រដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានៀ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វានុក្រម Wikipedia រដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានៀ (ឈ្មោះផ្លូវការ៖ Commonwealth of Pennsylvania) គឺជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ Mid-Atlantic និង Northeastern របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋ Delaware នៅភាគអាគ្នេយ៍ រដ្ឋ Maryland នៅភាគខាងត្បូង (បង្កើតជាខ្សែ Mason-Dixon Line) រដ្ឋ West Virginia នៅភាគនិរតី រដ្ឋ Ohio នៅភាគខាងលិច ខេត្ត Ontario របស់កាណាដា នៅភាគពាយព្យតាមបឹង Erie រដ្ឋ New York នៅភាគខាងជើង និងទន្លេ Delaware ដែលខណ្ឌចែកជាមួយរដ្ឋ New Jersey នៅភាគខាងកើត។

ទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតគឺ ហ្វីឡាដែលហ្វៀ ហើយរដ្ឋធានីគឺ ហារីសបឺគ។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០២០ រដ្ឋនេះមានប្រជាជនជាង ១៣ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៥ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ តំបន់ទីក្រុងធំជាងគេគឺតំបន់ទីក្រុងហ្វីឡាដែលហ្វៀ (Delaware Valley) ដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅទីក្រុងនេះ ហើយជាទីក្រុងធំទី៦ របស់ប្រទេស។ តំបន់ទីក្រុង Pittsburgh គឺជាតំបន់ធំទីពីរ ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅ Pittsburgh ដែលជាទីក្រុងធំទីពីររបស់រដ្ឋ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានៀរួមមានតំបន់ភ្នំ Appalachian តំបន់ព្រៃ និងបឹងធំៗ។ អាកាសធាតុប្រែប្រួលតាមតំបន់ ដោយមានអាកាសធាតុសើមទ្វីប និងសើមត្រូពិច។ រដ្ឋនេះមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ទី៩ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងអស់។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងធំៗ ដូចជា ហ្វីឡាដែលហ្វៀ និង Pittsburgh។

តាមរបាយការណ៍នេះ ដើមកំណើតជនជាតិរបស់ប្រជាជនភាគច្រើនរួមមាន អាឡឺម៉ង់ អៀរឡង់ អ៊ីតាលី និងប៉ូឡូញ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា រដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានៀមានសហគមន៍ Amish ធំជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយគិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ មានសមាជិកចំនួន ៩២,៦៦០ នាក់ ដែលភាគច្រើនរស់នៅក្នុង Lancaster County និងរក្សាប្រពៃណីរស់នៅសាមញ្ញគ្មានបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ស្របតាមការស្រាវជ្រាវរបស់ Wikipedia អាណានិគមផេនស៊ីលវ៉ានៀត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៦៨១ ដោយលោក William Penn ដែលជាអ្នកកាន់សាសនា Quaker និងជាកូនប្រុសរបស់ឧត្តមនាវីឯកដ៏ល្បីល្បាញ។ លោកបានដាក់ឈ្មោះតំបន់នេះថា Pennsylvania មានន័យថា “ព្រៃរបស់ Penn” ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ឪពុករបស់គាត់ និងធ្វើជាទីជម្រកសម្រាប់ពួក Quaker និងជនជាតិដើម។

នៅសតវត្សទី១៨ ទីក្រុងហ្វីឡាដែលហ្វៀបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃបដិវត្តន៍អាមេរិក។ សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យត្រូវបានអនុម័តនៅទីនេះក្នុងឆ្នាំ១៧៧៦ ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានអនុម័តនៅចន្លោះឆ្នាំ១៧៨៧-១៧៨៨ ក្នុងអគារ Independence Hall។

ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក (១៨៦១-១៨៦៥) សមរភូមិ Gettysburg ដែលកើតឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី៣ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៦៣ គឺជាសមរភូមិដ៏បង្ហូរឈាមបំផុតនៅលើទឹកដីអាមេរិក ប៉ុន្តែជាចំណុចរបត់ដែលនាំឱ្យបក្សសហភាពទទួលបានជ័យជម្នះ។ ប្រធានាធិបតី Abraham Lincoln បានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏ល្បីល្បាញ Gettysburg Address នៅទីនោះនាថ្ងៃទី១៩ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៦៣។

