ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ហ្វូបូស (Phobos) គឺជាព្រះចន្ទធម្មជាតិមួយក្នុងចំណោមព្រះចន្ទធម្មជាតិទាំងពីររបស់ភពព្រះអង្គារ។ តាម Wikipedia ហ្វូបូសគឺជាព្រះចន្ទដែលនៅជិតភពព្រះអង្គារបំផុត ហើយក៏ជាព្រះចន្ទដែលមានទំហំធំជាងគេក្នុងចំណោមព្រះចន្ទទាំងពីរនោះដែរ។ ព្រះចន្ទមួយទៀតរបស់ភពព្រះអង្គារមានឈ្មោះថា ឌីម៉ូស (Deimos)។

ចំណុចដែលធ្វើឱ្យហ្វូបូសមានសារៈសំខាន់ គឺទីតាំងរបស់វានៅជិតភពព្រះអង្គារបំផុត ព្រមទាំងទំហំធំជាងឌីម៉ូស។ តាម Wikipedia ព្រះចន្ទទាំងពីរនេះត្រូវបានរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៨៧៧ ដោយតារាវិទូជនជាតិអាមេរិក ឈ្មោះ អាសាហ្វ ហល (Asaph Hall)។ ឈ្មោះហ្វូបូសបានមកពីព្រះនៃការភ័យខ្លាច និងភាពតក់ស្លុតក្នុងទេវកថាក្រិក ដែលជាបងប្អូនភ្លោះរបស់ឌីម៉ូស និងជាបុត្ររបស់អារេស (Ares) ដែលជាព្រះត្រូវនឹងភពព្រះអង្គារ។

ភូមិសាស្ត្រ និងលក្ខណៈរូបវន្ត

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារូបភាពដែលផ្តល់ដោយ Wikipedia ផ្ទៃរបស់ហ្វូបូសមានរាងមិនស្មើ ហើយគ្របដណ្តប់ដោយរណ្តៅធំៗជាច្រើន។ រូបភាពពីយាន ESA Mars Express បង្ហាញពីហ្វូបូសនៅពីលើផ្ទៃភពព្រះអង្គារ ក្បែររណ្តៅ Peridier ក្នុងតំបន់ Syrtis Major។

រូបភាពប្រៀបធៀបដែលផ្តល់ដោយ Wikipedia បង្ហាញថា នៅពេលមើលពីផ្ទៃភពព្រះអង្គារ ឌីម៉ូស និងហ្វូបូសមានទំហំបង្ហាញតូចជាងព្រះចន្ទរបស់ផែនដី នៅពេលមើលពីផែនដី។ ការប្រៀបធៀបនេះជួយឱ្យអ្នកអានមើលឃើញភាពខុសគ្នានៃទំហំបង្ហាញរវាងព្រះចន្ទរបស់ភពព្រះអង្គារ និងព្រះចន្ទរបស់ផែនដី។

លើផ្ទៃហ្វូបូស មានរណ្តៅមួយដែលគេបានដាក់ឈ្មោះថា Stickney ហើយរូបថតរបស់រណ្តៅនេះក៏មានក្នុងបណ្ណសាររូបភាពរបស់ Wikipedia ដែរ។ ក្រៅពីនេះ រូបថតរបស់យាន Mars Global Surveyor ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ បានបង្ហាញពីលក្ខណៈពិសេសមួយដែលគេហៅថា «Phobos monolith»។ រូបភាពរបស់យានអវកាសជាច្រើនក៏បានបង្ហាញពីគន្លងរបស់ហ្វូបូស និងឌីម៉ូសនៅជុំវិញភពព្រះអង្គារផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ព្រះចន្ទទាំងពីររបស់ភពព្រះអង្គារ គឺហ្វូបូស និងឌីម៉ូស ត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ១៨៧៧ ដោយតារាវិទូជនជាតិអាមេរិក អាសាហ្វ ហល។ ការរកឃើញនេះបានបន្ថែមចំណេះដឹងអំពីប្រព័ន្ធព្រះចន្ទរបស់ភពព្រះអង្គារ ហើយឈ្មោះរបស់ព្រះចន្ទទាំងពីរត្រូវបានជ្រើសរើសតាមទេវកថាក្រិក។

ការដាក់ឈ្មោះនេះភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងទេវកថាក្រិក ដោយហ្វូបូសជាព្រះនៃការភ័យខ្លាច និងភាពតក់ស្លុត ដែលជាបងប្អូនភ្លោះរបស់ឌីម៉ូស ហើយទាំងពីរអង្គជាបុត្ររបស់អារេស ដែលជាព្រះត្រូវនឹងភពព្រះអង្គារ។ ដូច្នេះ ឈ្មោះព្រះចន្ទទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹងព្រះដែលជាតំណាងភពព្រះអង្គារ។

