ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងដូង គឺជាប្រេងបន្លែដែលអាចបរិភោគបាន ដោយទទួលបានមកពីសាច់ផ្លែរបស់ដើមត្នោតប្រេងអាហ្វ្រិក (Elaeis guineensis)។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រេងដូងត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការផលិតម្ហូបអាហារ ផលិតផលថែរក្សាសម្រស់ និងជាជីវឥន្ធនៈផងដែរ។ នៅឆ្នាំ២០១៧ ប្រេងដូងមានចំណែកប្រមាណ ៣៦% នៃប្រេងសរុបដែលផលិតចេញពីដំណាំប្រេងនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រេងដូងមានលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការរក្សាគុណភាព និងរសជាតិក្នុងម្ហូបអាហារកែច្នៃខ្ពស់ ដូច្នេះក្រុមហ៊ុនផលិតចំណីអាហារតែងតែពេញនិយមប្រើប្រាស់វា។ ជាសកល មនុស្សបានប្រើប្រាស់ប្រេងដូងជាមធ្យម ៧.៧ គីឡូក្រាមក្នុងម្នាក់នៅឆ្នាំ២០១៥។ តម្រូវការកើនឡើងនេះ បានជំរុញឱ្យមានការពង្រីកចម្ការដើមត្នោតប្រេងនៅក្នុងប្រទេសតំបន់ត្រូពិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ដើមត្នោតប្រេង មានដើមកំណើតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងលិច ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ ការដាំដុះពាណិជ្ជកម្មធំៗ គឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី ដែលរួមគ្នាផលិតបានប្រមាណ ៨៥% នៃផលិតកម្មប្រេងដូងពិភពលោក។ ប្រទេសផ្សេងទៀតដែលផលិតប្រេងដូងរួមមាន នីហ្សេរីយ៉ា ថៃ កូឡុំប៊ី និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។ តាម Wikipedia ការដាំដើមត្នោតប្រេងត្រូវការដីច្រើន និងអាកាសធាតុក្តៅសើម ហើយជារឿយៗដាំនៅលើទឹកដីដែលពីមុនជាព្រៃត្រូពិក។

ផ្នែកប្រជាជន ឧស្សាហកម្មប្រេងដូងមានកម្លាំងពលកម្មច្រើន ចាប់ពីកសិករតូចៗ រហូតដល់កម្មករនៅក្នុងចម្ការធំៗ។ តាមរូបភាព និងការពិពណ៌នាពី Wikipedia វិស័យនេះមានប្រវត្តិនៃការរំលោភសិទ្ធិការងារ សិទ្ធិដីធ្លីជនជាតិដើម និងសិទ្ធិបរិស្ថានរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ហើយការប្រើប្រាស់ពលកម្មកុមារកើតមានជាទូទៅនៅក្នុងកសិដ្ឋានតូចៗនៅតាមបណ្តាប្រទេសមួយចំនួននៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងដូងមានប្រវត្តិប្រើប្រាស់យូរអង្វែងនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ តាម Wikipedia មនុស្សនៅអាហ្វ្រិកខាងលិចបានប្រើប្រាស់ប្រេងដូងជាអាហារ និងសម្រាប់ធ្វើម្ហូបអស់រយៈពេលជាង ៥០០០ ឆ្នាំមកហើយ។ នៅសតវត្សទី១៩ អំឡុងពេលបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ប្រេងដូងបានក្លាយជាទំនិញនាំចេញដ៏សំខាន់ពីអាហ្វ្រិកទៅកាន់អឺរ៉ុប ដោយប្រើសម្រាប់ផលិតសាប៊ូ និងគ្រឿងម៉ាស៊ីន។ ជនជាតិអង់គ្លេសបានណែនាំដើមត្នោតប្រេងចូលមកកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅដើមសតវត្សទី២០ ដោយដាំដំបូងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ពេលនោះជាអាណានិគមអង់គ្លេស) និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ ការដាំដុះបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ ដោយសារតម្រូវការប្រេងខ្លាញ់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ។

នៅចុងសតវត្សទី២០ និងដើមសតវត្សទី២១ ការពង្រីកចម្ការដើមត្នោតប្រេងបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារពិភពលោក ជាពិសេសសម្រាប់ប្រើក្នុងអាហារកែច្នៃ គ្រឿងសំអាង និងជីវឥន្ធនៈ។ ការពង្រីកនេះបានបង្កឱ្យមានការកាប់ព្រៃឈើយ៉ាងច្រើន ដែលនាំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភពីបរិស្ថានជាអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ឧស្សាហកម្មប្រេងដូងមានតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសផលិតធំៗ ដូចជាឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី ដែលជួយរកប្រាក់ចំណូលនាំចេញយ៉ាងច្រើន និងផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ ផលិតផលពីប្រេងដូងមានវត្តមាននៅក្នុងទីផ្សារជាច្រើន រួមមាន ប្រេងចម្អិន ម៉ាហ្គារីន អាហារកែច្នៃ គ្រឿងសំអាង សាប៊ូ និងឥន្ធនៈជីវម៉ាស។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រេងដូងគឺជាគ្រឿងផ្សំប្រពៃណីដ៏សំខាន់នៅក្នុងម្ហូបអាហារអាហ្វ្រិកខាងលិច និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅប្រទេសកាណា នីហ្សេរីយ៉ា និងកុងហ្គោ ប្រេងដូងដែលមានពណ៌ក្រហមត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើម្ហូបបែបប្រពៃណីជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នៅកម្ពុជា ទោះបីមិនមែនជាប្រទេសផលិតធំក៏ដោយ ប្រេងដូងក៏ត្រូវបាននាំចូល និងប្រើប្រាស់ក្នុងការចម្អិនអាហារ និងឧស្សាហកម្មមួយចំនួន ដោយសារតម្លៃសមរម្យ និងភាពអាចបត់បែនបាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ឧស្សាហកម្មប្រេងដូងបានក្លាយជាប្រធានបទនៃការរិៈគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់សកម្មជនបរិស្ថាន និងសិទ្ធិមនុស្ស។ តាមរូបភាព និងការពិពណ៌នាពី Wikipedia ការពង្រីកចម្ការដើមត្នោតប្រេងគឺជាកត្តាចម្បងនៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅក្នុងប្រទេសដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី ដែលបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ជម្រកសត្វព្រៃ រួមទាំងសត្វជិតផុតពូជ និងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។

ដើម្បីឆ្លើយតប សហគមន៍អន្តរជាតិបានបង្កើតយន្តការដូចជា "កិច្ចពិភាក្សាតុមូលស្តីពីប្រេងដូងប្រកបដោយនិរន្តរភាព" (Roundtable on Sustainable Palm Oil - RSPO) នៅឆ្នាំ២០០៤ ដើម្បីកំណត់ស្តង់ដាសម្រាប់ផលិតកម្មដែលមានការទទួលខុសត្រូវ។ ទោះយ៉ាងណា ការអនុវត្ត និងការត្រួតពិនិត្យនៅតែមានការរិៈគន់។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីប្រេងដូងមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសដែលទទួលរងសម្ពាធពីការកាប់ព្រៃឈើ និងការអភិវឌ្ឍដីសម្រាប់កសិកម្មពាណិជ្ជកម្ម ហើយកិច្ចពិភាក្សាអំពីនិរន្តរភាព និងពាណិជ្ជកម្មសកលអាចពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់។