ពន្ធនាគារ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ពន្ធនាគារ (ជាភាសាអង់គ្លេសប្រើពាក្យដូចជា prison, jail, penitentiary, detention center, correctional facility, ឬ remand center) គឺជាកន្លែងដែលមនុស្សត្រូវបានឃុំខ្លួនក្រោមអំណាចរដ្ឋ ដើម្បីទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្ម ឬរង់ចាំការជំនុំជម្រះ។ វីគីភីឌារាយការណ៍ថា ពន្ធនាគារមានមុខងារសំខាន់ពីរក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌ៖ ការឃុំខ្លួនជនដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីឧក្រិដ្ឋកម្មក្នុងពេលរង់ចាំការកាត់ក្តី និងការឃុំខ្លួនជនដែលបានសារភាពកំហុស ឬត្រូវបានផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ។

ពន្ធនាគារមានច្រើនកម្រិតសន្តិសុខ ចាប់ពីសន្តិសុខអប្បបរមា រហូតដល់សន្តិសុខខ្ពស់បំផុត (supermax) ដូចជា ADX Florence ដែលជាកន្លែងតែមួយគត់ដែលមានអង្គភាព supermax ក្នុងការិយាល័យពន្ធនាគារសហព័ន្ធសហរដ្ឋអាមេរិក (ដកស្រង់ពីចំណងជើងរូបភាពវីគីភីឌា)។ ពាក្យ «ពន្ធនាគារ» ក៏អាចសំដៅដល់មណ្ឌលឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន និងមណ្ឌលកែប្រែផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមរូបភាពក្នុងវីគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកមានអត្រាឃុំឃាំងខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលបានកើនឡើងយ៉ាងលឿនចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការប្រកាសសង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន។ ស្ទើរតែពាក់កណ្តាលនៃអ្នកជាប់ពន្ធនាគារនៅទីនោះ គឺជាប់ទោសពីបទល្មើសគ្រឿងញៀន។

ពន្ធនាគារទំនើបភាគច្រើនត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយជញ្ជាំងខ្ពស់ លួសបន្លារ ឧបករណ៍ចាប់ចលនា និងប៉មយាម ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរត់គេច (ដូចរូបពន្ធនាគារ Shata នៅអ៊ីស្រាអែលបង្ហាញ)។ ក៏មានពន្ធនាគារដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ស្ត្រី ដូចជា Mercer Reformatory នៅកាណាដា ដែលបានបើកក្នុងឆ្នាំ១៨៧៤ និងបិទនៅឆ្នាំ១៩៦៩ ដោយសាររឿងអាស្រូវ និងពន្ធនាគារសម្រាប់យុវវ័យនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ រូបភាពពន្ធនាគារសន្តិសុខអប្បបរមាក៏បង្ហាញពីទម្រង់ការងារផ្សេងៗផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ទណ្ឌកម្មទូទៅនៅអឺរ៉ុបសម័យដើមរួមមានការធ្វើជាទាសករលើនាវាចម្បាំង (ដូចរូបនាវា La Réale របស់ស្តេច Louis XIV) និងការបញ្ជូនអ្នកទោសទៅកាន់អាណានិគមព្រហ្មទណ្ឌ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកទោសពីអង់គ្លេសត្រូវបានបញ្ជូនទៅ Botany Bay (អូស្ត្រាលី) ដូចបង្ហាញក្នុងរូបគំនូរស្ត្រីកាន់ទុក្ខគូស្នេហ៍របស់ពួកគេ ហើយកប៉ាល់អ្នកទោស HMS Discovery បានបម្រើជាកន្លែងឃុំអ្នកទោសពីឆ្នាំ១៨១៨ ដល់ឆ្នាំ១៨៣៤។

នៅយុគសម័យទំនើប សំណង់រឹងមាំជាច្រើនដូចជាវិហារ និងបន្ទាយ ត្រូវបានកែច្នៃទៅជាពន្ធនាគារ។ ឧទាហរណ៍ វិហារ Clairvaux Abbey ត្រូវបានប្រើជាទីធ្លាហាត់ប្រាណសម្រាប់អ្នកទោស (ដូចរូបភាព)។

គំនិតកែលំអឡើងវិញបានផុសឡើងជាមួយគំរូ Panopticon របស់ Jeremy Bentham ដែលរៀបចំអ្នកទោសក្នុងបន្ទប់ទោលរាងជារង្វង់ បែរមុខទៅប៉មអង្កេតកណ្តាល ដោយអ្នកយាមអាចមើលឃើញអ្នកទោស ប៉ុន្តែអ្នកទោសមិនអាចមើលឃើញអ្នកយាមវិញ។ គំរូនេះបានបង្កប់គោលការណ៍ឃ្លាំមើល និងការគ្រប់គ្រងសង្គម ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការរចនាពន្ធនាគារជំនាន់ក្រោយ។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពន្ធនាគារ Sing Sing (គំនូរឆ្លាក់ឆ្នាំ១៨៥៥) បានអនុវត្ត "ប្រព័ន្ធ Auburn" ដែលអ្នកទោសធ្វើការជាក្រុមនៅពេលថ្ងៃក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់ និងឃុំខ្លួនតែឯងនៅពេលយប់។ ចំណែកពន្ធនាគារ Pentonville នៅឡុងដ៍ បានប្រើ "ប្រព័ន្ធដាច់ដោយឡែក" (Separate System) ដែលអ្នកទោសត្រូវឃុំខ្លួនតែឯងគ្រប់ពេល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចពន្ធនាគារជាប់ទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មអ្នកទោស។ រូបភាពពីគុក Coldbath Fields ក្នុងឆ្នាំ១៨៦៤ បង្ហាញអ្នកទោសកំពុងធ្វើការដកសសៃចាស់ (oakum) សម្រាប់ប្រើក្នុងការសាងសង់នាវា ដែលជាឧទាហរណ៍នៃពលកម្មពន្ធនាគារ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក រូបអ្នកទោសក្នុងឯកសណ្ឋានឆ្នូត និងគ្រឿងចងរឹតបន្តោងបានក្លាយជារូបតំណាងវប្បធម៌ពន្ធនាគារ។

ក្នុងប្រទេសខ្លះដែលមានទោសប្រហារជីវិត ពន្ធនាគារមានបន្ទប់ប្រហារជីវិត ដូចជាបន្ទប់ចាក់ថ្នាំពុលនៅ San Quentin (ប្រហែលឆ្នាំ២០១០)។ ផ្នែកវប្បធម៌ផ្សេងទៀតរួមមានការអប់រំក្នុងពន្ធនាគារ ដូចរូបភាពអ្នកទោសកំពុងបង្រៀនអ្នកទោសផ្សេងនៅកេនយ៉ា។ ក៏មានប្រវត្តិនៃកុប្បកម្មពន្ធនាគារដែរ ដូចជាកុប្បកម្មនៅ Attica ឆ្នាំ១៩៧១ ដែលបានបង្កើតឲ្យមានរំឭកដល់បុគ្គលិកពន្ធនាគារដែលបានស្លាប់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ហាពន្ធនាគារបន្តជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងសង្គមសព្វថ្ងៃ។ រូបភាពពី San Quentin ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ បង្ហាញពីភាពចង្អៀតណែនធ្ងន់ធ្ងរ ដែលជាលទ្ធផលឲ្យតុលាការកំពូលសហរដ្ឋអាមេរិកបញ្ជាឲ្យកាត់បន្ថយចំនួនអ្នកទោស។ ប្រព័ន្ធពន្ធនាគារធំទី២របស់ប្រទេសនេះត្រូវបានគេដឹងថាមានវិបត្តិពីការឃុំឃាំងហួសកំណត់។

បញ្ហាទំនើបផ្សេងទៀតរួមមានការប្រើប្រាស់មណ្ឌលឃុំខ្លួនយោធាដ៏ចម្រូងចម្រាស់ ដូចជា Guantanamo Bay ដែលអ្នកទោសត្រូវបានឃុំខ្លួនដាច់ដោយឡែកគ្មានកំណត់ និងត្រូវបង្ខំពាក់វ៉ែនតា និងកាសស្តាប់ត្រចៀក (រូបភាពខែមករា ឆ្នាំ២០០២)។ អតីតពន្ធនាគារសម័យសូវៀតដូចជា Patarei Sea Fortress នៅ Tallinn ប្រទេសអេស្តូនី ក៏ជាការរំឭកពីការប្រើពន្ធនាគារដើម្បីគាបសង្កត់នយោបាយដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ ពីព្រោះបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ រួមទាំងកម្ពុជា ក៏កំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងពន្ធនាគារដែរ។ ការតាមដានព័ត៌មានអំពីការកែទម្រង់ និងសិទ្ធិអ្នកទោសនឹងជួយឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីស្ថានភាពក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។