នគរបាលប៉ាឡេស្ទីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា (Wikipedia) "នគរបាលប៉ាឡេស្ទីន" អាចសំដៅទៅលើកងកម្លាំងនគរបាលនិងសន្តិសុខចំនួនបីផ្សេងគ្នាដែលប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់ប៉ាឡេស្ទីន។ ទីមួយ គឺកងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីន (Palestinian Civil Police Force) ជានាយកដ្ឋាននគរបាលដែលទទួលខុសត្រូវលើការអនុវត្តច្បាប់ស៊ីវិលនៅក្នុងតំបន់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន។ ទីពីរ គឺកងកម្លាំងសន្តិសុខការពារ (Preventive Security Force) ដែលជាឧបករណ៍សន្តិសុខនិងស៊ើបការណ៍នៃសេវាសន្តិសុខប៉ាឡេស្ទីន។ ទីបី គឺកងកម្លាំងនគរបាលប៉ាឡេស្ទីនសម័យអង់គ្លេស (Palestine Police Force) ដែលជាសេវានគរបាលអាណានិគមបង្កើតឡើងក្នុងអាណត្តិប៉ាឡេស្ទីនរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។

នាយកដ្ឋាននីមួយៗនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរខាងនយោបាយនិងដំណាក់កាលប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នានៅប៉ាឡេស្ទីន ចាប់តាំងពីសម័យអាណានិគម រហូតដល់ការបង្កើតអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន និងការបែងចែកនយោបាយបច្ចុប្បន្ន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

កងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនមានវត្តមានជាចម្បងនៅក្នុងតំបន់ A និង B នៃវេសប៊ែង (West Bank) ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងផ្នែកសន្តិសុខនិងរដ្ឋបាលដោយអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន។ កងកម្លាំងនេះក៏ធ្លាប់ប្រតិបត្តិការនៅក្នុងហ្គាហ្សា (Gaza Strip) ផងដែរ មុនពេលក្រុមហាម៉ាស (Hamas) កាន់កាប់តំបន់នោះនៅឆ្នាំ ២០០៧។ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ទាំងនេះ ស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការនិងការការពារពីកងនគរបាលស៊ីវិល ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការផ្តល់សេវាសន្តិសុខប្រចាំថ្ងៃ។

សម្រាប់កងកម្លាំងសន្តិសុខការពារ វាមានវត្តមាននៅទូទាំងដែនដីប៉ាឡេស្ទីនក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន ហើយតួនាទីរបស់វាផ្តោតលើការស៊ើបការណ៍និងការទប់ទល់ការគំរាមកំហែងផ្នែកនយោបាយជាជាងការអនុវត្តច្បាប់ស៊ីវិលធម្មតា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃនគរបាលប៉ាឡេស្ទីនអាចត្រូវបានបែងចែកជាបីដំណាក់កាលធំៗ ដោយផ្អែកលើឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។

១. សម័យអាណត្តិអង់គ្លេស (ឆ្នាំ ១៩២០-១៩៤៨)
នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងអាណត្តិប៉ាឡេស្ទីន កងកម្លាំងនគរបាលប៉ាឡេស្ទីន (Palestine Police Force) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីរក្សាច្បាប់និងសណ្តាប់ធ្នាប់។ វាមានសមាសភាពពីមន្ត្រីអង់គ្លេស អារ៉ាប់ និងជ្វីហ្វ (Jewish) និងបានដើរតួនាទីក្នុងការដោះស្រាយភាពតានតឹងរវាងសហគមន៍។ កងកម្លាំងនេះបានបន្តប្រតិបត្តិការរហូតដល់ការបញ្ចប់អាណត្តិនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ និងការបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។

២. ការបង្កើតនគរបាលនៃអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន (ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ)
បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (Oslo Accords) នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន (Palestinian Authority) បានទទួលការគ្រប់គ្រងលើផ្នែកខ្លះនៃវេសប៊ែងនិងហ្គាហ្សា។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៤ កងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីបំពេញតួនាទីនគរបាលប្រពៃណី។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ កងកម្លាំងសន្តិសុខការពារក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាភ្នាក់ងារសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង ដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់រក្សាឥទ្ធិពលរបស់គណបក្សហ្វាតា (Fatah)។

៣. ការវិវត្តក្រោយឆ្នាំ ២០០០
អំឡុងពេលឡើងឋានផានអិនទីហ្វ៉ាដាទីពីរ (Second Intifada) ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០០៥ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនគរបាលជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញ។ ឆ្នាំ ២០០៧ បន្ទាប់ពីការកាន់កាប់ហ្គាហ្សាដោយហាម៉ាស កងនគរបាលស៊ីវិលនិងសន្តិសុខការពារនៃអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានដកចេញ ហើយហាម៉ាសបានបង្កើតកងកម្លាំងសន្តិសុខរបស់ខ្លួន។ នៅវេសប៊ែង កងកម្លាំងទាំងនេះនៅតែសកម្ម ដោយមានការសម្របសម្រួលជាមួយអ៊ីស្រាអែលលើបញ្ហាសន្តិសុខ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវីគីភីឌា កងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនទទួលខុសត្រូវលើការអនុវត្តច្បាប់ស៊ីវិល ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងការរក្សាសន្តិសុខសម្រាប់ប្រជាជន។ មុខងារនេះជួយជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងទីក្រុងដូចជារ៉ាម៉ាឡា (Ramallah) និងណាប្លូស (Nablus) ដោយអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវកម្មដំណើរការដោយរលូន។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ នគរបាលប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបនៃឆន្ទៈក្នុងការកសាងរដ្ឋ និងការគ្រប់គ្រងស្វ័យភាព ដោយបង្ហាញពីការតាំងចិត្តកសាងនីតិរដ្ឋក្នុងសង្គមដែលកំពុងតស៊ូ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាមវីគីភីឌា កងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីននិងកងកម្លាំងសន្តិសុខការពារនៅតែប្រតិបត្តិការក្រោមក្របខ័ណ្ឌនៃអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់វេសប៊ែង។ កងកម្លាំងទាំងនេះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងការអនុវត្តច្បាប់នៅក្នុងតំបន់ដែលមានភាពស្មុគស្មាញផ្នែកនយោបាយ។ ទោះបីជាមានការបែងចែករវាងហ្គាហ្សានិងវេសប៊ែង និងការប្រឈមនឹងការថយចុះធនធានក៏ដោយ ការបន្តមានវត្តមានរបស់នគរបាលនេះបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឥតឈប់ឈរក្នុងការកសាងស្ថាប័នរដ្ឋ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធនគរបាលនេះអាចផ្តល់មេរៀនអំពីរបៀបដែលស្ថាប័នសន្តិសុខអាចរក្សាតួនាទីរបស់ខ្លួនទោះក្នុងគ្រាមានជម្លោះ និងជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យភាពនាពេលអនាគត។