ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ពេសាវ៉ា (Peshawar) គឺជាទីរួមខេត្ត និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃខេត្តខៃប៊ឺរ-ប៉ាក់ទុនខ្វា (Khyber Pakhtunkhwa) ក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ទីក្រុងនេះជាទីក្រុងធំជាងគេទី៨ នៅប៉ាគីស្ថាន ដោយមានប្រជាជនជាង ១,៩ លាននាក់។

ពេសាវ៉ាស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ក្នុងជ្រលងភ្នំពេសាវ៉ា (Peshawar Valley) ដែលជាតំបន់ទំនាបធំទូលាយមួយស្ថិតនៅខាងកើតច្រកភ្នំខៃប៊ឺរ (Khyber Pass)។ ដោយសារទីតាំងនេះ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះដើរតួជាច្រកទ្វារទៅកាន់ច្រកភ្នំខៃប៊ឺរ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មតាំងពីសម័យគុសាន ប្រហែល ២,០០០ ឆ្នាំមុន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ពេសាវ៉ាស្ថិតនៅចុងខាងកើតនៃច្រកភ្នំខៃប៊ឺរ ហើយចំណុចចាប់ផ្តើមនៃច្រកភ្នំនេះត្រូវបានសម្គាល់ដោយច្រកទ្វារខៃប៊ឺរ (Khyber Gate)។ ច្រកភ្នំនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មតាំងពីសម័យគុសាន ប្រហែល ២,០០០ ឆ្នាំមុន។

ចំពោះប្រជាជន វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា ទីក្រុងនេះស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៨ នៃទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅប៉ាគីស្ថាន។ ក្នុងនាមជាទីរួមខេត្ត ពេសាវ៉ាក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលរបស់ខេត្តខៃប៊ឺរ-ប៉ាក់ទុនខ្វាផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់ទីក្រុងពេសាវ៉ាមានឫសគល់យូរលង់ណាស់។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុង Puruṣapura ដែលត្រូវនឹងទីក្រុងពេសាវ៉ាសម័យបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅជិត Puṣkalāvatī ដែលជារាជធានីបុរាណនៃតំបន់គន្ធារ (Gandhara)។

តំបន់នេះធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់។ មជ្ឈមណ្ឌលវត្ត Takht-i-Bahi ដែលស្ថិតនៅជិតទីក្រុងនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ៤៦ នៃគ.ស. ហើយធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃការសិក្សាពុទ្ធសាសនា។ ចំណែកចេតិយ Kanishka Stupa របស់ពេសាវ៉ាធ្លាប់រក្សាទុកព្រះធាតុដ៏ពិសិដ្ឋក្នុងហិប Kanishka Casket។

ក្រោយមក ទីក្រុងនេះបានស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពមុហ្គុល និងបន្ទាប់មកចក្រភពអង់គ្លេស ដោយបន្សល់ទុកសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ដូចជាវិហារ Mohabbat Khan ដែលសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៦៣០ និងមហាវិទ្យាល័យ Islamia College ព្រមទាំង Edwardes College ពីសម័យចក្រភពអង់គ្លេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ផ្លូវ City Center Road គឺជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់របស់ទីក្រុងពេសាវ៉ា។ ទីក្រុងនេះក៏មានស្ថាប័នវប្បធម៌ និងការអប់រំជាច្រើន ដូចជាសារមន្ទីរពេសាវ៉ា (Peshawar Museum) និងសារមន្ទីររបស់សាកលវិទ្យាល័យពេសាវ៉ា។

ផ្នែកវប្បធម៌ វិហារ Mohabbat Khan ដែលសាងសង់ដោយអភិបាលមុហ្គុល មានផ្ទៃមុខធ្វើពីថ្មម៉ាបស ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជាទិដ្ឋភាពតំណាងមួយរបស់ទីក្រុង។ ចំណែកឯមហាវិទ្យាល័យ Islamia College ដែលកសាងក្នុងរចនាប័ទ្ម Indo-Saracenic Revival និង Edwardes College គឺជាគ្រឹះស្ថានអប់រំដ៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ទីក្រុងនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ទីក្រុងពេសាវ៉ាកំពុងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរបស់ខ្លួន។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរហ័ស BRT ដែលត្រូវបានពណ៌នាថាជាប្រព័ន្ធទំនើបបំផុតមួយ។ ស្ពានអាកាសថ្មីៗ ដូចជាស្ពាននៅជិតតំបន់ហាយ៉ាតាបាដ (Hayatabad) ក៏ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដើម្បីកែលម្អចរាចរណ៍។

ទីក្រុងនេះនៅតែមានសារៈសំខាន់ដោយសារទីតាំងជាច្រកទ្វារទៅកាន់ច្រកភ្នំខៃប៊ឺរ ដែលជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏យូរលង់។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ពេសាវ៉ាជាទីក្រុងដែលមានបេតិកភណ្ឌពុទ្ធសាសនាសំខាន់ៗនៅជិតៗ ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌល Takht-i-Bahi និងចេតិយ Kanishka Stupa ដែលជាផ្នែកនៃមរតកអរិយធម៌គន្ធារ។