ចំពោះប្រភពដើមរបស់ព្រះចន្ទទាំងពីរ រូបភាពដែលផ្តល់ដោយ Wikipedia បង្ហាញពីគំនូរពន្យល់សម្មតិកម្មមួយ គឺសម្មតិកម្មនៃការចាប់យកវត្ថុពីខ្សែក្រវាត់តូច (main-belt asteroid capture hypothesis)។ គំនូរនេះគ្រាន់តែជាការពន្យល់ពីសម្មតិកម្មប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការបញ្ជាក់ជាការពិតច្បាស់លាស់នោះទេ។

ក្រោយការរកឃើញនៅឆ្នាំ១៨៧៧ ហ្វូបូសបានក្លាយជាគោលដៅនៃការសង្កេតដោយយានអវកាសជាច្រើន។ តាមការពិពណ៌នារូបភាពរបស់ Wikipedia យាន Mars Global Surveyor បានថតរូបផ្ទៃរបស់ហ្វូបូសនៅឆ្នាំ១៩៩៨ ហើយយាន ESA Mars Express ក៏បានថតរូបហ្វូបូសនៅពីលើភពព្រះអង្គារផងដែរ។

វប្បធម៌ និងការដាក់ឈ្មោះ

ប្រភព: Wikipedia

ឈ្មោះហ្វូបូសមានឫសគល់ច្បាស់លាស់ក្នុងទេវកថាក្រិក ដោយវាជាឈ្មោះរបស់ព្រះនៃការភ័យខ្លាច និងភាពតក់ស្លុត។ តាម Wikipedia ព្រះអង្គនេះជាបងប្អូនភ្លោះរបស់ឌីម៉ូស និងជាបុត្ររបស់អារេស ដែលជាព្រះត្រូវនឹងភពព្រះអង្គារ។ ដូច្នេះ ឈ្មោះរបស់ព្រះចន្ទទាំងពីរមិនមែនជាឈ្មោះចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែជាការភ្ជាប់ទៅនឹងព្រះដែលជាតំណាងភពព្រះអង្គារ។

ការដាក់ឈ្មោះបានបន្តទៅលើលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនៅលើផ្ទៃហ្វូបូសផងដែរ។ រូបភាពផែនទីដែលផ្តល់ដោយ Wikipedia បង្ហាញពីឈ្មោះរណ្តៅជាច្រើនដែលត្រូវបានកំណត់នៅលើផ្ទៃព្រះចន្ទនេះ ដូចជារណ្តៅ Stickney ជាដើម។

ហ្វូបូសមិនមានប្រជាជនរស់នៅ ហើយក៏មិនមានសេដ្ឋកិច្ចដែរ។ ដូច្នេះ តម្លៃរបស់វាចំពោះមនុស្សគឺស្ថិតនៅក្នុងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ការសិក្សា និងការស្វែងរក ជាជាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឬសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពដែលផ្តល់ដោយ Wikipedia បង្ហាញពីគំនូររបស់វិចិត្រករអំពីយានអវកាស MMX (Martian Moons eXploration) ដែលជាគម្រោងសិក្សាព្រះចន្ទរបស់ភពព្រះអង្គារ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានគំនូររបស់ NASA អំពីគំនិតបេសកកម្មរបស់មនុស្សទៅកាន់ហ្វូបូសផងដែរ។ រូបភាពទាំងនេះបង្ហាញថា ហ្វូបូសនៅតែជាគោលដៅមួយក្នុងការសិក្សា និងការរៀបចំផែនការរបស់អង្គការអវកាសនានា។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលតាមដានព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រ និងអវកាស ហ្វូបូសគឺជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់នៃរបៀបដែលការសង្កេតតារាសាស្ត្របន្តពង្រីកចំណេះដឹងរបស់មនុស្ស។ ព្រះចន្ទតូចមួយដែលត្រូវបានរកឃើញតាំងពីឆ្នាំ១៨៧៧ នៅតែជាកម្មវត្ថុនៃការសិក្សារបស់យានអវកាសសម័យទំនើប។

ការពិតដែលថាហ្វូបូសជាព្រះចន្ទនៅជិតភពព្រះអង្គារបំផុត និងធំជាងឌីម៉ូស ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាចំណុចយោងសំខាន់ក្នុងការសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធព្រះចន្ទរបស់ភពព្រះអង្គារ។ តាម Wikipedia ឈ្មោះរបស់វា និងឈ្មោះឌីម៉ូស សុទ្ធតែមានប្រភពពីទេវកថាក្រិកដែលភ្ជាប់ទៅនឹងព្រះអារេស ហើយការភ្ជាប់នេះបានបន្តរហូតដល់ការដាក់ឈ្មោះលើលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនៅលើផ្ទៃព្រះចន្ទនេះ។