ប៉ារីស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប៉ារីស គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសបារាំង។ តាមរយៈសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា (Wikipedia) ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ២,០៤ លាននាក់ក្នុងផ្ទៃក្រឡា ១០៥,៤ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ហើយតំបន់ទីប្រជុំជនមានប្រជាជនប្រមាណ ១៣,២ លាននាក់ គិតត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦។ វាស្ថិតនៅតាមបណ្តោយដងទន្លេសែន (Seine) ក្នុងតំបន់អ៊ីល-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍ (Île-de-France) ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសបារាំង។ ប៉ារីសគឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនធំបំផុត និងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៤ នៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប (EU)។

ទីក្រុងនេះមានរហស្សនាមថា «ទីក្រុងនៃពន្លឺ» (City of Light) ដោយសារតែតួនាទីដ៏សំខាន់របស់វានៅក្នុងយុគសម័យនៃការត្រាស់ដឹង (Age of Enlightenment) ហើយបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃហិរញ្ញវត្ថុ ការទូត ពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ ម៉ូដ និងម្ហូបអាហារ ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៧មក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងប៉ារីសស្ថិតនៅលើច្រាំងទន្លេសែន ដែលបានបែងចែកទីក្រុងជាពីរផ្នែកគឺ ខាងជើង (Rive Droite) និងខាងត្បូង (Rive Gauche)។ នៅកណ្តាលទន្លេ មានកោះដ៏ល្បីពីរ គឺកោះអ៊ីលដឺឡាស៊ីតេ (Île de la Cité) និងកោះអ៊ីលសង់-ល្វី (Île Saint-Louis) ដែលជាទីតាំងដើមនៃការតាំងទីក្រុង។ រដ្ឋបាលទីក្រុងត្រូវបានបែងចែកជា ២០ អារ៉ុងឌីសម៉ង់ (arrondissements) ដែលរៀបចំជារង្វង់ពីកណ្តាលទៅខាងក្រៅ។

យោងតាមវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស គិតត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦ ទីក្រុងប៉ារីសមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ២,០៤ លាននាក់ ដោយមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ជាង ២០,០០០ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រក្រឡា។ តំបន់ទីប្រជុំជនដ៏ធំ (Métropole du Grand Paris) មានប្រជាជនប្រមាណ ១៣,២ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាងគេនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។ ភាសាផ្លូវការ និងភាសាប្រើប្រាស់ចម្បងគឺភាសាបារាំង ប៉ុន្តែដោយសារជាទីក្រុងអន្តរជាតិ ក៏មានសហគមន៍និយាយភាសាជាច្រើនផ្សេងទៀតផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទីក្រុងប៉ារីសបានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យមុនគ្រិស្តសករាជ ដោយមានកុលសម្ព័ន្ធ Parisii ដែលជាជនជាតិហ្កាល (Gaul) រស់នៅតំបន់នេះ។ ក្រោយពីការឈ្លានពានរបស់ចក្រភពរ៉ូម ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា Lutetia (លូតេស្យា) ដែលបានរីកចម្រើនជាទីក្រុងរ៉ូម។ នៅយុគសម័យកណ្តាល ប៉ារីសបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងសាសនាដ៏សំខាន់ ហើយវិហារណូត្រេ-ដាម (Notre-Dame de Paris) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១២។

ក្នុងឆ្នាំ ១៧៨៩ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ល្បីរន្ទឺគឺការដណ្តើមគុកបាស្ទីយ (Storming of the Bastille) នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា បានកើតឡើងនៅទីនេះ ជាការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍បារាំង (French Revolution) ដែលបានផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង និងពិភពលោក។

នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកបារ៉ុន ហូស្មែន (Baron Haussmann) ទីក្រុងត្រូវបានកែប្រែទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយមានការសាងសង់មហាវិថីធំទូលាយ និងអគារថ្មីៗជាច្រើន។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៩ ប៉មអេហ្វែល (Eiffel Tower) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ពិពណ៌ពិភពលោក ហើយបានក្លាយជានិមិត្តរូបដ៏ល្បីបំផុតរបស់ទីក្រុង។ កំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប៉ារីសត្រូវបានកាន់កាប់ដោយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ហើយត្រូវបានរំដោះវិញនៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៤ ដោយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត និងកងកម្លាំងបារាំងសេរីក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ឆាល ដឺ ហ្គោល (Charles de Gaulle)។ ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗដូចជាការវាយប្រហារភេរវកម្មនៅឆ្នាំ ២០១៥ លើកាសែត Charlie Hebdo ក៏បានធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះក្លាយជានិមិត្តរូបនៃសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ប៉ារីសគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយនៅលើពិភពលោក។ តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា តំបន់ទីប្រជុំជនប៉ារីសមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) លើសពី ៨០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី៦ នៅលើពិភពលោក។ ឡាឌីហ្វង់ស៍ (La Défense) នៅខាងលិចនៃទីក្រុង គឺជាតំបន់អាជីវកម្មធំជាងគេនៅអឺរ៉ុប ដោយមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៃក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិធំៗជាច្រើន រួមទាំងធនាគារ BNP Paribas ដែលជាក្រុមហ៊ុនធនាគារធំជាងគេនៅអឺរ៉ុប និងក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង Axa ផងដែរ។ យោងតាមទិន្នន័យដដែល ប៉ារីសជាទីក្រុងដែលមានតម្លៃរស់នៅថ្លៃជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ វិស័យទេសចរណ៍ក៏ជាកត្តាសំខាន់ដែរ ដោយប៉ារីសទទួលភ្ញៀវទេសចរប្រមាណ ៤៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយ ៦០% នៃអ្នកទស្សនាគឺជាភ្ញៀវបរទេស។

ខាងវប្បធម៌វិញ ប៉ារីសមានសារមន្ទីរល្បីៗជាច្រើន ដូចជាសារមន្ទីរឡូវើ (Louvre) ដែលជាសារមន្ទីរសិល្បៈដែលមានអ្នកចូលទស្សនាច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក សារមន្ទីរអ័រសេ (Musée d’Orsay) និងមជ្ឈមណ្ឌលប៉ុមពីឌូ (Centre Pompidou)។ វាក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋធានីម៉ូដរបស់ពិភពលោក ដោយមានសប្តាហ៍ម៉ូដប៉ារីស (Paris Fashion Week) ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដ៏សំខាន់ក្នុងឧស្សាហកម្មម៉ូដ។ លើសពីនេះ ប៉ារីសមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញខាងម្ហូបអាហារ ដោយមានភោជនីយដ្ឋាន និងកាហ្វេប្រពៃណីជាច្រើន ដូចជា Les Deux Magots ជាដើម ដែលបានទាក់ទាញអ្នកនិពន្ធ សិល្បករ និងអ្នកគិតគូរល្បីៗពីជុំវិញពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ប៉ារីសនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃការទូតអន្តរជាតិ ដោយធ្វើជាទីស្នាក់ការអង្គការអន្តរជាតិដូចជា UNESCO, OECD និងសភាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (ICC)។ ក្នុងនាមជាអតីតមហាអំណាចអាណានិគមនៅកម្ពុជា ប្រទេសបារាំង និងទីក្រុងប៉ារីសនៅតែមានឥទ្ធិពលវប្បធម៌លើកម្ពុជា ហើយទីក្រុងនេះជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកដំណើរកម្ពុជា។ ទីក្រុងនេះបន្តប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមនានា ដូចជាវិសមភាពសង្គម និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាសារៈសំខាន់ជាសកលរបស់ខ្លួន។