ចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់ (Pentecostalism) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ប៉ិនតិកូស្តាល់ប្រពៃណី គឺជាចលនាមួយនៅក្នុងក្រុមគ្រីស្ទបរិស័ទប្រូតេស្តង់បែបអ៊ីវ៉ាន់ជែលិក ដែលផ្ដោតសំខាន់លើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយព្រះតាមរយៈការជ្រមុជក្នុងព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ។ ឈ្មោះ «ប៉ិនតិកូស្តាល់» កើតចេញមកពីពាក្យ «ប៉ិនតិកូស្ត» (Pentecost) ដែលជាពិធីបុណ្យរំឭកដល់ការយាងចុះនៃព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធមកលើពួកសាវក និងអ្នកដទៃទៀតដែលនៅក្រុងយេរូសាឡិម ក្នុងពិធីបុណ្យប្រមូលផលសប្ដាហ៍ ដូចបានថ្លែងទុកក្នុងកិច្ចការគ្រីស្តបរិស័ទ ។

ចលនានេះមានជំនឿថា ព្រឹត្តិការណ៍ប៉ិនតិកូស្តជាគំរូសម្រាប់គ្រីស្ទបរិស័ទគ្រប់សម័យ ហើយថាការជ្រមុជដោយព្រះវិញ្ញាណគឺជាបទពិសោធន៍ដាច់ដោយឡែកមួយបន្ទាប់ពីការសង្គ្រោះ ដែលត្រូវប្រកាសដោយការនិយាយភាសាដទៃ (glossolalia) ។ លក្ខណៈសំខាន់នេះធ្វើឲ្យប៉ិនតិកូស្តាល់ខុសប្លែកពីក្រុមប្រូតេស្តង់បុរាណ ហើយជាមូលហេតុដែលវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា «រលក» ថ្មីក្នុងប្រវត្តិគ្រីស្ទសាសនា ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់ជាក្រុមសាសនាដែលរីកចម្រើនលឿនបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១១ មានប៉ិនតិកូស្តាល់ប្រពៃណី (classical Pentecostals) ប្រមាណ ២៧៩ លាននាក់ ដែលធ្វើឲ្យក្រុមនេះក្លាយជានិកាយគ្រីស្ទសាសនាធំទីពីរនៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីព្រះសហគមន៍កាតូលិក ។ ប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំងក្រុមឆារីស្មាទិក (Charismatic) ដែលមានជំនឿស្រដៀងគ្នានៅក្នុងនិកាយផ្សេងៗ ចំនួនអ្នកដែលទាក់ទងនឹងចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់-ឆារីស្មាទិកសរុបមានជាង ៦០០ លាននាក់ ។

ចលនានេះរីកសុះសាយខ្លាំងជាពិសេសនៅអាមេរិកឡាទីន អាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា និងផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ី ។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសដែលមានប្រជាជនប៉ិនតិកូស្តាល់ច្រើនជាងគេរួមមាន ប្រេស៊ីល សហរដ្ឋអាមេរិក នីហ្សេរីយ៉ា និងឥណ្ឌូនេស៊ី ។ នៅអាមេរិកឡាទីន រហូតដល់ជាង ១០ ភាគរយនៃប្រជាជនគឺជាប៉ិនតិកូស្តាល់ ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ចលនានេះមិនមែនជានិកាយតែមួយទេ ប៉ុន្តែជាបណ្ដុំនៃនិកាយធំៗដូចជា Assemblies of God និងក្រុមឯករាជ្យជាច្រើន ។ ការរីកចម្រើននេះត្រូវបានពន្យល់ដោយការផ្ដោតលើបទពិសោធន៍ខាងវិញ្ញាណ និងការផ្សាយដំណឹងល្អយ៉ាងសកម្មនៅតាមសហគមន៍មូលដ្ឋាន ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតនៃចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់អាចរកឃើញនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ។ តាមវិគីភីឌា លោក Charles Fox Parham ជាគ្រូអធិប្បាយក្នុងចលនាភាពបរិសុទ្ធ (Holiness movement) បានបង្រៀនថា ការនិយាយភាសាប្លែកៗ (glossolalia) គឺជាភស្តុតាងនៃការជ្រមុជដោយព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ។ នៅថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩០១ និស្សិតម្នាក់ឈ្មោះ Agnes Ozman បានចាប់ផ្តើមនិយាយភាសាប្លែកៗនៅឯសាលា Bethel Bible College ក្នុងទីក្រុង Topeka រដ្ឋ Kansas ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកជាការចាប់ផ្តើមនៃប៉ិនតិកូស្តាល់ទំនើប ។

