ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប៉េឡេ (ឈ្មោះពិត Edson Arantes do Nascimento) គឺជាអតីតកីឡាករបាល់ទាត់ប្រេស៊ីល ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាជាកីឡាករឆ្នើមបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកីឡាបាល់ទាត់។ យោងតាមវិគីភីឌា ប៉េឡេបានដើរតួជាខ្សែប្រយុទ្ធ ហើយជាកីឡាករតែម្នាក់គត់ដែលឈ្នះ FIFA World Cup បាន ៣ លើក គឺនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ ១៩៦២ និង ១៩៧០។ គាត់ក៏ជាកីឡាករដែលរកបានគ្រាប់បាល់ច្រើនជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រផងដែរ ដោយបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីសរុបប្រមាណ ១.២៧៩ គ្រាប់ក្នុងអាជីពរបស់គាត់។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) បានប្រកាសដាក់ប៉េឡេជា "Athlete of the Century" ហើយទស្សនាវដ្ដី Time ក៏បានដាក់បញ្ចូលគាត់ក្នុងបញ្ជីមនុស្សសំខាន់បំផុត ១០០ នាក់នៃសតវត្សរ៍ទី ២០។ លើសពីនេះ សហព័ន្ធបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA) បានប្រកាសឱ្យគាត់ជា "Player of the Century" រួមគ្នាជាមួយ Diego Maradona នៅឆ្នាំ ២០០០ តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប៉េឡេកើតនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤០ នៅទីក្រុង Três Corações រដ្ឋ Minas Gerais ប្រទេសប្រេស៊ីល។ យោងតាមវិគីភីឌា ឪពុករបស់គាត់ក៏ជាកីឡាករបាល់ទាត់ដែរ ហើយបានជម្រុញឱ្យគាត់ចាប់អារម្មណ៍លើកីឡានេះតាំងពីកុមារភាព។ គាត់មានសញ្ជាតិប្រេស៊ីល ហើយឈ្មោះហៅក្រៅ "Pelé" បានក្លាយជាម៉ាកយីហោដ៏ល្បីល្បាញទូទាំងពិភពលោក។

ប៉េឡេបានចាប់ផ្តើមអាជីពបាល់ទាត់នៅក្លឹប Santos ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ នៅអាយុ ១៥ ឆ្នាំ។ គាត់បានលេងក្នុងតួនាទីខ្សែប្រយុទ្ធ ហើយក្លាយជាកីឡាករសំខាន់របស់ក្រុមភ្លាមៗ។ បន្ថែមពីនេះ គាត់បានលេងឱ្យក្លឹប New York Cosmos នៅសហរដ្ឋអាមេរិក មុនពេលចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ១៩៧៧។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អាជីពរបស់ប៉េឡេកំពុងស្ថិតក្នុងសម័យកាលដ៏រុងរឿងរបស់ក្រុមជម្រើសជាតិប្រេស៊ីល។ តាមវិគីភីឌា នៅអាយុ ១៧ ឆ្នាំ ប៉េឡេបានចូលរួមក្នុង World Cup ឆ្នាំ ១៩៥៨ ដែលធ្វើឡើងនៅប្រទេសស៊ុយអែត។ គាត់បានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីបាន ៦ គ្រាប់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ រួមទាំង ២ គ្រាប់ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដែលជួយប្រេស៊ីលឈ្នះពានជាលើកដំបូង។ ក្រោយមក ក្រុមជម្រើសជាតិប្រេស៊ីលបានឈ្នះ World Cup ម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ ១៩៦២ ទោះបីជាប៉េឡេរបួសក៏ដោយ (គាត់បានចូលលេងតែ ២ ប្រកួត)។ នៅឆ្នាំ ១៩៧០ ប៉េឡេជាផ្នែកមួយនៃក្រុមប្រេស៊ីលដែលគេទទួលស្គាល់ថាជាក្រុមខ្លាំងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបានឈ្នះ World Cup ជាលើកទី ៣។

នៅក្លឹប Santos ប៉េឡេបាននាំក្រុមឱ្យឈ្នះពានរង្វាន់ជាច្រើន រួមមាន Copa Libertadores ឆ្នាំ ១៩៦២ និង ១៩៦៣ ព្រមទាំង Intercontinental Cup ផងដែរ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា គាត់មានសមត្ថភាពលេងដោយជើងទាំងសងខាង ល្បឿនលឿន និងបច្ចេកទេសបញ្ជាបាល់ដ៏អស្ចារ្យ ដែលធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជាកីឡាករដែលពិបាកការពារបំផុតក្នុងសម័យនោះ។

ថ្ងៃទី ១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ប៉េឡេបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីគ្រាប់ទី ១.០០០ ក្នុងអាជីពរបស់គាត់នៅកីឡដ្ឋាន Maracanã ។ ព្រឹត្តិការណ៍នោះបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ហើយប្រទេសប្រេស៊ីលបានប្រកាសទុកថ្ងៃនោះជា "ថ្ងៃប៉េឡេ"។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ក៏មានការចេញត្រាប្រៃសណីយ៍រំលឹកដល់គ្រាប់បាល់ទី ១.០០០ របស់គាត់ផងដែរ តាមវិគីភីឌា។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ប៉េឡេបានចាកចេញពី Santos ហើយចូលរួមក្លឹប New York Cosmos នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពង្រីកប្រជាប្រិយភាពបាល់ទាត់នៅអាមេរិកខាងជើង។ គាត់បានលេងនៅទីនោះរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៧ ហើយបានប្រកាសចូលនិវត្តន៍ក្រោយការប្រកួតមិត្តភាពរវាង Santos និង Cosmos។

បន្ទាប់ពីឈប់លេង ប៉េឡេបានបំពេញតួនាទីជាឯកអគ្គរាជទូតសុឆន្ទៈរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកកុមារ (UNICEF) និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកីឡារបស់ប្រទេសប្រេស៊ីលនៅឆ្នាំ ១៩៩៥។ តាមវិគីភីឌា គាត់ក៏ជាអ្នកតស៊ូមតិប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ប៉េឡេបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ ក្នុងវ័យ ៨២ ឆ្នាំ ក្រោយប្រយុទ្ធនឹងជំងឺមហារីក។ ដំណឹងនេះបានធ្វើឱ្យពិភពលោកសោកស្តាយ ហើយមេដឹកនាំប្រទេស កីឡាករ និងអ្នកគាំទ្រនៅទូទាំងពិភពលោកបានសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះកេរដំណែលរបស់គាត់។ តាមវិគីភីឌា ប៉េឡេត្រូវបានចងចាំមិនត្រឹមតែជាអ្នកកីឡាដ៏អស្ចារ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជានិមិត្តរូបនៃសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌សង្គមផងដែរ។

សព្វថ្ងៃ ប៉េឡេនៅតែជារូបតំណាងកីឡាបាល់ទាត់សម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។ កីឡាបាល់ទាត់ដែលកំពុងមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងនៅកម្ពុជា តែងតែទាញយកប៉េឡេជាឧទាហរណ៍នៃភាពជោគជ័យ និងសីលធម៌កីឡាខ្ពស់។ ពានរង្វាន់ FIFA World Cup នៅតែរំឭកឡើងវិញពីស្នាដៃមិនអាចបំភ្លេចបានរបស់គាត់។