ប្រទេសប៉ារ៉ាហ្គាយ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការសង្ខេបរបស់ Wikipedia សាធារណរដ្ឋប៉ារ៉ាហ្គាយ គឺជាប្រទេសគ្មានព្រំដែនសមុទ្រ ស្ថិតនៅចំកណ្តាលទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់បូលីវីនៅពាយ័ព្យនិងខាងជើង ប្រេស៊ីលនៅឦសាននិងខាងកើត និងអាហ្សង់ទីននៅអាគ្នេយ៍ ខាងត្បូង និងខាងលិច ។ ប៉ារ៉ាហ្គាយមានច្រកចេញចូលសមុទ្រអាត្លង់ទិកតាមផ្លូវទឹកប៉ារ៉ាណា-ប៉ារ៉ាហ្គាយ ។ រដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនមានទម្រង់ជាសាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតីឯកភាព ដោយបែងចែកជាតំបន់រដ្ឋធានីមួយ និងតំបន់រដ្ឋបាលចំនួន ១៧ ។ យោងតាម Wikipedia ផ្ទៃដីសរុបរបស់ប៉ារ៉ាហ្គាយគឺ ៤០៦.៧៥២ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ហើយប្រជាជនមានប្រមាណ ៧ លាន ៤ សែននាក់ (ឆ្នាំ ២០២៣) ។ ទីក្រុងរដ្ឋធានី Asunción មិនត្រឹមតែជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់ផងដែរ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទន្លេ Paraguay បានចែកប្រទេសជាពីរតំបន់ភូមិសាស្ត្រសំខាន់ៗ គឺតំបន់ Paraneña នៅភាគខាងកើត ដែលមានដីមានជីជាតិ អាកាសធាតុត្រូពិច និងជាទីតាំងរស់នៅរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន និងតំបន់ Gran Chaco នៅភាគខាងលិច ដែលជាវាលទំនាបស្ងួតនិងមានមនុស្សរស់នៅតិចតួច ។ តាមផែនទីដង់ស៊ីតេប្រជាជន (រូបខាងលើ) ប្រជាជនប្រមូលផ្តុំក្រាស់នៅជុំវិញរដ្ឋធានី Asunción និងតាមបណ្តោយដងទន្លេ Paraguay ។ បើទោះជាគ្មានឆ្នេរសមុទ្រក៏ដោយ ក៏ប៉ារ៉ាហ្គាយមានកងទ័ពជើងទឹកសម្រាប់ល្បាតនិងការពារផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ។ ភាសាផ្លូវការមានពីរគឺភាសាអេស្ប៉ាញ និងភាសាជនជាតិដើម Guaraní ដែលប្រជាជនជាង ៩០% អាចនិយាយបានទាំងពីរ ធ្វើឱ្យប៉ារ៉ាហ្គាយក្លាយជាប្រទេសពិសេសមួយដែលភាសាដើមមានឋានៈស្មើនឹងភាសានាំចូល ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសប៉ារ៉ាហ្គាយបានប្រកាសឯករាជ្យពីអេស្ប៉ាញនៅឆ្នាំ ១៨១១ ។ បន្តិចក្រោយមក លោក José Gaspar Rodríguez de Francia ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមេដឹកនាំផ្តាច់ការដំបូង បានដឹកនាំប្រទេសដោយគោលនយោបាយឯកោនិយម កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងលើកកម្ពស់វិស័យកសិកម្មរហូតដល់មរណភាពរបស់គាត់នៅឆ្នាំ ១៨៤០ ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Francisco Solano López (ដែលមានរូបខាងលើ) ប៉ារ៉ាហ្គាយបានធ្លាក់ចូលក្នុងសង្រ្គាមដ៏សាហាវបំផុតមួយនៅអាមេរិកឡាទីន គឺសង្រ្គាមនៃសម្ព័ន្ធភាពបី (ឬសង្រ្គាមប៉ារ៉ាហ្គាយ) រវាងឆ្នាំ ១៨៦៤ និង ១៨៧០ ប្រឆាំងនឹងប្រេស៊ីល អាហ្សង់ទីន និងអ៊ុយរូហ្គាយ ។ យោងតាម Wikipedia សមរភូមិ Tuyutí ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ១៨៦៦ គឺជាសមរភូមិបង្ហូរឈាមដ៏ធំបំផុត ដោយបានបណ្តាលឱ្យប្រទេសនេះបាត់បង់ប្រជាជនបុរសមួយភាគធំ និងត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ទឹកដីមួយចំនួន ។ លោក López បានស្លាប់នៅសមរភូមិ Cerro Corá ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០ ដោយបញ្ចប់សង្រ្គាម ។