ប៉ុន្តែការរីករាលដាលដ៏ធំដុំពិតប្រាកដបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩០៦ ជាមួយនឹងការរស់ឡើងវិញនៅផ្លូវ Azusa ដឹកនាំដោយលោក William J. Seymour ជាគ្រូអធិប្បាយស្បែកខ្មៅដែលមានពិការភាពភ្នែក ។ អគារមួយនៅផ្លូវ Azusa ក្រុង Los Angeles បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការថ្វាយបង្គំដែលទាក់ទាញមនុស្សរាប់ពាន់នាក់មកពីគ្រប់ទីកន្លែង ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកជាកន្លែងកំណើតនៃចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់សកល ។ ពីទីនោះ ចលនាបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស តាមរយៈអ្នកផ្សាយសាសនាទៅកាន់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាមេរិកឡាទីន ។

នៅឆ្នាំ ១៩១៤ ក្រុមជំនុំប៉ិនតិកូស្តាល់ជាច្រើនបានរួបរួមគ្នាបង្កើតនិកាយ Assemblies of God ដែលបច្ចុប្បន្នជានិកាយប៉ិនតិកូស្តាល់ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ។ តាមវិគីភីឌា ឥទ្ធិពលរបស់ប៉ិនតិកូស្តាល់ក៏បានសាយភាយចូលទៅក្នុងនិកាយប្រពៃណី ដូចជាកាតូលិក និងអង់គ្លេស នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ តាមរយៈចលនាឆារីស្មាទិក ដែលទទួលយកអំណោយទានខាងវិញ្ញាណដោយមិនចាំបាច់ចាកចេញពីនិកាយដើមឡើយ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌នៃការថ្វាយបង្គំបែបប៉ិនតិកូស្តាល់មានលក្ខណៈរស់រវើក និងពោរពេញដោយអារម្មណ៍ ។ តន្ត្រីដើរតួសំខាន់ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទំនើប និងរចនាបទសម័យនិយម ។ ក្រុមព្រះវិហារធំៗដូចជា Hillsong នៅក្រុងស៊ីដនី ប្រទេសអូស្ត្រាលី បានផលិតបទចម្រៀងថ្វាយបង្គំដែលពេញនិយមទូទាំងពិភពលោក ហើយមានឥទ្ធិពលលើសហគមន៍គ្រីស្ទានជាច្រើននិកាយ ។ តន្ត្រីទាំងនេះមិនត្រឹមតែជាការសម្ដែងខាងវិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាផ្នែកមួយនៃឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃរាប់លានដុល្លារផងដែរ ។

ក្រៅពីតន្ត្រី អំណោយទានខាងវិញ្ញាណក៏ជាស្នូលនៃការថ្វាយបង្គំ ។ តាមវិគីភីឌា ការអនុវត្តដូចជាការនិយាយភាសាប្លែកៗ ការព្យាករណ៍ និងការព្យាបាលជំងឺដោយការដាក់ដៃ ត្រូវបានប្រតិបត្តិយ៉ាងទូលំទូលាយ ។ ក្រុមខ្លះក៏បង្រៀនអំពី «ដំណឹងល្អនៃភាពរុងរឿង» (prosperity gospel) ដែលសន្យាថាជំនឿនឹងនាំមកនូវពរជ័យខាងសម្ភារៈ និងសុខភាព ។ លក្ខណៈនេះបានបង្កើតឲ្យមានព្រះវិហារធំៗ (megachurches) ដែលមានសមាជិករាប់ម៉ឺននាក់ និងថវិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ប៉ុន្តែក៏ជាប្រធានបទនៃការរិះគន់ពីអ្នកខាងក្រៅផងដែរ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ចលនាប៉ិនតិកូស្តាល់កំពុងបន្តរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ។ យោងតាមវិគីភីឌា កំណើនភាគច្រើនកើតចេញពីតំបន់ Global South ដូចជាអាមេរិកឡាទីន អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី ។ កត្តាដែលជំរុញរួមមានការផ្ដោតលើសហគមន៍ជិតស្និទ្ធ ភាពអាចបត់បែនបាននឹងវប្បធម៌មូលដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទំនើប ។ នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ព្រះវិហារប៉ិនតិកូស្តាល់ជាច្រើនបានងាកទៅរកការផ្សាយផ្ទាល់តាមអនឡាញ និងបណ្ដាញសង្គម ដើម្បីទាក់ទាញសមាជិកថ្មីៗ និងរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន សូម្បីតែក្នុងអំឡុងជំងឺរាតត្បាត COVID-19 ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការស្វែងយល់អំពីចលនានេះមានសារៈសំខាន់ ដោយសារវាជាកម្លាំងសាសនាដ៏មានឥទ្ធិពលមួយដែលកំពុងប្រែក្លាយទិដ្ឋភាពគ្រីស្ទសាសនានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងពិភពលោក ។ តន្ត្រីថ្វាយបង្គំសម័យទំនើប រួមជាមួយការសង្កត់ធ្ងន់លើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន បានទាក់ទាញមនុស្សជំនាន់ថ្មីជាច្រើន ដែលអាចមានឥទ្ធិពលលើសហគមន៍ខ្មែរទាំងក្នុងប្រទេស និងនៅបរទេស ។ ការតាមដានការរីកចម្រើនរបស់វានឹងជួយឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីទិដ្ឋភាពសាសនាដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរ ។