ប្រូបាប៊ីលីតេ
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia ប្រូបាប៊ីលីតេ គឺជាការសិក្សាអំពីព្រឹត្តិការណ៍ និងការពណ៌នាជាលេខនៃឱកាសដែលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះនឹងកើតឡើង។ តម្លៃប្រូបាប៊ីលីតេស្ថិតនៅចន្លោះ ០ ដល់ ១ ដោយ ០ មានន័យថាមិនអាចកើតឡើង និង ១ បង្ហាញពីភាពប្រាកដប្រជា។ តម្លៃនេះក៏អាចបង្ហាញជាភាគរយ (%) ពី ០% ទៅ ១០០% ផងដែរ។ Wikipedia លើកឧទាហរណ៍ការបោះកាក់យុត្តិធម៌មួយ ដែលឱកាសទទួល «មុខ» ឬ «កន្ទុយ» គឺស្មើគ្នា ពោលគឺ ១/២ ឬ ៥០%។ ប្រូបាប៊ីលីតេជាមូលដ្ឋាននៃស្ថិតិ និងត្រូវបានអនុវត្តក្នុងវិស័យជាច្រើនដូចជា វិទ្យាសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia ការអភិវឌ្ឍទ្រឹស្ដីប្រូបាប៊ីលីតេបានចាប់ផ្តើមនៅទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៦ និងទី១៧ ដោយអ្នកគណិតវិទ្យាមកពីអ៊ីតាលី បារាំង និងហូឡង់។ បុគ្គលលេចធ្លោរួមមាន Gerolamo Cardano (សតវត្សទី១៦) ដែលសិក្សាល្បែងស៊ីសង, Christiaan Huygens (សតវត្សទី១៧) ដែលបានបោះពុម្ពសៀវភៅដំបូងមួយស្ដីពីមុខវិជ្ជានេះ, និង Carl Friedrich Gauss (សតវត្សទី១៩) ដែលបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់លើការចែកចាយទិន្នន័យ។ ដូច្នេះ «ភូមិសាស្ត្រ» នៃប្រូបាប៊ីលីតេសំដៅលើមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រនៅអឺរ៉ុប ហើយ «ប្រជាជន» សំដៅលើអ្នកប្រាជ្ញទាំងនេះ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ប្រវត្តិនៃមុខវិជ្ជានេះចាប់ផ្ដើមពីស្នាដៃរបស់ Cardano នៅឆ្នាំ ១៥៦៤ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពក្រោយមរណភាព។ នៅឆ្នាំ ១៦៥៤ ការទាក់ទងគ្នារវាង Pascal និង Fermat បានដោះស្រាយបញ្ហាល្បែងស៊ីសង ហើយចាក់គ្រឹះទ្រឹស្ដីទំនើប។ បន្ទាប់មក Huygens បានបោះពុម្ពសៀវភៅក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៧។ នៅសតវត្សទី១៩ Gauss និង Laplace បានពង្រីកការអនុវត្តទៅលើទ្រឹស្ដីកំហុស និងតារាសាស្ត្រ។ នៅសតវត្សទី២០ Kolmogorov បានបង្កើតប្រព័ន្ធ axioms ដែលធ្វើឲ្យប្រូបាប៊ីលីតេក្លាយជាវិន័យគណិតវិទ្យាមួយយ៉ាងមុតមាំ។ ការវិវត្តនេះបានផ្លាស់ប្តូរពីការសិក្សាល្បែងទៅជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
សេដ្ឋកិច្ច៖ យោងតាម Wikipedia ប្រូបាប៊ីលីតេត្រូវបានប្រើក្នុងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់វាយតម្លៃហានិភ័យ កំណត់តម្លៃធានារ៉ាប់រង និងគ្រប់គ្រងការវិនិយោគ។ Gauss បានជួយដល់ការវិភាគស្ថិតិក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។ វប្បធម៌៖ ល្បែងស៊ីសង និងការភ្នាល់បង្ហាញពីវត្តមានរបស់គំនិតនេះក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថាពាក្យដូចជា «ឱកាស» និង «ហានិភ័យ» ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយគំនិតប្រូបាប៊ីលីតេបានជះឥទ្ធិពលដល់ទស្សនវិជ្ជា និងការសម្រេចចិត្ត។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
បច្ចុប្បន្ន ប្រូបាប៊ីលីតេជាស្នូលនៃ AI និងការរៀនដោយម៉ាស៊ីន ត្រូវបានប្រើក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រដើម្បីព្យាករជំងឺ និងក្នុងឧតុនិយមដើម្បីទស្សន៍ទាយអាកាសធាតុ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីប្រូបាប៊ីលីតេជួយវាយតម្លៃស្ថិតិក្នុងព័ត៌មាន ការស្ទង់មតិ និងការសម្រេចចិត្តប្រចាំថ្ងៃ ជាពិសេសក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាការបោះឆ្នោត ឬវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈ។ Wikipedia សង្កត់ធ្ងន់ថាប្រូបាប៊ីលីតេជាឧបករណ៍គិតបែបវិភាគដ៏ចាំបាច់ក្នុងសម័យដែលពោរពេញដោយទិន្នន័យ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។