ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បណ្តាញអគ្គិសនី (Electrical Grid) គឺជាប្រព័ន្ធតភ្ជាប់គ្នាសម្រាប់បញ្ជូនថាមពលពីកន្លែងផលិតទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងវិស័យគ្រួសារ និងឧស្សាហកម្ម។ ប្រព័ន្ធនេះរួមមានធាតុផ្សំជាច្រើនដូចជា រោងចក្រថាមពល (Power Stations) ស្ថានីយបំប្លែងចរន្ត (Electrical Substations) ដែលបំប្លែងតង់ស្យុង (Voltage) ឡើងឬចុះ ខ្សែបញ្ជូនចម្ងាយឆ្ងាយ (Electric Power Transmission) និងបណ្តាញចែកចាយ (Electric Power Distribution) ដែលនាំចរន្តទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ តាម Wikipedia នៅក្នុងជំហ៊ានចុងក្រោយ តង់ស្យុងត្រូវបានបន្ថយជាថ្មីដើម្បីសមស្របនឹងការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។

បណ្តាញអគ្គិសនីមានវិសាលភាពខុសៗគ្នា ចាប់ពីមីក្រូហ្គ្រីដ (Microgrids) សម្រាប់សហគមន៍តូច រហូតដល់បណ្តាញសមកាលកម្មតំបន់ធំទូលាយ (Wide Area Synchronous Grids) ដែលអាចគ្របដណ្តប់ប្រទេសទាំងមូល ឬទ្វីបមួយ និងស៊ូពើហ្គ្រីដ (Super Grids) សម្រាប់តភ្ជាប់ទ្វីប។ គោលបំណងចម្បងរបស់បណ្តាញទាំងនេះគឺផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលមានស្ថិរភាព សុវត្ថិភាព និងមានប្រសិទ្ធភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចងក្រងរបស់ Wikipedia រោងចក្រថាមពលជាធម្មតាត្រូវបានសាងសង់នៅជិតប្រភពថាមពល ដូចជាទំនប់វារីអគ្គិសនី អណ្តូងធ្យូងថ្ម ឬកន្លែងដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យច្រើន ប៉ុន្តែនៅឆ្ងាយពីតំបន់មានប្រជាជនរស់នៅច្រើន។ ដូច្នេះ ខ្សែបញ្ជូនតង់ស្យុងខ្ពស់ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដឹកនាំចរន្តអគ្គិសនីរាប់រយគីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទៅកាន់ទីក្រុងនិងភូមិ។ បណ្តាញសមកាលកម្មតំបន់ធំទូលាយ ដូចជាបណ្តាញទ្វីបអឺរ៉ុប (Continental European Grid) និងបណ្តាញអាមេរិកខាងជើង (Eastern Interconnection, Western Interconnection) ភ្ជាប់ប្រទេសជាច្រើនឱ្យប្រើប្រេកង់ដូចគ្នា (ឧទាហរណ៍ ៥០ Hz ឬ ៦០ Hz) ដើម្បីបង្កើនស្ថិរភាព និងអនុញ្ញាតឱ្យចែករំលែកថាមពលពេលមានតម្រូវការខ្ពស់។

ប្រជាជនភាគច្រើននៅលើពិភពលោកមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់អគ្គិសនីតាមរយៈបណ្តាញផ្សេងៗ។ ទោះយ៉ាងណា តំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលជាច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ នៅតែខ្វះការតភ្ជាប់ ដែលបង្កើតភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមព័ត៌មានប្រវត្តិសាស្ត្រដែលចងក្រងដោយ Wikipedia ការចាប់ផ្តើមនៃបណ្តាញអគ្គិសនីបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៨៨២ នៅពេលដែលលោក ថូម៉ាស អេដីសុន (Thomas Edison) បង្កើតរោងចក្រថាមពល Pearl Street នៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រព័ន្ធនោះប្រើចរន្តផ្ទាល់ (DC) ប៉ុន្តែមានដែនកំណត់ក្នុងចម្ងាយបញ្ជូន។ ក្រោយមក ជម្លោះបច្ចេកវិទ្យាដែលគេស្គាល់ថា "សង្គ្រាមនៃចរន្ត" (War of the Currents) បានបញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះរបស់ចរន្តឆ្លាស់ (AC) ដែលផ្តួចផ្តើមដោយលោក នីកូឡា តេស្លា (Nikola Tesla) និងលោក ចច វេស្ទីងហោស (George Westinghouse) ពីព្រោះ AC អាចបំប្លែងតង់ស្យុងបានយ៉ាងងាយស្រួល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ជូនចម្ងាយឆ្ងាយដោយការបាត់បង់ថាមពលទាប។

ជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃឧស្សាហូបនីយកម្មក្នុងសតវត្សទី២០ បណ្តាញអគ្គិសនីបានពង្រីកយ៉ាងលឿន។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ទាំងឡាយបានសាងសង់បណ្តាញជាតិ ហើយបន្តទៅការតភ្ជាប់ឆ្លងដែន។ ព្រឹត្តិការណ៍ដាច់ចរន្តអគ្គិសនីដ៏ធំ ដូចជាការដាច់ចរន្តនៅភាគឦសានសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ២០០៣ (Northeast Blackout) ដែលប៉ះពាល់ដល់មនុស្សជាង ៥៥ លាននាក់ បានបង្ហាញពីចំណុចខ្សោយនៃប្រព័ន្ធដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើគ្នា និងតម្រូវការក្នុងការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយភាពឆ្លាតវ័យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ថាមពលអគ្គិសនីគឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចទំនើប។ រាល់វិស័យសំខាន់ៗ ដូចជា ឧស្សាហកម្មផលិតកម្ម សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ ទំនាក់ទំនង និងបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដែលមានស្ថិរភាពនិងគុណភាពខ្ពស់។ ការដាច់ចរន្តមួយម៉ោងអាចបណា្តលឱ្យខាតបង់រាប់លានដុល្លារក្នុងវិស័យខ្លះ។ ដូច្នេះ ការវិនិយោគក្នុងបណ្តាញអគ្គិសនីត្រូវបានមើលឃើញថាជាកត្តាជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។

ខាងវប្បធម៌ ការមានអគ្គិសនីបានផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅរបស់មនុស្សជាតិ។ ពន្លឺភ្លើងនាពេលយប់បានពន្យារពេលវេលាធ្វើការនិងការកម្សាន្ត ដែលនាំឱ្យមានវប្បធម៌ "សង្គម ២៤ ម៉ោង" ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដូចជាទូរទស្សន៍និងអ៊ីនធឺណិតមិនអាចដំណើរការបានដោយគ្មានថាមពលឡើយ។ នៅតាមតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ការដាក់បណ្តាញអគ្គិសនីច្រើនតែជាជំហានដំបូងក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត ផ្តល់ឱកាសអប់រំ និងថែទាំសុខភាពកាន់តែប្រសើរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ បណ្តាញអគ្គិសនីកំពុងប្រឈមនឹងការផ្លាស់ប្តូរជាសកលធំៗពីរ៖ ការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការប្រែក្លាយទៅជាឌីជីថល។ យោងតាមការចងក្រងរបស់ Wikipedia ប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ (Renewable Energy) ដូចជាថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់ កំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ប៉ុន្តែវាមានភាពមិនទៀងទាត់ ដែលទាមទារឱ្យបណ្តាញមានប្រព័ន្ធស្តុកថាមពល និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយភាពវៃឆ្លាត។ បញ្ហានេះនាំឱ្យមានការវិវត្តទៅជាបណ្តាញស្មាតហ្គ្រីដ (Smart Grid) ដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដើម្បីត្រួតពិនិត្យលំហូរចរន្តជាក់ស្តែង និងអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ក៏អាចជាអ្នកផលិត (Prosumer) ផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា បញ្ហាបណ្តាញអគ្គិសនីគឺជារឿងជិតខាង។ កម្ពុជាកំពុងពង្រីកបណ្តាញជាតិរបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងគម្រោងធំៗដូចជាវារីអគ្គិសនី និងថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការដែលកំពុងកើនឡើង។ ការភ្ជាប់ទៅបណ្តាញថាមពលអាស៊ាន (ASEAN Power Grid) អាចជួយធានាសន្តិសុខថាមពល និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។ ទន្ទឹមគ្នា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបង្កើនហានិភ័យនៃខ្យល់ព្យុះ និងទឹកជំនន់ដែលអាចបំផ្លាញខ្សែបញ្ជូន ដូច្នេះការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយភាពធន់គឺជាអាទិភាព។