ភាពក្រីក្រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពក្រីក្រ យោងតាមវិគីភីឌា ជាស្ថានភាពឬលក្ខខណ្ឌមួយដែលបុគ្គលគ្មានធនធានហិរញ្ញវត្ថុនិងអ្វីៗដែលចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅកម្រិតមូលដ្ឋាន។ វាមានមូលហេតុនិងផលវិបាកចម្រុះពីបរិស្ថាន ច្បាប់ សង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ។ តាមស្ថិតិនិងសេដ្ឋកិច្ច ការវាយតម្លៃភាពក្រីក្រមានពីរវិធានការសំខាន់៖ ភាពក្រីក្រដាច់ខាត (absolute poverty) និងភាពក្រីក្រធៀប (relative poverty)។

ភាពក្រីក្រដាច់ខាត គឺជាការប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណូលទៅនឹងចំនួនដែលត្រូវការដើម្បីបំពេញតម្រូវការមូលដ្ឋានដូចជា អាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងទីជម្រក។ ចំណែកភាពក្រីក្រធៀប វាស់វែងនៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចសម្រេចកម្រិតជីវភាពអប្បបរមាធៀបនឹងអ្នកដទៃក្នុងពេលវេលានិងទីកន្លែងតែមួយ។ និយមន័យនៃភាពក្រីក្រធៀបនេះប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ឬពីសង្គមមួយទៅសង្គមមួយទៀត។ អាស្រ័យហេតុនេះ អ្វីដែលចាត់ទុកថាក្រីក្រនៅប្រទេសមួយ អាចមិនមែនជាក្រីក្រនៅប្រទេសមួយទៀតឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភាពក្រីក្រមិនមែនជាបាតុភូតឯកសណ្ឋានទូទាំងពិភពលោកទេ។ តាមវិគីភីឌា និយមន័យនៃភាពក្រីក្រធៀបប្រែប្រួលពីសង្គមមួយទៅសង្គមមួយ ពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ អ្វីដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជីវភាពអប្បបរមានៅក្នុងសង្គមឧស្សាហកម្មអាចខុសពីសង្គមកសិកម្ម។ នេះធ្វើឱ្យការប្រៀបធៀបភាពក្រីក្រអន្តរប្រទេសមានភាពស្មុគស្មាញ។ ផែនទីសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) បង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃកម្រិតជីវភាពនិងឱកាសរវាងប្រទេស ដែលជាកត្តាទាក់ទងនឹងភាពក្រីក្រ។ ការយល់ដឹងពីវិសមភាពទាំងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពក្រីក្រជាលក្ខខណ្ឌមួយដែលមនុស្សជាតិបានជួបប្រទះតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញអ្នកសុំទាននៅស៊ុយអែតក្នុងឆ្នាំ១៨៦៨ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពក្រីក្រកាលពីសម័យឧស្សាហូបនីយកម្ម។ ការយល់ដឹងអំពីភាពក្រីក្រក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ចទំនើបទើបនឹងកើតមានក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានរយឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយមានការបង្កើតវិធានការដូចជាភាពក្រីក្រដាច់ខាតនិងភាពក្រីក្រធៀប។ កាលពីមុន ភាពក្រីក្រត្រូវបានគេចាត់ទុកជាវាសនាឬជារឿងធម្មតា តែសព្វថ្ងៃនេះគេយល់ថាវាជាបញ្ហាដែលអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈគោលនយោបាយសមស្រប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពន្យល់ថា ក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ភាពក្រីក្រត្រូវបានវាស់ដោយបន្ទាត់ភាពក្រីក្រដែលខុសគ្នារវាងប្រទេស និងពេលវេលា។ វិធានការភាពក្រីក្រដាច់ខាតជាញឹកញាប់ភ្ជាប់ទៅនឹងកម្រិតប្រាក់ចំណូលជាក់លាក់មួយ ចំណែកភាពក្រីក្រធៀបអាស្រ័យលើការចែកចាយប្រាក់ចំណូលក្នុងសង្គម។ រូបភាពខាងលើពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីការវិវត្តិនៃការបែងចែកប្រាក់ចំណូលពិភពលោកពីឆ្នាំ១៨០០ ដល់២០១៥ ដែលបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលប៉ះពាល់ដល់ភាពក្រីក្រ។

បន្ថែមពីសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ក៏ដើរតួនាទីក្នុងការកំណត់ថាអ្នកណាក្រីក្រដែរ។ សង្គមខ្លះឲ្យតម្លៃលើបណ្តាញគ្រួសារនិងសហគមន៍ ហេតុនេះអ្នកគ្មានបណ្តាញជំនួយអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាក្រីក្រជាងអ្នកមានប្រាក់ចំណូលតិចប៉ុន្តែមានគ្រួសារធំ។ ផ្ទុយមកវិញ នៅក្នុងសង្គមប្រើប្រាស់និយម ភាពក្រីក្រអាចសំដៅដល់ការខ្វះខាតសម្ភារៈទំនើបជាជាងខ្វះរបស់ចាំបាច់។ ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នាទាំងនេះជាគន្លឹះសម្រាប់ការវាយតម្លៃភាពក្រីក្រប្រកបដោយយុត្តិធម៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ភាពក្រីក្រនៅតែជាបញ្ហាសកលដ៏សំខាន់ និងជាចំណោទសម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយនៅគ្រប់កម្រិត។ វិបត្តិបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ជម្លោះ និងភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សុទ្ធតែជាកត្តាដែលអាចបង្កើនភាពក្រីក្រឡើងវិញ។ រូបភាពខាងលើពីឆ្នាំ២០០៧ បង្ហាញបាតុកម្មប្រឆាំងនឹង "ភាពក្រីក្រដោយអាកាសធាតុ" ដោយក្រុមសកម្មជនបានទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីផលប៉ះពាល់នៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុលើប្រជាជនក្រីក្រ។ ការពិភាក្សាអំពីភាពក្រីក្រក៏មានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មានវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចរវាងទីក្រុងនិងជនបទ។ ការយល់ដឹងពីនិយមន័យនិងរង្វាស់ផ្សេងៗនៃភាពក្រីក្រជួយឱ្យសាធារណៈជននិងអ្នកដឹកនាំអាចតាមដានវឌ្ឍនភាពនិងបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវា។