amanah Negara (AMANAH) និង United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation (UPKO) ។ សម្ព័ន្ធនេះបានបន្តវេនពីសម្ព័ន្ធ Pakatan Rakyat ដែលបានដួលរលំកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ ។ ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន មាននិន្នាការកណ្តាល និងឆ្វេងនិយម ហើយបានកំណត់គោលដៅបង្កើតរដ្ឋាភិបាលពហុជាតិសាសន៍និងកំណែទម្រង់នៅម៉ាឡេស៊ី ។ ក្រោយមកគណបក្ស Bersatu បានចូលរួមក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ប៉ុន្តែបានចាកចេញនៅឆ្នាំ២០២០ ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិនយោបាយ ។ តាម Wikipedia សម្ព័ន្ធនេះបានដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលតែមួយពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយធំចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម (Anwar Ibrahim) ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន មិនមែនជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏មូលដ្ឋានគាំទ្ររបស់ខ្លួនគ្របដណ្តប់ទូទាំងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលជាប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានប្រជាជនជាង ៣៣ លាននាក់ ។ ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីមានសមាសភាពចម្រុះ រួមមានជនជាតិម៉ាឡេ (ប្រហែល ៦៩%) ចិន (២៣%) ឥណ្ឌា (៧%) និងជនជាតិដើមនៅសាបា និងសារ៉ាវ៉ាក់ ។ តាម Wikipedia ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន ទទួលបានការគាំទ្រភាគច្រើនពីតំបន់ទីក្រុង និងពាក់កណ្តាលទីក្រុង ជាពិសេសក្នុងចំណោមសហគមន៍ជនជាតិចិន និងឥណ្ឌា ព្រមទាំងជនជាតិម៉ាឡេដែលមានការអប់រំខ្ពស់និងមានទស្សនៈសេរី ។ គណបក្សសមាជិក DAP មានមូលដ្ឋានគាំទ្រនៅក្នុងសហគមន៍ចិន ចំណែក PKR មានការគាំទ្រចម្រុះ និង AMANAH ជាគណបក្សឥស្លាមបែបរីកចម្រើន ។ ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន ក៏មានសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ដូចជានៅសាបា និងសារ៉ាវ៉ាក់ តាមរយៈគណបក្សមូលដ្ឋាន ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន បានកើតឡើងក្រោយពីការដួលរលំនៃ Pakatan Rakyat ដោយសារតែជម្លោះរវាងគណបក្ស PAS ដែលចង់អនុវត្តច្បាប់ឥស្លាម និងគណបក្ស DAP ដែលប្រកាន់គោលការណ៍សាសនាសេរី ។ តាម Wikipedia ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៨ បានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរយៈពេល ៦១ ឆ្នាំរបស់សមាគមជាតិបារីសាន់ (Barisan Nasional) ដែលដឹកនាំដោយគណបក្ស UMNO ។ លោកមហាធារ មហាម៉ាឌីន បានឡើងកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជាលើកទីពីរ ហើយបានសន្យាធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងស៊ើបអង្កេតរឿងអាស្រូវ 1MDB ។ ទោះយ៉ាងណា នៅដើមឆ្នាំ២០២០ ក្រុមអ្នកនយោបាយមួួយចំនួនដឹកនាំដោយលោក Muhyiddin Yassin បានចាកចេញពីសម្ព័ន្ធ ហើយចងសម្ព័ន្ធជាមួយ UMNO និង PAS បង្កើតជារដ្ឋាភិបាលថ្មីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេហៅថា "ការផ្លាស់ទី Sheraton" ។ លោកមហាធារ បានលាលែងពីតំណែង ហើយប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន បានក្លាយជាគណបក្សប្រឆាំងរហូតដល់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ ។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ការបោះឆ្នោតបានបង្កើតសភាគ្មានបក្សណាមានសំឡេងលើសលុប ហើយបន្ទាប់ពីការចរចារយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយសម្ព័ន្ធ Barisan Nasional និងក្រុមផ្សេងទៀតដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន ផ្តោតសំខាន់លើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដោយបានបង្កើតស្ថាប័នឯករាជ្យ និងពង្រឹងច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ។ រដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនបានចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតរឿងអាស្រូវ 1MDB ដ៏ល្បីល្បាញ ដែលបណ្តាលឱ្យលោក Najib Razak អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានកាត់ទោសនិងដាក់ពន្ធនាគារ ។ បន្ថែមពីនេះ សម្ព័ន្ធនេះក៏បានដាក់ចេញកម្មវិធីជំនួយសង្គមសម្រាប់ក្រុមប្រាក់ចំណូលទាប និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ដូចជាការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យា និងស្តាប់ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក ។ ផ្នែកវប្បធម៌ តាម Wikipedia ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន បានប្រកាន់គោលការណ៍ពហុវប្បធម៌ លើកកម្ពស់សមភាពជាតិសាសន៍ និងការពារសិទ្ធិជនជាតិភាគតិច ។ ឧទាហរណ៍ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនថវិកាសម្រាប់សាលារៀនភាសាចិន និងភាសាតាមីល ហើយធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំដើម្បីលើកកម្ពស់ពហុភាសា ។ ទោះយ៉ាងណា ដោយសារភាពរសើបខាងសាសនា សម្ព័ន្ធនេះត្រូវប្រឈមនឹងការរិះគន់ពីក្រុមម៉ាឡេនិយមដែលអះអាងថាគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនប៉ះពាល់ដល់ឧត្តមភាពរបស់ជនជាតិម៉ាឡេ និងឥស្លាម ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន បន្តដើរតួសំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយម៉ាឡេស៊ី និងអាស៊ាន ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ម៉ាឡេស៊ីបានធ្វើជាប្រធានអាស៊ាន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសម្ព័ន្ធនេះដឹកនាំវេទិកាតំបន់លើបញ្ហាពាណិជ្ជកម្ម សន្តិសុខ និងប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ។ តាម Wikipedia បញ្ហាប្រឈមនាពេលបច្ចុប្បន្នរួមមាន ការកើនឡើងថ្លៃទំនិញ ភាពមិនស្ថិតស្ថេរនយោបាយពីសម្ព័ន្ធប្រឆាំងដែលគាំទ្រដោយក្រុមជនជាតិម៉ាឡេប្រកាន់សាសនាខ្លាំង និងការរក្សាតុល្យភាពទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចដូចជាចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក ។ សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅម៉ាឡេស៊ីមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់លើសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ ព្រោះម៉ាឡេស៊ីជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់និងជាគោលដៅការងារសម្រាប់ពលករខ្មែរជាច្រើន ។ លើសពីនេះ ការទូតនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាស៊ានរបស់ម៉ាឡេស៊ី ក៏មានឥទ្ធិពលលើពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែននិងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតំបន់ដូចជាផ្លូវដែកតភ្ជាប់ប្រទេសជាដើម ។ នាពេលខាងមុខ អនាគតសម្ព័ន្ធនេះអាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់លោកអាន់វ៉ា ក្នុងការផ្តល់កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចនិងរក្សាសាមគ្គីភាពក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ។