ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេរីភាពសារព័ត៌មានគឺជាគោលការណ៍គ្រឹះមួយដែលអនុញ្ញាតឲ្យការផ្សព្វផ្សាយនូវព័ត៌មាន និងមតិតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយគ្រប់ប្រភេទ រួមទាំងការបោះពុម្ព វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និងអ៊ីនធឺណិត ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យ ឬការរឹតត្បិតជាមុនពីរដ្ឋាភិបាលឡើយ។ សេរីភាពនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ ឬបទប្បញ្ញត្តិក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ លើសពីនេះ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ដែលគ្របដណ្ដប់ទាំងការនិយាយ និងការបោះពុម្ព ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាបងប្អូនជាមួយសេរីភាពសារព័ត៌មានដែរ។ គោលការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រជាធិបតេយ្យ ព្រោះវាផ្ដល់ឱកាសឲ្យសាធារណជនទទួលបានព័ត៌មានចម្រុះ ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយការយល់ដឹង និងដើរតួជាអ្នកឃ្លាំមើលរដ្ឋាភិបាល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មានប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងទៅតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងប្រព័ន្ធនយោបាយ។ នៅប្រទេសមួយចំនួនដូចជាន័រវែស និងហ្វាំងឡង់ អ្នកកាសែតទទួលបានការគោរព និងការពារយ៉ាងពេញលេញ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងប្រទេសដែលមានរបបផ្តាច់ការ ឬមានជម្លោះ អ្នកសារព័ត៌មានច្រើនតែប្រឈមនឹងការគាបសង្កត់ ការចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ និងសូម្បីតែការសម្លាប់។ តាមវិគីភីឌា នៅតួកគី លោក Can Dündar អតីតនិពន្ធនាយកកាសែត Cumhuriyet បានទទួលពានរង្វាន់ពីអង្គការអ្នកកាសែតគ្មានព្រំដែននៅឆ្នាំ ២០១៥ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ នៅបេឡារុស អ្នកកាសែត Katsyaryna Andreeva ត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៨ ឆ្នាំនៅឆ្នាំ ២០២២។ នៅអ៊ុយក្រែន លោក Georgiy Gongadze ស្ថាបនិកកាសែត Ukrainska Pravda ត្រូវបានចាប់ពង្រត់និងសម្លាប់នៅឆ្នាំ ២០០០។ ករណីទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពដ៏ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់អ្នកកាសែតនៅតំបន់ជាច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃសេរីភាពសារព័ត៌មានមានតាំងពីសតវត្សន៍ទី ១៧។ នៅឆ្នាំ ១៦៤៤ លោក John Milton បានបោះពុម្ពស្នាដៃ Areopagitica តស៊ូមតិប្រឆាំងនឹងការត្រួតពិនិត្យសារព័ត៌មាននៅអង់គ្លេស (សូមមើលរូបភាពនៅផ្នែកដើម)។ ក្រោយមក គំនិតនេះបានរីករាលដាលនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក៖ នៅឆ្នាំ ១៧៨៩ សេចក្តីប្រកាសសិទ្ធិមនុស្សនិងពលរដ្ឋរបស់បារាំងបានធានាសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ហើយនៅឆ្នាំ ១៧៩១ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចែងបញ្ញត្តិទី ១ ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ១៨៤៨ ច្បាប់ Statuto Albertino បានផ្ដល់សេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីតាលី។ ប៉ុន្តែក្នុងសតវត្សន៍ទី ២០ របបផ្ដាច់ការបានក្លាយជាឧបសគ្គធំដល់សេរីភាពនេះ ជាពិសេសក្រសួងឃោសនារបស់លោក Joseph Goebbels នៅណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ (រូបភាពខាងលើ)។ ក្រោយសង្គ្រាម សេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សឆ្នាំ ១៩៤៨ ក្នុងមាត្រា ១៩ បានធ្វើឲ្យសេរីភាពសារព័ត៌មានក្លាយជាសិទ្ធិសកល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេរីភាពសារព័ត៌មានមានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។ តាមវិគីភីឌា ការមានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យគឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសង្គម ពីព្រោះវាអនុញ្ញាតឲ្យមានការត្រួតពិនិត្យអំណាច និងការចែករំលែកព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ចដែលត្រឹមត្រូវ ដែលនាំឲ្យមានទំនុកចិត្តក្នុងការវិនិយោគ។ ខាងវប្បធម៌វិញ សារព័ត៌មានសេរីជួយឲ្យសង្គមមានពហុនិយម និងការពារសិទ្ធិបញ្ចេញមតិរបស់ក្រុមភាគតិច។ រូបភាពនៃការសម្ភាសន៍បែប scrum បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងបើកចំហរវាងអ្នកនយោបាយ និងសារព័ត៌មាន ដែលជាលក្ខណៈសំខាន់នៃវប្បធម៌ប្រជាធិបតេយ្យ។ ទោះយ៉ាងណា កង្វះសេរីភាពសារព័ត៌មានអាចរារាំងការច្នៃប្រឌិត និងការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋក្នុងដំណើរការសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ សេរីភាពសារព័ត៌មានកំពុងស្ថិតក្រោមការគម្រាមកំហែងកាន់តែខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា ករណីល្បីឈ្មោះមួយគឺការសម្លាប់លោក Jamal Khashoggi នៅឆ្នាំ ២០១៨ ដោយរដ្ឋាភិបាលសាអូឌី។ ថ្មីៗនេះទៀត នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ អ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មាន Al Jazeera លោក Hossam Shabat ត្រូវបានសម្លាប់នៅហ្គាហ្សា។ នៅអាហ្សែបៃហ្សង់ លោកស្រី Sevinj Vagifgizi និពន្ធនាយក Abzas Media ត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៩ ឆ្នាំនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥។ ក្រៅពីនេះ នៅរុស្ស៊ី អ្នកកាសែត Ivan Safronov និង Maria Ponomarenko ត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ដែលបង្កឲ្យមានការតវ៉ានៅមុខស្ថានទូតរុស្ស៊ីនៅប៊ែរឡាំងកាលពីឆ្នាំ ២០២៤។ ស្ថានភាពទាំងនេះបញ្ជាក់ថា សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធ្ងន់ធ្ងរជាសកល ដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ជាបន្ទាន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។