ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia គណបក្សពលករឃឺឌីស្ថាន (PKK) គឺជាអង្គការនយោបាយយោធានិយម និងជាក្រុមទ័ពព្រៃប្រដាប់អាវុធ ដែលមានមូលដ្ឋានសំខាន់នៅតំបន់ភ្នំដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិឃឺដ នៅភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសតួកគី ភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ និងភាគឦសានប្រទេសស៊ីរី។ PKK ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅតំបន់ហ្ស៊ីយ៉ារ៉េត ទីក្រុងលីចេ ប្រទេសតួកគី នៅថ្ងៃទី ២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៨។

កម្មវិធីរបស់ PKK ដំបូងមានគោលដៅបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយសម្រាប់ជនជាតិឃឺដ ប៉ុន្តែនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីរបស់ខ្លួនបានផ្លាស់ប្តូរមកទាមទារស្វ័យភាព និងសិទ្ធិនយោបាយ វប្បធម៌កាន់តែច្រើនសម្រាប់ជនជាតិឃឺដនៅក្នុងប្រទេសតួកគី។ អង្គការនេះបានពាក់ព័ន្ធក្នុងសង្គ្រាមអសេរីរៀ (asymmetric warfare) នៅក្នុងការបះបោររបស់ខ្លួនចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia តំបន់ប្រតិបត្តិការរបស់ PKK ស្ថិតនៅតំបន់ភ្នំដែលមានប្រជាជនឃឺដរស់នៅភាគច្រើន ដូចជាភាគអាគ្នេយ៍តួកគី (ហៅថា បាគរ) ភាគខាងជើងអ៊ីរ៉ាក់ (បាសួរ) និងភាគឦសានស៊ីរី (រ៉ូចាវ៉ា)។ ជនជាតិឃឺដជាជនជាតិឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប មានភាសានិងវប្បធម៌ខុសពីជនជាតិទួរគី អារ៉ាប់ ឬពែក្ស។ ពួកគេបានតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិជាតិរបស់ខ្លួនអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ បន្ថែមពីលើតំបន់ដើម មានសហគមន៍ឃឺដធំៗនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលផ្តល់ការគាំទ្រដល់ PKK យ៉ាងសកម្ម។

ព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌សំខាន់សម្រាប់ជនជាតិឃឺដគឺពិធីបុណ្យ Newroz (ចូលឆ្នាំ)។ តាមរូបភាពពី Wikipedia មានការបាតុកម្មធំៗនៅទីក្រុងវ៉ាន់ ក្នុងឱកាស Newroz ដោយមានការគាំទ្រ PKK និងទាមទារសេរីភាពឱ្យលោក Abdullah Öcalan។

នៅក្នុងប្រទេសតួកគី គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យប្រជាជន (HDP) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកតំណាងនយោបាយនៃ PKK។ យោងតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ Egemen Bezci និង Nicholas Borroz ដែលត្រូវបាន Wikipedia ដកស្រង់ «លទ្ធផលបោះឆ្នោតរបស់ HDP… គឺជាសូចនាករប្រូកស៊ីនៃការគាំទ្រប្រជាប្រិយសម្រាប់ PKK»។ ផែនទីនៃការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០១៥ បង្ហាញពីការប្រមូលផ្តុំសម្លេងគាំទ្រនៅតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍ និងក្នុងចំណោមសហគមន៍ឃឺដនៅទីក្រុងធំៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

PKK ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧៨ ដោយលោក Abdullah Öcalan នៅតំបន់ហ្ស៊ីយ៉ារ៉េត ទីក្រុងលីចេ។ គោលដៅដើមគឺការបង្កើតរដ្ឋឃឺដឯករាជ្យមួយ។ តាម Wikipedia នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីរបស់ PKK បានផ្លាស់ប្តូរពីការទាមទារឯករាជ្យ មកជាការស្វ័យភាពនិងសិទ្ធិនៅក្នុងរដ្ឋតួកគី។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងទស្សនវិជ្ជារបស់ Öcalan ដែលលោកហៅថា «ប្រជាធិបតេយ្យសហព័ន្ធ» (democratic confederalism) ដោយផ្តោតលើរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន និងការចូលរួមសហគមន៍។

លោក Öcalan បានជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយការទាមទារសេរីភាពឱ្យគាត់បានក្លាយជាចំណុចប្រមូលផ្តុំសម្រាប់ PKK ដូចដែលឃើញតាមរយៈបាតុកម្មនៅអឺរ៉ុប (ឧទាហរណ៍ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦)។ PKK ក៏បានបង្កើតកងកម្លាំងនារីផងដែរ ដូចជា YJA-STAR ដែលជាក្រុមប្រយុទ្ធនារីនិយម (ដូចរូបភាពផ្សេងទៀតបង្ហាញ)។

នៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីរី PKK បានដើរតួសំខាន់តាមរយៈក្រុម YPG (អង្គភាពការពារប្រជាជន) និង YPJ (អង្គភាពការពារស្ត្រី) ដែលបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុម ISIS និងដឹកនាំកងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី (SDF)។ យោងតាម Wikipedia ក្រោយពី SDF ដណ្តើមបានទីក្រុងរ៉ាក់កា កងទ័ព YPG/YPJ បានដំឡើងបដាដ៏ធំរបស់ Abdullah Öcalan នៅកណ្តាលទីក្រុង ដែលជាសក្ខីភាពនៃឥទ្ធិពលមនោគមវិជ្ជារបស់គាត់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពពី Wikipedia ខាងលើបង្ហាញថាឥទ្ធិពលរបស់ PKK និងមនោគមវិជ្ជារបស់ Öcalan មិនត្រឹមតែស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសតួកគីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានទៅដល់តំបន់ផ្សេងៗដូចជាស៊ីរី។ ក្រោយការដណ្តើមបានទីក្រុងរ៉ាក់កា បដារបស់ Öcalan ត្រូវបានគេលើកជានិមិត្តសញ្ញាសាកលរបស់ចលនាឃឺដ។ នេះបញ្ជាក់ថា PKK នៅតែជាកត្តាសំខាន់ក្នុងនយោបាយតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។

ទន្ទឹមគ្នានេះ នៅអឺរ៉ុប ការបង្ហាញនិមិត្តសញ្ញា PKK ត្រូវបានដាក់កម្រិត ឬហាមឃាត់នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ដូចដែលឃើញក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បិទបាំងរូបសញ្ញានៅទីក្រុងហ្វ្រែងហ្វើត ឆ្នាំ ២០១៦ (រូបភាពមួយផ្សេងទៀត)។ ការគាំទ្រ PKK នៅតាមសហគមន៍ឃឺដនានា និងការតវ៉ាទាមទារសិទ្ធិនៅតែបន្ត ដែលបង្ហាញថា PKK មិនមែនគ្រាន់តែជាក្រុមប្រដាប់អាវុធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាចលនានយោបាយ-សង្គមមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជនជាតិឃឺដទូទាំងពិភពលោក។