នៅសតវត្សទី ២០ ជម្លោះព្រំដែនជាមួយបូលីវីបានផ្ទុះឡើងជាសង្រ្គាម Chaco (១៩៣២-១៩៣៥) ដែលតាម Wikipedia ប៉ារ៉ាហ្គាយជាអ្នកទទួលជ័យជម្នះ និងបានកាន់កាប់តំបន់ Gran Chaco ភាគច្រើន ។ យោងតាម Wikipedia បន្ទាប់ពីសង្រ្គាម Chaco ប្រទេសនេះបានស្ថិតក្រោមរបបផ្តាច់ការយោធារបស់ឧត្តមសេនីយ៍ Alfredo Stroessner ពីឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ ១៩៨៩ ដែលជារបបផ្តាច់ការវែងជាងគេមួយនៅអាមេរិកខាងត្បូង ។ ក្រោយការផ្តួលរំលំរបបនោះ ប៉ារ៉ាហ្គាយបានឈានចូលយុគសម័យប្រជាធិបតេយ្យ ។ នៅថ្ងៃ ១៥ សីហា ២០១៣ លោក Horacio Cartes បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ (គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦) ប្រធានាធិបតីគឺលោក Santiago Peña ដែលបានចូលកាន់អំណាចនៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៣ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចប៉ារ៉ាហ្គាយពឹងផ្អែកយ៉ាងសំខាន់លើវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសការនាំចេញសណ្តែកសៀង ពោត និងសាច់គោ ។ តាម Wikipedia ប៉ារ៉ាហ្គាយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសនាំចេញសណ្តែកសៀងធំជាងគេទី ៦ និងជាអ្នកផលិតថាមពលវារីអគ្គីសនីដ៏សំខាន់ ។ ទំនប់ Itaipu (រូបភាពខាងលើ) ដែលសាងសង់រួមគ្នាជាមួយប្រេស៊ីល គឺជារោងចក្រវារីអគ្គីសនីធំជាងគេទី ២ នៅលើពិភពលោក ហើយផ្គត់ផ្គង់អគ្គីសនីប្រមាណ ៧៥% នៃតម្រូវការក្នុងស្រុក និងប្រមាណ ១៥% នៃតម្រូវការរបស់ប្រេស៊ីល ។ ក្រៅពីនេះ ការពង្រីកប្រព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគឺជាអាទិភាពដើម្បីគាំទ្រកំណើនពាណិជ្ជកម្ម ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយប្រពៃណីលាយឡំរវាងវប្បធម៌អេស្ប៉ាញ និងវប្បធម៌ជនជាតិដើម Guaraní ។ ពិធីបុណ្យ Ovecha Ragué ជាការប្រារព្ធពិធីប្រពៃណីប្រចាំឆ្នាំដែលទាក់ទាញអ្នកទស្សនាជាច្រើន ។ កីឡាបាល់ទាត់គឺជាកីឡាប្រជាប្រិយបំផុត ដោយកីឡដ្ឋានជាតិ Defensores del Chaco ជាទីតាំងប្រកួតដ៏សំខាន់ ។ សាសនាកាតូលិកនៅតែជាសាសនាចម្បង ដូចបានឃើញតាមរយៈវិហារ Concepción និងការជួបជុំអ្នកកាន់សាសនានៅ Caacupé ។ ទីក្រុង San Bernardino ដែលបង្កើតដោយជនអន្តោប្រវេសន៍អាល្លឺម៉ង់នៅសតវត្សទី ១៩ គឺជារមណីយដ្ឋានពេញនិយម និងមានសន្ទស្សន៍អំណាចទិញខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងប្រទេស ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ប៉ារ៉ាហ្គាយអាចមានការពាក់ព័ន្ធដោយសារទំនាក់ទំនងការទូតរបស់ខ្លួនជាមួយសាធារណរដ្ឋចិន (តៃវ៉ាន់) ។ តាម Wikipedia នៅឆ្នាំ ២០២៣ គណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់តៃវ៉ាន់ រួមទាំងអនុប្រធានាធិបតី បានចូលរួមពិធីចូលកាន់តំណែងរបស់ប្រធានាធិបតី Peña ដែលបញ្ជាក់ពីចំណងមិត្តភាពយូរអង្វែង ។ ក្នុងបរិបទដែលប្រទេសជាច្រើនបានកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយតៃវ៉ាន់ ប៉ារ៉ាហ្គាយនៅតែជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ ហើយទំនាក់ទំនងនេះបានរួមចំណែកដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត រដ្ឋាភិបាលប៉ារ៉ាហ្គាយកំពុងពង្រីកទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចអាស៊ី ដូចជាការជួបពិភាក្សាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន Shigeru Ishiba នៅទីក្រុងតូក្យូក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ (រូបភាពខាងលើ) ។ តាម Wikipedia ប៉ារ៉ាហ្គាយក៏ជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់ Mercosur ដែលជាទីផ្សាររួមអាមេរិកខាងត្បូង ហើយមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រេស៊ីល និងអាហ្សង់ទីន ។ ជាមួយនឹងសក្ដានុពលធនធានធម្មជាតិ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាប់លាប់ ប៉ារ៉ាហ្គាយកំពុងក្លាយជាប្រទេសគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកវិនិយោគនិងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងប្រទេសនៅអាស៊ីដូចជាកម្ពុជាផងដែរ ។