សរីរវិទ្យា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សរីរវិទ្យាគឺជាការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រអំពីមុខងារ និងយន្តការនៅក្នុងប្រព័ន្ធជីវិត។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងនាមជាផ្នែកមួយនៃជីវវិទ្យា សរីរវិទ្យាផ្តោតលើរបៀបដែលសារពាង្គកាយ ប្រព័ន្ធសរីរាង្គ សរីរាង្គនីមួយៗ កោសិកា និងជីវម៉ូលេគុលអនុវត្តមុខងារគីមី និងរូបវិទ្យាក្នុងរាងកាយរស់នៅ។ មុខវិជ្ជានេះមានសារៈសំខាន់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រ និងកសិកម្ម ព្រោះវាពន្យល់ពីដំណើរការធម្មតាដែលទ្រទ្រង់ជីវិត។

តាមរយៈការយល់ដឹងអំពីមុខងារកោសិកា និងប្រព័ន្ធសរីរាង្គ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចកំណត់បានពីមូលហេតុនៃជំងឺ និងបង្កើតវិធីព្យាបាលថ្មីៗ។ សរីរវិទ្យាក៏ជួយក្នុងការកែលម្អជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដោយផ្តល់នូវគោលការណ៍សម្រាប់អាហារូបត្ថម្ភ លំហាត់ប្រាណ និងការថែរក្សាសុខភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីសរីរវិទ្យាមិនមែនជាមុខវិជ្ជាភូមិសាស្ត្រក្តី ការស្រាវជ្រាវសរីរវិទ្យាកើតមានទូទាំងពិភពលោក ហើយមានក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវធំៗនៅអឺរ៉ុប អាមេរិក និងអាស៊ី។ វិសាលភាពនៃសរីរវិទ្យាចែកចេញជាច្រើនសាខា ដូចដែលវិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា រួមមានសរីរវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រ សរីរវិទ្យាសត្វ សរីរវិទ្យារុក្ខជាតិ សរីរវិទ្យាកោសិកា និងសរីរវិទ្យាប្រៀបធៀប។ សាខានីមួយៗសិក្សាអំពីមុខងារជាក់លាក់នៅកម្រិតផ្សេងៗគ្នា ចាប់ពីម៉ូលេគុលរហូតដល់សារពាង្គកាយទាំងមូល។

ក្នុងចំណោមអ្នកស្រាវជ្រាវសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសរីរវិទ្យា លោក ក្លូដ ប៊ែរណារ (Claude Bernard) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបិតានៃសរីរវិទ្យាទំនើប។ ការរួមចំណែករបស់គាត់ក្នុងការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងគោលគំនិតនៃ « milieu intérieur » (បរិយាកាសខាងក្នុង) បានបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់សរីរវិទ្យាពិសោធន៍។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្នបន្តស្រាវជ្រាវទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្នុងវិស័យសរសៃប្រសាទ និងអង់ដូគ្រីន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសិក្សាអំពីមុខងាររបស់រាងកាយមានប្រភពតាំងពីសម័យបុរាណ។ យោងតាមវិគីភីឌា គំនិតខាងសរីរវិទ្យាបានលេចឡើងតាមរយៈគ្រូពេទ្យក្រិកបុរាណដូចជា ហ៊ីបប៉ូក្រាត (Hippocrates) និងអារីស្តូត (Aristotle) ដែលបានធ្វើការសង្កេតលើរាងកាយមនុស្ស និងសត្វ។ កាលែន (Galen) ជាគ្រូពេទ្យរ៉ូម៉ាំង បានពង្រីកចំណេះដឹងនេះ ប៉ុន្តែគំនិតរបស់គាត់នៅមានកម្រិតដោយសារកង្វះនៃការពិសោធន៍។

នៅសម័យក្រុមហ៊ុនឡើងវិញ (Renaissance) អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដូចជា វីល្លៀម ហាវី (William Harvey) បានបង្កើតការរកឃើញសំខាន់ៗ ដូចជាប្រព័ន្ធឈាមរត់ ដែលបង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រសង្កេត និងពិសោធន៍។ សតវត្សទី១៩ គឺជាយុគមាសនៃសរីរវិទ្យា នៅពេលដែល ក្លូដ ប៊ែរណារ (Claude Bernard) បានធ្វើបដិវត្តន៍វិស័យនេះ ដោយណែនាំគោលការណ៍នៃការពិសោធន៍តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងម៉ត់ចត់។ គំនូរប្រេងមួយ (រូបភាពខាងលើ) បង្ហាញលោកប៊ែរណារជាមួយសិស្សរបស់គាត់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពជាអ្នកដឹកនាំការស្រាវជ្រាវ។

បច្ចុប្បន្ន សរីរវិទ្យាត្រូវបានរួមបញ្ចូលជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដូចជា ការថតរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ និងជីវវិទ្យាម៉ូលេគុល ដែលអនុញ្ញាតឲ្យយើងយល់ពីមុខងាររាងកាយនៅកម្រិតលម្អិតបំផុត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្នុងនាមជាមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ សរីរវិទ្យាមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់ តាមរយៈឧស្សាហកម្មវេជ្ជសាស្ត្រ និងជីវបច្ចេកវិទ្យា។ ការយល់ដឹងអំពីមុខងារកោសិកា និងប្រព័ន្ធសរីរាង្គជួយអភិវឌ្ឍថ្នាំ ឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ និងការព្យាបាលថ្មីៗ។ វិស័យសុខាភិបាលពឹងផ្អែកលើសរីរវិទ្យាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអប់រំគ្រូពេទ្យ និងការស្រាវជ្រាវព្យាបាល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការយល់ដឹងអំពីសរីរវិទ្យាក៏មានឥទ្ធិពលលើរបៀបដែលសង្គមយល់ឃើញអំពីសុខភាព និងជំងឺ។ កម្មវិធីអប់រំសុខភាពសាធារណៈ និងគំនិតផ្តួចផ្តើមរបៀបរស់នៅដែលមានសុខភាពល្អ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើគោលការណ៍សរីរវិទ្យា ដូចជាតម្រូវការនៃលំហាត់ប្រាណ និងអាហារូបត្ថម្ភត្រឹមត្រូវ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងខាងសុខភាពតាមរយៈចំណេះដឹងសរីរវិទ្យាអាចជួយកាត់បន្ថយជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ដូចជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជំងឺលើសឈាម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សរីរវិទ្យានៅតែជាមុខវិជ្ជាដ៏សំខាន់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺថ្មីៗ និងបញ្ហាសុខភាពសកល។ តាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវសរីរវិទ្យាបានពន្យល់ពីយន្តការនៃជំងឺឆ្លង ដូចជាវីរុសកូវីដ-១៩ (COVID-19) ដោយបង្ហាញពីរបៀបដែលវីរុសវាយប្រហារប្រព័ន្ធដកដង្ហើម និងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ លើសពីនេះ ការស្រាវជ្រាវខាងសរីរវិទ្យាលំហាត់ប្រាណ និងអាហារូបត្ថម្ភកំពុងជួយមនុស្សរាប់លាននាក់ឱ្យរស់នៅប្រកបដោយសុខភាពល្អ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការយល់ដឹងអំពីសរីរវិទ្យាអាចជំរុញឱ្យមានការសម្រេចចិត្តប្រសើរឡើងទាក់ទងនឹងសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន និងសាធារណៈ។ វាក៏ជួយលើកកម្ពស់ការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រនៅកម្ពុជា និងជំរុញឱ្យយុវជនចាប់អារម្មណ៍លើអាជីពវេជ្ជសាស្ត្រ និងជីវវិទ្យា។