អ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន គឺជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលចាប់ខ្លួន និងឃុំឃាំងនៅក្នុងពន្ធនាគារ ឬមណ្ឌលឃុំខ្លួន ដោយសារបទចោទដែលភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស បញ្ហាអ្នកទោសទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាកត្តាកណ្តាលមួយសម្រាប់វឌ្ឍនភាពនៃដំណើរការសន្តិភាពរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីន។ ការចាប់ខ្លួននិងការកាត់ទោសច្រើនតែផ្អែកលើការចោទថាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើភេរវកម្ម ឬសមាជិកភាពក្នុងអង្គការដែលអ៊ីស្រាអែលចាត់ទុកជា "ភេរវកម្ម" ដូចជា ហាម៉ាស និងរណសិរ្សរំដោះប៉ាឡេស្ទីន (PLO) មុនកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ។ ប៉ុន្តែក៏មានករណីជាច្រើនដែលពួកគេត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទនយោបាយ ដូចជាការលើកទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន ឬការចូលរួមតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ដូចមានរៀបរាប់ក្នុងរបាយការណ៍របស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានឃុំខ្លួននៅតាមបណ្តាពន្ធនាគារនិងមណ្ឌលឃុំខ្លួននានាទូទាំងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងនៅក្នុងដែនដីកាន់កាប់នៅតំបន់វេសប៊ែង។ មណ្ឌលឃុំខ្លួនធំៗរួមមាន Ktzi'ot ដែលស្ថិតនៅក្នុងវាលខ្សាច់ Negev ពន្ធនាគារ Damon និងពន្ធនាគារ Jalame ដែលសាងសង់នៅលើទីតាំងភូមិប៉ាឡេស្ទីនចាស់ ដែលត្រូវបានកម្ទេចចោលតាំងពីឆ្នាំ១៩៤៨។ ចំនួនអ្នកទោសសរុបប្រែប្រួលតាមសម័យកាល ប៉ុន្តែជាទូទៅមានប្រមាណពី ៤០០០ ទៅ ៦០០០នាក់ ក្នុងនោះរាប់បញ្ចូលទាំងស្ត្រី និងកុមារ។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សដូចជា Human Rights Watch បានរាយការណ៍ថា អ្នកទោសជាច្រើនត្រូវបានឃុំខ្លួនក្រោម "ការឃុំខ្លួនរដ្ឋបាល" ដែលអនុញ្ញាតឲ្យរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលឃុំខ្លួនជនសង្ស័យដោយគ្មានការចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការ និងគ្មានការកាត់ទោស រយៈពេលដែលអាចបន្តដោយគ្មានកំណត់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការឃុំខ្លួនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនដោយអ៊ីស្រាអែល មានឫសគល់តាំងពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តំបន់វេសប៊ែង និងដីឡូតិ៍ហ្គាហ្សា។ តុលាការយោធាអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីកាត់ទោសអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន ក្រោមច្បាប់យោធាដែលមានភាពតឹងរ៉ឹងជាងប្រព័ន្ធតុលាការស៊ីវិល។ នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ ក្នុងអំឡុងការបះបោរលើកទី១ (Intifada) និងក្រោយមកក្នុងទសវត្សឆ្នាំ២០០០ កំឡុងការបះបោរលើកទី២ ចំនួនអ្នកទោសបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។

ក្នុងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ កិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (ឆ្នាំ១៩៩៣ និង១៩៩៥) បាននាំឲ្យមានការបង្កើតអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន និងការដោះលែងអ្នកទោសជាបណ្តើរៗ ប៉ុន្តែមិនបានដោះស្រាយបញ្ហានេះជាអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ។ បុគ្គលដែលលេចធ្លោក្នុងចំណោមអ្នកទោសរួមមាន លោក ម៉ារវ៉ាន បារហ្គូទី ដែលត្រូវបានកាត់ទោសពីបទឃាតកម្មចំនួន៥ករណី និងជាប់ទោសជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៥ជីវិតបូក៤០ឆ្នាំ។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីដ៏សំខាន់មួយរូបនាពេលអនាគត។ អ្នកនយោបាយមួយរូបទៀតគឺ លោកស្រី ខាលីដា ចារ៉ារ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនជាច្រើនលើកក្រោមការឃុំខ្លួនរដ្ឋបាល។ ការធ្វើវិញ្ញត្តិបរិភោគ (hunger strike) គឺជាវិធីសាស្ត្រតវ៉ាដ៏សំខាន់របស់អ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន ជាពិសេសការធ្វើវិញ្ញត្តិបរិភោគឆ្នាំ២០១៧ ដែលដឹកនាំដោយ បារហ្គូទី ដើម្បីទាមទារលក្ខខណ្ឌកាន់តែប្រសើរ។ ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ត្រូវបានកំណត់ជា "ថ្ងៃអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីន" ដើម្បីគូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហានេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន បញ្ហាអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកឡើងវិញជាមួយនឹងសង្គ្រាមនៅតំបន់ហ្គាហ្សាដែលផ្ទុះឡើងក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC ការចរចាបទឈប់បាញ់រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងហាម៉ាស តែងតែរួមបញ្ចូលសំណើផ្លាស់ប្តូរអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនជាថ្នូរនឹងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅហ្គាហ្សា។ កាលពីឆ្នាំ២០១១ អ៊ីស្រាអែលបានដោះលែងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនជាង ១០០០នាក់ ដើម្បីទទួលបានមកវិញនូវទាហាន Gilad Shalit ដែលបង្ហាញពីទម្ងន់នៃបញ្ហានេះក្នុងនយោបាយតំបន់។

ចាប់តាំងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ មក យោធាអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ខ្លួនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនរាប់ពាន់នាក់បន្ថែមទៀតនៅតំបន់វេសប៊ែង នេះបើយោងតាម Associated Press។ សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សដូចជា Amnesty International បានរិះគន់ការប្រើប្រាស់ការឃុំខ្លួនរដ្ឋបាល និងស្ថានភាពឃុំខ្លួនដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ ករណីដែលសំដៅទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) និងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ទាក់ទងនឹងការកាន់កាប់និងការឃុំខ្លួនក៏កំពុងដំណើរការ ដែលអាចនាំទៅរកការប្រែប្រួលគោលនយោបាយនាពេលអនាគត។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា បញ្ហានេះបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃដំណើរការសន្តិភាព និងតួនាទីនៃយុត្តិធម៌សង្គមក្នុងតំបន់មានជម្លោះ ដែលអាចផ្តល់ជាមេរៀនអំពីការកសាងសន្តិភាពនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។