ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស បុរាណនរវិទ្យា (Paleoanthropology) គឺជាវិស័យមួយនៃបុរាណជីវិតវិទ្យា និងនរវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីការវិវត្តដំបូងរបស់មនុស្សសម័យទំនើប តាមរយៈដំណើរការដែលគេហៅថា hominization ។ វាប្រើភស្តុតាងជីវសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ដើម្បីកសាងខ្សែញាតិវង្សវិវត្តឡើងវិញក្នុងអំបូរ Hominidae ។

វិគីភីឌាបានបន្ថែមថា អ្នកបុរាណនរវិទូ វិភាគហ្វូស៊ីល ឧបករណ៍ថ្ម និងសំណល់បុរាណវត្ថុដទៃទៀត ដើម្បីស្វែងយល់ពីដើមកំណើត និងការសម្របខ្លួនរបស់មនុស្ស ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការរកឃើញហ្វូស៊ីលមនុស្សបុរាណបានកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អាស៊ី និងអឺរ៉ុប ។ តំបន់សំខាន់ៗរួមមាន ជ្រលងភ្នំ Olduvai Gorge ក្នុងប្រទេសតង់ហ្សានី ដែលលោក Louis Leakey និង Mary Leakey បានស្រាវជ្រាវ និងរកឃើញហ្វូស៊ីលមនុស្សដំបូងគេ ។ នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង មានស្ថានីយ Sterkfontein ដែលបានផ្តល់ហ្វូស៊ីល Australopithecus africanus ជាច្រើន ។ តំបន់ Zhoukoudian នៅជិតទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន បានផ្តល់ហ្វូស៊ីល Peking Man (Homo erectus) កាលពីអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ ។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការរកឃើញថ្មីមួយគឺហ្វូស៊ីល Homo luzonensis នៅល្អាង Callao ប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ។

ទាក់ទងនឹងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ វិគីភីឌាបានរំលេចថា លោក Charles Darwin គឺជាបុគ្គលសំខាន់ដែលទ្រឹស្តីវិវត្តរបស់គាត់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់វិស័យនេះ ។ អ្នកស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀតដូចជា Eugène Dubois ដែលរកឃើញ Java Man នៅឆ្នាំ១៨៩១ Raymond Dart ដែលរកឃើញ Taung Child នៅឆ្នាំ១៩២៤ និង Donald Johanson ដែលរកឃើញ Lucy នៅឆ្នាំ១៩៧៤ សុទ្ធតែបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាដើមកំណើតមនុស្សបានចាប់ផ្តើមយ៉ាងពិតប្រាកដជាមួយនឹងស្នាដៃរបស់ Darwin គឺសៀវភៅ "On the Origin of Species" (ឆ្នាំ១៨៥៩) និង "The Descent of Man" (ឆ្នាំ១៨៧១) ។ ការរកឃើញហ្វូស៊ីល Neanderthal នៅឆ្នាំ១៨៥៦ នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ បានផ្តល់ភស្តុតាងដំបូងនៃពូជមនុស្សដែលផុតពូជ ។ បន្ទាប់មក ការរកឃើញ Java Man ដោយ Dubois នៅឆ្នាំ១៨៩១ និង Peking Man នៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ បានពង្រីកការយល់ដឹងអំពី Homo erectus ។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា នៅឆ្នាំ១៩២៤ ការរកឃើញ Taung Child ដោយ Raymond Dart បានកំណត់ពូជថ្មីមួយហៅថា Australopithecus africanus ដែលបង្ហាញថាមនុស្សមានដើមកំណើតនៅអាហ្វ្រិក ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ ហ្វូស៊ីល Lucy ដែលមានអាយុកាល ៣,២ លានឆ្នាំបានធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើល និងពង្រឹងទ្រឹស្តីវិវត្ត ។

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ បច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ដូចជាការវិភាគ DNA បុរាណ និងការណាត់ជួបដោយវិទ្យុសកម្មបានធ្វើបដិវត្តន៍វិស័យនេះ ។ ទ្រឹស្តី "Out of Africa" ដែលថា Homo sapiens ទាំងអស់មានដើមកំណើតនៅអាហ្វ្រិក នៅតែជាទស្សនៈទូទៅ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បើទោះជាបុរាណនរវិទ្យាមិនមែនជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ក៏ដោយ វាមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈថវិកាស្រាវជ្រាវ និងទេសចរណ៍ ។ ស្ថាប័នអប់រំ និងរដ្ឋាភិបាលនានាបានចំណាយថវិការាប់លានដុល្លារលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិរក្សទីតាំងបុរាណ ។ តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា Olduvai Gorge និង Sterkfontein ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលនាំមកនូវប្រាក់ចំណូលដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ។

ខាងវប្បធម៌ ការយល់ដឹងថាមនុស្សទាំងអស់ចែករំលែកដើមកំណើតរួមគ្នាបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈស្តីពីពូជសាសន៍ និងអត្តសញ្ញាណ ។ ហ្វូស៊ីលសំខាន់ៗជាច្រើនក្លាយជានិមិត្តរូបជាតិ ឧទាហរណ៍ Lucy នៅអេត្យូពី និង Turkana Boy នៅកេនយ៉ា ។ សារមន្ទីរជុំវិញពិភពលោកតាំងបង្ហាញហ្វូស៊ីល ដែលអប់រំសាធារណៈនិងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិមនុស្សជាតិ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរ ប្រធានបទនេះអាចមើលទៅឆ្ងាយ ប៉ុន្តែវាពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រតំបន់ ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការរកឃើញថ្មីៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជា Homo floresiensis នៅកោះ Flores ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វូស៊ីលមនុស្សនៅល្អាង Tam Pa Ling ប្រទេសឡាវ បង្ហាញថាតំបន់នេះមានប្រវត្តិវិវត្តដ៏ស្មុគស្មាញ ហើយមនុស្សសម័យបុរាណជាច្រើនប្រភេទបានរស់នៅក្បែរគ្នា ។

ថ្វីបើនៅកម្ពុជាមិនទាន់មានរបកគំហើញហ្វូស៊ីលមនុស្សធំៗក៏ដោយ តែការស្រាវជ្រាវនៅតែបន្ត ហើយវាអាចជួយទាញការចាប់អារម្មណ៍ផ្នែកទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ លើសពីនេះ ការសិក្សាពីការសម្របខ្លួនរបស់មនុស្សបុរាណទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុអាចផ្តល់មេរៀនសម្រាប់ការដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានបច្ចុប្បន្ន ដែលជារឿងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដូចកម្ពុជា ។