ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពណ៌នារបស់វិគីភីឌា ការប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិគឺជាអំពើលួច ឬការដណ្តើមយកទំនិញដោយកម្លាំង ដែលជាធម្មតាកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិយោធា វិបត្តិនយោបាយ ឬវិបត្តិសង្គមផ្សេងទៀត ដូចជាសង្គ្រាម គ្រោះធម្មជាតិ ឬកុបកម្មជាដើម។ ទ្រព្យទាំងឡាយដែលបានពីអំពើទាំងនេះ អាចហៅថាទ្រព្យសង្គ្រាម ទ្រព្យដែលរឹបអូសបាន ឬទ្រព្យដែលប្លន់បាន។

បាតុភូតនេះមិនមែនជារឿងថ្មីឡើយ។ រូបគំនូររបស់វិចិត្រករ Pehr Hörberg ឆ្នាំ ១៧៩១ ដែលដាក់បង្ហាញខាងលើ បង្ហាញទាហានរ៉ូម៉ាំងកំពុងឈរនៅមុខទ្រព្យដែលពួកគេប្រមូលបានពីសង្គ្រាម។ ការដណ្តើមយកទ្រព្យរបស់ភាគីចាញ់ក្រោយពេលបានជ័យជម្នះ បានលេចឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រជាយូរមកហើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីមិនមែនជាទីកន្លែង ឬបុគ្គលជាក់លាក់ក៏ដោយ ការប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិមានវិសាលភាពភូមិសាស្ត្រទូលំទូលាយ ហើយកើតឡើងនៅស្ទើរគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក។ ទីតាំងដែលងាយរងគ្រោះជាងគេរួមមានតំបន់សង្គ្រាម តំបន់ដែលរងគ្រោះធម្មជាតិ និងទីក្រុងដែលកំពុងមានកុបកម្ម ឬចលាចល ព្រោះសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈត្រូវបានរំខាន ដូចដែលវិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់។

រូបភាពដែលវិគីភីឌាប្រើប្រាស់ក្នុងអត្ថបទអំពីការប្លន់ បង្ហាញពីចំណុចផ្សេងៗគ្នាទូទាំងពិភពលោក។ ក្នុងនោះមានកុបកម្មនៅទីក្រុងឡុងដ៍ ឆ្នាំ ២០១១ ការលួចប្លន់ហាងនៅទីក្រុង Minneapolis ឆ្នាំ ២០២០ ការខូចខាតនៅទីក្រុងអាឡិបប៉ូ ប្រទេសស៊ីរី ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ និងការប្លន់ទីក្រុង Mechelen ដែលស្ថិតក្នុងប្រទេសបែលហ្ស៊ិកបច្ចុប្បន្ន កាលពីឆ្នាំ ១៥៧២។ អ្នកដែលចូលរួមក្នុងអំពើប្លន់អាចជាទាហាន ក្រុមអ្នកតវ៉ា ឬបុគ្គលដែលឆ្លៀតឱកាសក្នុងគ្រាវឹកវរ។ រីឯអ្នករងគ្រោះ គឺជាម្ចាស់ហាង អ្នកស្រុក និងស្ថាប័នដែលរក្សាទុកបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការប្លន់ទ្រព្យក្នុងសង្គ្រាមត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសិទ្ធិតាមទម្លាប់របស់កងទ័ពដែលបានជ័យជម្នះ រហូតដល់មានការអភិវឌ្ឍច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិទំនើប។ ន័យសេចក្តីគឺថា ក្នុងសម័យបុរាណ ទាហានដែលយកឈ្នះអាចដណ្តើមយកទ្រព្យរបស់អ្នកចាញ់បាន ដោយមិនត្រូវគេចាត់ទុកថារំលោភបទបញ្ជាអ្វីឡើយ។

ឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយ គឺការប្លន់ទីក្រុង Mechelen ដោយទ័ពអេស្ប៉ាញក្រោមការដឹកនាំរបស់ Duke of Alba នៅថ្ងៃទី ២ តុលា ឆ្នាំ ១៥៧២ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងគំនូររបស់ Frans Hogenberg។ ក្រោយមកទៀត គំនូររបស់ Sebastiaan Vrancx ចន្លោះឆ្នាំ ១៦២៥ និង ១៦៣០ អំពីការប្លន់ទីក្រុង Wommelgem ក៏ជាកំណត់ត្រាសិល្បៈមួយទៀតអំពីអំពើបែបនេះដែរ។

តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា រូបគំនូរកំប្លែងរបស់ George Cruikshank ឆ្នាំ ១៨១៥ បានចំអកការប្លន់យកស្នាដៃសិល្បៈរបស់ទ័ពបារាំងក្នុងសម័យណាប៉ូលេអុង។ មួយវិញទៀត រូបថតបណ្ណសារបង្ហាញ Eisenhower, Bradley និង Patton កំពុងពិនិត្យមើលស្នាដៃសិល្បៈដែលគេប្លន់យក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយកចិត្តទុកដាក់លើការបាត់បង់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងសម័យទំនើប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទ្រព្យដែលបានពីការប្លន់អាចហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា booty loot plunder spoils ឬ pillage។ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច ការប្លន់គឺជាការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិពីភាគីដែលរងគ្រោះទៅភាគីដែលប្លន់ ដោយគ្មានការឆ្លើយតបជាទំនិញ ឬសេវាមកវិញ។ ក្នុងសម័យដែលការប្លន់ជាសិទ្ធិរបស់កងទ័ពជ័យជម្នះ ទ្រព្យទាំងនោះត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃផលដែលទ័ពឈ្នះសង្គ្រាមទទួលបាន។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការប្លន់យកស្នាដៃសិល្បៈ និងវត្ថុសក្ការៈដូចករណីទ័ពណាប៉ូលេអុងនៅអ៊ីតាលី បណ្តាលឱ្យប្រទេសដែលរងគ្រោះបាត់បង់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់ខ្លួន។ រូបគំនូររបស់ Cruikshank បានហៅវត្ថុទាំងនោះថា Italian Relics ដែលបង្ហាញថាគេមិនមែនជាទំនិញធម្មតាទេ តែជាកេរដំណែលប្រវត្តិសាស្ត្រនិងសាសនា។ ចំណែកក្នុងកុបកម្មសម័យទំនើបវិញ ការលួចប្លន់ហាង ដូចករណីហាង Aldi នៅ Minneapolis បានបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ដល់ម្ចាស់អាជីវកម្ម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ថ្វីបើច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិទំនើបបានហាមឃាត់ការប្លន់ក្នុងជម្លោះក៏ដោយ ក៏អំពើនេះនៅតែបន្តកើតមានមកទល់សព្វថ្ងៃ។ នៅថ្ងៃទី ២៨ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២០ ក្នុងអំឡុងការតវ៉ា George Floyd នៅទីក្រុង Minneapolis ហាង Aldi មួយត្រូវបានគេលួចប្លន់ និងបំផ្លាញ ដូចដែលរូបថតរបស់វិគីភីឌាបង្ហាញ។ កុបកម្មទីក្រុងឡុងដ៍ឆ្នាំ ២០១១ និងការខូចខាតនៅទីក្រុងអាឡិបប៉ូក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ក៏បង្ហាញថាបញ្ហានេះមាននៅទូទាំងទ្វីបផ្សេងៗដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងដំណឹងដែលគេរាយការណ៍ជាប្រចាំអំពីសង្គ្រាម គ្រោះធម្មជាតិ កុបកម្ម និងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផង។ ការយល់ដឹងពីអត្ថន័យ និងប្រវត្តិនៃការប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិ ជួយឱ្យអ្នកអានតាមដានដំណឹងទាំងនោះបានកាន់តែប្រសើរ។