ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អំពើហិង្សានយោបាយ គឺជាអំពើហិង្សាដែលប្រព្រឹត្តិឡើងដើម្បីសម្រេចនូវគោលដៅនយោបាយ។ អំពើនេះអាចកើតមានក្នុងទម្រង់ជាច្រើនរួមមាន៖ អំពើហិង្សារបស់រដ្ឋប្រឆាំងនឹងរដ្ឋដទៃ (សង្គ្រាម) អំពើហិង្សារបស់រដ្ឋប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិល និងក្រុមមិនមែនរដ្ឋ និងអំពើហិង្សាដែលប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហិង្សាមិនមែនរដ្ឋប្រឆាំងនឹងរដ្ឋ និងជនស៊ីវិលផងដែរ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការប្រព្រឹត្តិអសកម្មរបស់រដ្ឋាភិបាល ដូចជាការមិនជួយសម្រួលគ្រោះទុរភិក្ស ឬការដកហូតធនធានពីក្រុមដែលអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមនយោបាយ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាទម្រង់នៃអំពើហិង្សានយោបាយដែរ។ ជាទូទៅ អំពើហិង្សានយោបាយរួមបញ្ចូលនូវសកម្មភាពដ៏ធំទូលាយ ចាប់ពីការធ្វើឃាត ការបះបោរ រហូតដល់ការប្រល័យពូជសាសន៍ និងសង្គ្រាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហិង្សានយោបាយកើតមាននៅទូទាំងពិភពលោក និងជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើប្រជាជន។ យោងតាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាប្រឆាំងនឹងប្រជាជនរបស់ខ្លួន ដើម្បីរក្សាអំណាច ឬបំបាត់ការប្រឆាំង។ ឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់គឺ សង្គ្រាមកខ្វក់ (Dirty War) នៅប្រទេសអាហ្សង់ទីន (១៩៧៦-១៩៨៣) ដែលរដ្ឋាភិបាលយោធាបានធ្វើការចាប់ឃុំខ្លួន ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់មនុស្សរាប់ពាន់នាក់ដែលចាត់ទុកជា "សត្រូវនយោបាយ"។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រតិបត្តិការ Condor ដែលមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីបង្ក្រាបចលនាឆ្វេងនិយមនៅអាមេរិកឡាទីន។ ចំណែកក្រុមមិនមែនរដ្ឋ ដូចជាក្រុមបះបោរ និងក្រុមភេរវករ ក៏បានប្រើអំពើហិង្សាដើម្បីទាមទារការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ ឬទឹកដីដែរ។ អំពើហិង្សាទាំងនេះច្រើនតែសំដៅទៅលើជនស៊ីវិលដែលគ្មានកំហុស ហើយបណ្ដាលឲ្យមានការរងទុក្ខវេទនាយ៉ាងធំធេង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហិង្សានយោបាយមានវត្តមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិតាំងពីយូរលង់មក។ តាមរយៈ Wikipedia ក្នុងសម័យបុរាណ ការធ្វើឃាត Julius Caesar នៅឆ្នាំ៤៤ មុនគ្រិស្តសករាជ (ដែលបង្ហាញក្នុងរូបគំនូរខាងលើផ្នែកទិដ្ឋភាពទូទៅ) បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រើអំពើហិង្សាដើម្បីផ្លាស់ប្តូរអំណាច។ នៅយុគសម័យនានា របបរាជានិយម និងចក្រភពតែងប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពល និងបង្ក្រាបការបះបោរ។ ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍បារាំងឆ្នាំ១៧៨៩ ព្រឹត្តិការណ៍វាយលុកគុកបាស្ទីល បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការប្រើអំពើហិង្សាដោយប្រជាជន ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបរាជានិយមផ្តាច់ការ។

នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី២០ អំពើហិង្សានយោបាយបានវិវត្តទៅជាបាតុភូតទ្រង់ទ្រាយធំ និងជាប្រព័ន្ធ។ មនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយមដូចជាហ្វាស៊ីសនិយម និងកុម្មុយនិស្តផ្តាច់ការ បាននាំឱ្យមានសង្គ្រាមពិភពលោក ការប្រល័យពូជសាសន៍ និងការគាប់សង្កត់ជាលក្ខណៈរដ្ឋ។ របបផ្ដាច់ការជាច្រើនបានបង្កើតកន្លែងឃុំឃាំងពិសេស និងឧបករណ៍ត្រួតពិនិត្យដ៏តឹងរ៉ឹង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រឆាំងនយោបាយ។ លើសពីនេះ សង្គ្រាមស៊ីវិល និងការតស៊ូរំដោះជាតិនៅតាមបណ្ដាប្រទេសអាណានិគម ក៏សុទ្ធតែបង្កប់ដោយអំពើហិង្សានយោបាយផងដែរ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញថា អំពើហិង្សានយោបាយជាឧបករណ៍ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនយោបាយ ទោះបីតម្លៃមនុស្សត្រូវបង់ខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

អំពើហិង្សានយោបាយផ្តល់ផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងក្លាដល់សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។ តាមរយៈការវិភាគរបស់ Wikipedia សង្គ្រាម និងជម្លោះផ្ទៃក្នុង តែងបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ រារាំងការអភិវឌ្ឍ និងនាំទៅរកវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រជាជនរាប់លាននាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវភាព កម្មករនិយោជិតបាត់បង់ការងារ ហើយធនធានជាតិត្រូវបាត់បង់ទៅក្នុងការចំណាយយោធា។ លើសពីនេះ វិសមភាព និងភាពក្រីក្រតែងត្រូវបានបង្កើនឡើងបន្ទាប់ពីអំពើហិង្សា។

ចំពោះវប្បធម៌វិញ អំពើហិង្សានយោបាយបានដើរតួជាប្រធានបទស្នូលក្នុងសិល្បៈ និងការចងចាំសមូហភាព។ វិចិត្រករ អ្នកនិពន្ធ និងអ្នកផលិតភាពយន្ត បានថតយក និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីទុក្ខសោក ភាពរន្ធត់ និងភាពធន់របស់មនុស្សជាតិតាមរយៈស្នាដៃរបស់ពួកគេ។ រូបគំនូរដូចជា "ឃាតកម្ម Julius Caesar" និង "ការវាយលុកបាស្ទីល" មិនគ្រាន់តែជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការរំឭកដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអំពើហិង្សានយោបាយផងដែរ។ សារមន្ទីរ និងកន្លែងរំឭកភាគច្រើន ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីកុំឱ្យបំភ្លេចនូវព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប អំពើហិង្សានយោបាយនៅតែជាកង្វល់ធំរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍វាយលុកអគារសភាសហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ដែលថតក្នុងរូបថតខាងលើ បានធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើល និងបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់សូម្បីតែប្រជាធិបតេយ្យដែលមានចំណាស់។ ក្រុមអ្នកតវ៉ាបានព្យាយាមរារាំងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ ដោយប្រើកម្លាំងនិងការបំភិតបំភ័យ។

ស្របពេលជាមួយគ្នា ជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតំបន់ផ្សេងៗ ដូចជាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន និងអំពើភេរវកម្មទូទាំងពិភពលោក បានធ្វើឱ្យបញ្ហាអំពើហិង្សានយោបាយកាន់តែលេចធ្លោ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា មេរៀនពីរបបខ្មែរក្រហម ដែលជាទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើហិង្សានយោបាយរបស់រដ្ឋ គឺជាការដាស់តឿនថា ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ គឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សានយោបាយ។ ដូច្នេះការយល់ដឹងអំពីបាតុភូតនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់សង្គមដែលចង់បានសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌។