ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពណ៌នារបស់វិគីភីឌា សិល្បៈប៉ុប (Pop Art) គឺជាចលនាសិល្បៈមួយដែលបានលេចធ្លោនៅចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក អំឡុងពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ ចលនានេះបានប្រឈមនឹងទំនៀមទម្លាប់សិល្បៈវិចិត្របុរាណ ដោយបានយករូបភាពពីវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ និងពាណិជ្ជកម្ម — រួមមានការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ខ្សែបន្ទាត់កំប្លែង ការវេចខ្ចប់ទំនិញ តារាល្បីៗ និងទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ — មកប្រើប្រាស់ក្នុងការគូរគំនូរ ចម្លាក់ និងការបោះពុម្ព។ ដោយការលើកកម្ពស់វត្ថុដែលគេចាត់ទុកថាសាមញ្ញ គ្រឿងសំអាងថោកៗ និងផលិតផលដែលផលិតជារង្វាស់ ឱ្យក្លាយជាសិល្បៈដ៏ថ្លៃថ្នូ សិល្បៈប៉ុបបានធ្វើឱ្យព្រំដែនរវាងវប្បធម៌ខ្ពស់និងវប្បធម៌ទាបបាត់ស្រពិចស្រពិល។ ស្នាដៃដំបូងគេដែលបង្ហាញពាក្យ “ប៉ុប” គឺរបស់លោក Eduardo Paolozzi មានចំណងជើងថា I was a Rich Man’s Plaything (១៩៤៧) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាការចាប់ផ្តើមនៃចលនានេះ។ លើសពីនេះ សិល្បៈប៉ុបក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយបន្តពូជដោយម៉ាស៊ីន និងការយកសម្ភារៈចេញពីបរិបទដើមរបស់វា មកញែកដាច់ដោយឡែក ឬផ្សំជាមួយវត្ថុដែលមិនពាក់ព័ន្ធ។

ភូមិសាស្រ្ត និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចលនាសិល្បៈប៉ុបបានចាប់កំណើតឡើងនៅចក្រភពអង់គ្លេស ដោយក្រុមអ្នកសិល្បៈឯករាជ្យ Independent Group ដែលរួមមានអ្នកសិល្បៈដូចជា Richard Hamilton និង Eduardo Paolozzi។ ស្នាដៃរបស់ Hamilton ដែលមានចំណងជើងថា Just what is it that makes today’s homes so different, so appealing? (១៩៥៦) ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្នាដៃដំបូងគេមួយដែលបានទទួលស្លាក “សិល្បៈប៉ុប”។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចលនានេះបានរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាមួយនឹងអ្នកសិល្បៈសំខាន់ៗដូចជា Andy Warhol និង Roy Lichtenstein។ លោក Warhol ដែលជាអ្នកមានដើមកំណើតនៅទីក្រុង Pittsburgh រដ្ឋ Pennsylvania បានក្លាយជាតួអង្គដ៏លេចធ្លោនៃសិល្បៈប៉ុប តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបោះពុម្ពសូត្រ ដើម្បីបង្កើតរូបភាពតារាល្បីៗ និងផលិតផលប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាកំប៉ុងស៊ុប Campbell ជាដើម។ អ្នកសិល្បៈអាមេរិកទាំងនេះបានទាញយកទិដ្ឋភាពពីវប្បធម៌អ្នកប្រើប្រាស់ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយធំៗ ដើម្បីបង្កើតស្នាដៃដែលឆ្លុះបញ្ចាំង និងរិះគន់សង្គមសម័យនោះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មុនពេលសិល្បៈប៉ុបក្លាយជាចលនាដ៏ធំ មានស្នាដៃមួយចំនួនដែលបានបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ។ ជាក់ស្តែង គំនូរ I Saw the Figure 5 in Gold (១៩២៨) របស់លោក Charles Demuth ដែលប្រើប្រាស់លេខ និងការធ្វើដដែលៗ ត្រូវបានវិគីភីឌាចាត់ទុកជាស្នាដៃមុនគេមួយ។ ទោះយ៉ាងណា ចលនាពិតប្រាកដបានចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ អ្នកសិល្បៈបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបន្តពូជដោយម៉ាស៊ីន ដូចជាការបោះពុម្ពសូត្រ ដើម្បីបង្កើតស្នាដៃដែលមើលទៅដូចជាផលិតផលឧស្សាហកម្ម។ ឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញគឺ Campbell’s Soup Cans (១៩៦២) របស់ Andy Warhol ដែលបានបង្ហាញកំប៉ុងស៊ុបរាប់សិបនៅលើផ្ទាំងសិល្បៈតែមួយ។ វិគីភីឌាក៏បានរៀបរាប់អំពីសារៈសំខាន់នៃការយកសម្ភារៈពីបរិបទដើមមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ដែលជាលក្ខណៈសំខាន់មួយនៃសិល្បៈប៉ុប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈប៉ុបបានធ្វើឱ្យបន្ទាត់រវាងសិល្បៈ និងពាណិជ្ជកម្មកាន់តែស្រពិចស្រពិល។ ដោយសារតែស្នាដៃជាច្រើនបានយកលំនាំតាមការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងផលិតផលប្រចាំថ្ងៃ សិល្បៈប៉ុបបានជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ប្រើប្រាស់។ ការតាំងពិព័រណ៍ “The American Supermarket” នៅវិចិត្រសាល Bianchini ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងសិល្បៈ និងផ្សារទំនើប ដោយអ្នកចូលទស្សនាអាចទិញស្នាដៃសិល្បៈដូចជាទិញទំនិញធម្មតា។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ សិល្បៈប៉ុបក៏បានជ្រួតជ្រាបចូលទៅក្នុងការរចនាផលិតផលផងដែរ ដូចជាម៉ាស៊ីនវាយអក្សរ Olivetti Valentine ដែលរចនាដោយ Ettore Sottsass, Perry A. King និង Albert Leclerc ជាដើម។ តាមវិគីភីឌា ការប្រើប្រាស់រូបភាពពីវប្បធម៌ប្រជាប្រិយបានជួយឱ្យសិល្បៈប៉ុបក្លាយជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសង្គមសម័យថ្មី ដែលគ្រប់គ្រងដោយការប្រើប្រាស់ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ សិល្បៈប៉ុបនៅតែមានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើវិស័យជាច្រើន។ ស្នាដៃរបស់ Dmitri Vrubel ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងប៊ែកឡាំង នាឆ្នាំ១៩៩០ បានបង្ហាញពីរបៀបដែលសិល្បៈប៉ុបអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការបញ្ចេញមតិនយោបាយ និងការរំឭកដល់ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក វិចិត្រករ Michel Tuffery បានបង្កើតស្នាដៃពីវត្ថុធាតុដើមដែលអាចកែច្នៃឡើងវិញបាន ដូចជាកំប៉ុងសាច់គោពោត ដើម្បីបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ប្រើប្រាស់លើសង្គមប្រពៃណី។ លើសពីនេះ ធាតុផ្សំនៃសិល្បៈប៉ុបនៅតែអាចមើលឃើញនៅក្នុងការរចនាក្រាហ្វិក ម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ និងយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មសម័យឌីជីថល។ វិគីភីឌាក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដោយសារសិល្បៈប៉ុបបានធ្វើឱ្យព្រំដែនរវាងសិល្បៈខ្ពស់ និងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយបាត់បង់ វាបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ចលនាសិល្បៈសហសម័យជាច្រើនដែលបន្តធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។