ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ភាពបែងចែកប៉ូលនយោបាយ (Political Polarization) សំដៅលើដំណើរការឃ្លាតឆ្ងាយនៃឥរិយាបថនយោបាយពីតំបន់កណ្តាលទៅកាន់ចុងជ្រុលនៃមនោគមន៍វិជ្ជា។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយបែងចែកបាតុភូតនេះជាពីរប្រភេទសំខាន់ៗ គឺភាពបែងចែកប៉ូលខាងមនោគមន៍ (ideological polarization) ដែលទាក់ទងនឹងគម្លាតគោលនយោបាយរវាងក្រុមនយោបាយ និងភាពបែងចែកប៉ូលខាងអារម្មណ៍ (affective polarization) ដែលសំដៅលើការមិនចូលចិត្ត និងការរើសអើងសង្គមរវាងអ្នកគាំទ្របក្សផ្សេងគ្នា។ តាមវិគីភីឌា ការកើនឡើងនៃភាពបែងចែកប៉ូលអាចបង្កឱ្យមានអស្ថិរភាពនយោបាយ ស្ទះមុខងារសភា និងកាត់បន្ថយការសម្របសម្រួល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកជាទីកន្លែងដែលភាពបែងចែកប៉ូលត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយ ជាពិសេសតាមទិន្នន័យពី American National Election Studies (ANES) ដែលបង្ហាញការកើនឡើងនៃអារម្មណ៍អវិជ្ជមានរវាងអ្នកគាំទ្របក្សធំទាំងពីរចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ប្រទេសដែលមានចលនាប្រជានិយមដូចជាហុងគ្រី ក៏ជួបកម្រិតបែងចែកខ្ពស់ដែរ។ តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា កត្តាប្រជាសាស្ត្រដូចជាអាយុ កម្រិតការអប់រំ និងទីតាំងរស់នៅ (ទីក្រុង/ជនបទ) ក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹង ឬបន្ធូរបន្ថយភាពបែងចែកនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃភាពបែងចែកប៉ូលនៅសហរដ្ឋអាមេរិកមានដំណាក់កាលឡើងចុះជាច្រើន។ ក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិល (សតវត្សរ៍ទី ១៩) ភាពតានតឹងមានកម្រិតខ្ពស់ ប៉ុន្តែបានស្រុតចុះនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ២០ ដោយសារការព្រមព្រៀងរវាងគណបក្ស។ ទោះយ៉ាងណា ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ មក ការផ្លាស់ប្តូរក្រុមអ្នកបោះឆ្នោតនៅរដ្ឋភាគខាងត្បូង និងការរីកសាយនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលមាននិន្នាការនយោបាយច្បាស់លាស់ បានធ្វើឱ្យកម្រិតបែងចែកកើនឡើងជាថ្មី។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញនិន្នាការនៃភាពបែងចែកខាងអារម្មណ៍ដែលវាស់វែងដោយសន្ទស្សន៍កម្តៅអារម្មណ៍ ពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ ២០២០ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការកើនឡើងឥតឈប់ឈរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា កត្តាសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់នៃភាពបែងចែកប៉ូលនយោបាយ។ វិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច ការធ្លាក់ចុះនៃវិស័យឧស្សាហកម្ម និងអសន្តិសុខការងារបានរុញច្រានក្រុមកម្មករឱ្យងាកទៅរកមនោគមន៍ជ្រុលនិយម។ ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រធានបទដូចជាអន្តោប្រវេសន៍ សិទ្ធិស្ត្រី និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ បានក្លាយជាបន្ទាត់បែងចែកគណបក្សយ៉ាងច្បាស់។ លើសពីនេះ ការពង្រីកនៃបណ្តាញសង្គម និងការបង្កើត «បន្ទប់សំឡេងរោទ៍» (echo chambers) បានធ្វើឱ្យប្រជាជនទទួលបានតែព័ត៌មានដែលស្របនឹងជំនឿខ្លួន ដែលបង្កើនការឈ្លោះប្រកែក។ ផលប៉ះពាល់រួមរួមមានការកើនឡើងនៃភាពមិនប្រាកដប្រជាសេដ្ឋកិច្ច និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើស្ថាប័នសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការស្វែងយល់ពីភាពបែងចែកប៉ូលនយោបាយមានសារៈសំខាន់ក្នុងបរិបទសកល។ តាមវិគីភីឌា ការកើនឡើងនៃបាតុភូតនេះត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការកើនឡើងនូវជម្លោះនយោបាយនៅក្នុងសង្គមនានា។ ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បាតុភូតបែកបាក់នយោបាយក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍នៅតាមប្រទេសមួយចំនួន ហើយវាអាចជះឥទ្ធិពលដល់កម្ពុជាតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ។ ដូច្នេះការតាមដានប្រធានបទនេះជួយឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរវាយតម្លៃស្ថានការណ៍នយោបាយពិភពលោក និងយល់ពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះសន្តិសុខនិងការអភិវឌ្ឍ។