គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយដែលកាន់អំណាចក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៩ មក ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥១ ក្រោមឈ្មោះថា គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា (KPRP) ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ CPP កម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរពីសង្គ្រាមស៊ីវិលទៅជាសង្គមមានសន្តិភាព និងមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ បើទោះបីជាមានការព្រួយបារម្ភពីសហគមន៍អន្តរជាតិអំពីសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធធិប្រជាធិបតេយ្យក៏ដោយ ។

គណបក្សនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកម្លាំងនយោបាយដ៏ខ្លាំងបំផុតនៅកម្ពុជា ដែលបានឈ្នះសំឡេងភាគច្រើន ឬគ្រប់អាសនៈនៅគ្រប់ការបោះឆ្នោតចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតដំបូងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNTAC) នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។ ទោះបីមានការរិះគន់ពីក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិអំពីលក្ខខណ្ឌនៃការបោះឆ្នោតក៏ដោយ CPP បានរក្សាការគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលដោយគ្មានការប្រែប្រួលសំខាន់ណាមួយឡើយ ។

ការរៀបចំគណបក្ស និងមេដឹកនាំ

តាមការពិនិត្យទិន្នន័យពី Wikipedia គណបក្ស CPP មានរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំដោយគណៈអចិន្រ្តៃយ៍ (Politburo) និងមានសមាជិករាប់លាននាក់ ។ CPP អះអាងជាញឹកញាប់ថាមានសមាជិកជាង ៥ លាននាក់ទូទាំងប្រទេស ។ មេដឹកនាំសំខាន់ៗរួមមាន លោក ហ៊ុន សែន ដែលជាប្រធានគណបក្ស និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៥ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៣ ហើយបច្ចុប្បន្នជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ។ លោក ហេង សំរិន ជាប្រធានកិត្តិយស និងជាអតីតប្រមុខរដ្ឋ ។ អតីតប្រធានគណបក្សរួមមាន សម្តេច ជា សីុម (ពីឆ្នាំ ១៩៩១ ដល់ឆ្នាំ ២០១៥) និងមានឥស្សរជនជាច្រើនទៀតនៅក្នុងគណៈកម្មការអចិន្រ្តៃយ៍ ។

គណបក្សនេះមានបណ្តាញរៀបចំទូទាំងប្រទេស ដោយមានគណៈកម្មការគ្រប់ថ្នាក់ចាប់ពីថ្នាក់កណ្ដាលរហូតដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងមានស្លាបយុវជន និងសមាគមនារី ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលក្នុងចំណោមប្រជាជន ។ ការគ្រប់គ្រងរបស់គណបក្សបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើជីវភាពនយោបាយកម្ពុជា ដោយសារសមត្ថភាពក្នុងការបញ្ចូលមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល យោធា និងស្ថាប័នសាធារណៈ ។ BBC ធ្លាប់រាយការណ៍ថា CPP បានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្ថាប័នរដ្ឋ ដើម្បីពង្រឹងអំណាចនយោបាយរបស់ខ្លួន ដែលធ្វើឲ្យមានការពិបាកសម្រាប់គណបក្សប្រឆាំងក្នុងការប្រកួតប្រជែង ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមានប្រវត្តិឈានទៅដល់ការបង្កើតគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (KPRP) នៅឆ្នាំ ១៩៥១ ដែលជាផ្នែកមួយនៃចលនាកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូចិន ។ ក្នុងអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) សមាជិក KPRP ជាច្រើនត្រូវបានបោសសម្អាត រហូតដល់ការចូលមកដល់នៃកងទ័ពវៀតណាមនៅថ្ងៃទី ៧ មករា ១៩៧៩ ដែលបានជួយស្តារបក្សនេះឡើងវិញ ។

ក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម KPRP ត្រូវបានស្តារឡើងវិញក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហេង សំរិន ជាអគ្គលេខាធិការ ហើយបានដឹកនាំសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលជារដ្ឋក្រោមការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់វៀតណាម និងទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីប្រទេសកុម្មុយនីស្តមួយចំនួន ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩១ ក្រោមសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស គណបក្សបានប្ដូរឈ្មោះមកជាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) និងបានចូលរួមការបោះឆ្នោតដែលរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNTAC) នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ។

ទោះបី CPP មិនបានឈ្នះសំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣ ក៏ដោយ តែវាបានចូលរួមរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្ស ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច (FUNCINPEC) ដោយមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីពីររូបគឺ សម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និង លោក ហ៊ុន សែន ។ យោងតាម BBC ជម្លោះនយោបាយរវាងបក្សទាំងពីរបានឈានដល់អំពើហិង្សានៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ដែលនាំឱ្យលោក ហ៊ុន សែន បណ្តេញលោក រណឫទ្ធិ និងប្រមូលផ្តុំអំណាចតែម្ខាង ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក CPP បានឈ្នះការបោះឆ្នោតគ្រប់លើក ។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ តុលាការកំពូលបានរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ (CNRP) ដែលជាគូប្រជែងធំ ហើយ CPP ក៏បានឈ្នះគ្រប់អាសនៈនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៨ ដែលត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិ និង BBC រិះគន់ថាមិនមានលក្ខណៈសេរី និងត្រឹមត្រូវ ។

គោលនយោបាយ និងឥទ្ធិពល

ប្រភព: Wikipedia

CPP បច្ចុប្បន្នប្រកាសអនុវត្តនយោបាយ "ឈ្នះ-ឈ្នះ" ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច ។ គណបក្សនេះដើមឡើយមានមនោគមនវិជ្ជាកុម្មុយនីស្ត តែក្រោយមកបានផ្លាស់ប្តូរទៅជានិយមទីផ្សារសេរី និងបើកចំហរវិនិយោគបរទេស ។ CPP បានដាក់ចេញ "យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណ" ដើម្បីជំរុញវិស័យកសិកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងទេសចរណ៍ ។ តាមការវិភាគរបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) កម្ពុជាសម្រេចបានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាងមធ្យមនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ដែលមួយផ្នែកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាលទ្ធផលនៃនយោបាយរបស់ CPP ។

ទោះជាយ៉ាងណា អង្គការសិទ្ធិមនុស្សដូចជា Human Rights Watch និង Amnesty International បានរិះគន់ CPP ពីសំណាក់ការគាបសង្កត់លើសេរីភាពសារព័ត៌មាន ការប្រើប្រាស់តុលាការដើម្បីបង្ក្រាបបក្សប្រឆាំង និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រចាំ ។ លើសពីនេះ CPP មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើវិស័យវប្បធម៌ តាមរយៈការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងការពង្រីកបណ្តាញសង្គមនៅតាមមូលដ្ឋាន ដែលធ្វើឱ្យការរិះគន់ពីសាធារណជនមានកម្រិត ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំ ២០២៣ CPP បានឈ្នះការបោះឆ្នោតសាជាថ្មី ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលធ្វើឱ្យការផ្ទេរអំណាចពីឪពុកទៅកូនក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សាអន្តរជាតិ ។ BBC បានរាយការណ៍ថា CPP នៅតែគ្រប់គ្រងរដ្ឋសភាទាំងស្រុង ខណៈដែលបក្សប្រឆាំងត្រូវបានរារាំងមិនអាចចូលរួមប្រកួតប្រជែងបាន ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រទេសលោកខាងលិចមួយចំនួនបានដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ CPP ដោយចោទប្រកាន់ពីអំពើពុករលួយ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពី CPP គឺចាំបាច់ ព្រោះគណបក្សនេះមិនត្រឹមតែកំណត់ទិសដៅនយោបាយកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ច ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប ។ ក្នុងបរិបទនៃការត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងការពង្រឹងអំណាចរដ្ឋ CPP នៅតែជាប្រធានបទដែលទាមទារឱ្យមានការតាមដាន និងវិភាគពីគ្រប់មជ្ឍដ្ឋានព័ត៌មានឯករាជ្យ ។