នៅសតវត្សទី២០ ផេនស៊ីលវ៉ានៀជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មដែកថែប និងធ្យូងថ្ម ដោយមានក្រុមហ៊ុន Bethlehem Steel ជាក្រុមហ៊ុនផលិតដែកឈានមុខគេមួយរបស់ពិភពលោក មុនពេលដួលរលំនៅឆ្នាំ២០០៣។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហារថ្ងៃទី១១ កញ្ញា ២០០១ យន្តហោះ Flight 93 បានធ្លាក់នៅ Stonycreek Township ក្នុងរដ្ឋនេះ បន្ទាប់ពីអ្នកដំណើរបានតស៊ូជាមួយភេរវករ al-Qaeda ដើម្បីដណ្តើមការគ្រប់គ្រងយន្តហោះ ដោយរារាំងមិនឱ្យវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយប្រហារសេតវិមាន ឬរដ្ឋសភាសហរដ្ឋអាមេរិកឡើយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចរបស់ផេនស៊ីលវ៉ានៀសព្វថ្ងៃមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយបានផ្លាស់ប្តូរពីមូលដ្ឋានឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ ទៅជាវិស័យសេវាកម្ម បច្ចេកវិទ្យា សុខាភិបាល និងកសិកម្ម។ ក្រុមហ៊ុនល្បីៗដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីនេះរួមមាន Hershey ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិតសូកូឡាធំជាងគេនៅអាមេរិកខាងជើង។ រដ្ឋនេះក៏មានកាស៊ីណូចំនួន ១៧ កន្លែងផងដែរ ដែលបានរួមចំណែកដល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។

វប្បធម៌របស់ផេនស៊ីលវ៉ានៀក៏សម្បូរបែបដែរ។ សហគមន៍ Amish នៅ Lancaster County គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់ ខណៈដែលម្ហូបអាហារដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺ Philly cheesesteak ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៣ ដោយហាង Pat's King of Steaks នៅ South Philadelphia។ ក្នុងវិស័យកីឡា រដ្ឋនេះជាទីតាំងរបស់ក្រុមកីឡាអាជីពល្បីៗដូចជា Philadelphia Eagles (បាល់ទាត់អាមេរិក) ដែលបានឈ្នះ Super Bowl LII នៅឆ្នាំ២០១៨, Pittsburgh Steelers (ឈ្នះ Super Bowl ៦ លើក), Philadelphia Phillies (បេស្បល) ដែលជាក្លឹបកីឡាអាជីពចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកីឡាប្រណាំងរថយន្ត NASCAR នៅ Pocono Raceway។

ផ្នែកអប់រំ រដ្ឋនេះមានសាកលវិទ្យាល័យកំពូលៗដូចជា University of Pennsylvania នៅ West Philadelphia ដែលជាសាកលវិទ្យាល័យ Ivy League មួយ ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក Benjamin Franklin ក្នុងឆ្នាំ១៧៤០។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានៀនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាមទិន្នន័យពី Wikipedia អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិហ្វីឡាដែលហ្វៀ គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកបំផុតនៅក្នុងរដ្ឋ និងជាអាកាសយានដ្ឋានធំទី២១ របស់ប្រទេស ដោយទទួលអ្នកដំណើរជាង ១៣ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ការតភ្ជាប់នេះជួយទាក់ទាញនិស្សិត អ្នកទេសចរ និងអ្នកវិនិយោគមកពីទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ លើសពីនេះ សាកលវិទ្យាល័យកំពូលៗដូចជា University of Pennsylvania បន្តពង្រឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួនក្នុងការអប់រំ និងស្រាវជ្រាវនៅកម្រិតអន្តរជាតិ។