ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

និយមការពារនិយម (protectionism) មានន័យថាគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដែលដាក់កំហិតលើការនាំចូលទំនិញពីបរទេស តាមរយៈវិធានការដូចជាការយកពន្ធគយ (tariffs) កូតានាំចូល (import quotas) និងបទប្បញ្ញត្តិរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗទៀត។ យោងតាមទិដ្ឋភាពដែលបានចងក្រងក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា អ្នកគាំទ្រគោលនយោបាយនេះអះអាងថា វាជួយការពារផលិតករ អាជីវកម្ម និងកម្មករក្នុងស្រុកពីការប្រកួតប្រជែងពីបរទេស ព្រមទាំងបង្កើនចំណូលរដ្ឋាភិបាលផងដែរ។

ផ្ទុយមកវិញ អ្នកប្រឆាំងបានលើកឡើងថា ការពារនិយមកាត់បន្ថយបរិមាណពាណិជ្ជកម្ម បង្កើនថ្លៃដើមសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ និងប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ផលិតករនិងកម្មករក្នុងវិស័យនាំចេញ ទាំងនៅក្នុងប្រទេសដែលអនុវត្តគោលនយោបាយនេះ និងក្នុងប្រទេសដែលត្រូវការពារ។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា ការជជែកវែកញែកអំពីប្រធានបទនេះនៅតែបន្តក្តៅគគុករហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គោលនយោបាយការពារនិយមមិនត្រូវបានកំណត់ត្រឹមតំបន់ណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តរបស់វាបានរាលដាលទូទាំងពិភពលោកតាមសម័យកាលនីមួយៗ។ សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនធ្លាប់ប្រើការពារនិយមជាយុទ្ធសាស្ត្រជំរុញឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក (import substitution industrialization) ជាពិសេសនៅអាមេរិកឡាទីន និងទ្វីបអាហ្វ្រិកនាពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសនៅអឺរ៉ុបក៏ធ្លាប់ដំឡើងពន្ធគយខ្ពស់ដើម្បីការពារឧស្សាហកម្មថ្មីៗ (infant industry protection) ផងដែរ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ វិគីភីឌាបានចង្អុលបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃវិធានការការពារនិយម ដែលត្រូវបានគូសផែនទីដោយ Global Trade Alert។ ទិន្នន័យនេះបានបង្ហាញថា ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១៣ មានវិធានការជាង ៣.០០០ ត្រូវបានអនុវត្ត ដោយគ្របដណ្តប់ស្ទើរគ្រប់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចធំៗ ហើយកាន់តែច្បាស់ឡើងក្នុងអំឡុងពេលមានភាពតានតឹងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម និងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

និន្នាការការពារនិយមមានឫសគល់ជ្រៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ តាំងពីសម័យម៉ឺកាន់ទីលីស (mercantilism) នៅសតវត្សរ៍ទី១៦ ដល់ទី១៨ ដែលប្រទេសអឺរ៉ុបដាក់ពន្ធខ្ពស់លើទំនិញនាំចូលដើម្បីប្រមូលមាសប្រាក់ និងជំរុញផលិតកម្មក្នុងស្រុក។ ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី១៩ សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុវត្តពន្ធគយខ្ពស់ជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជាច្បាប់ពន្ធគយឆ្នាំ ១៨២៨ (Tariff of Abominations) ហើយនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ច្បាប់ Smoot-Hawley ឆ្នាំ ១៩៣០ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកត្តាធ្វើឲ្យវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ពិភពលោកបានឈានទៅរកការបើកសេដ្ឋកិច្ចសេរីតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង GATT និងការបង្កើតអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ដែលបានកាត់បន្ថយពន្ធគយជារួមយ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែតាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ មក ការកើនឡើងនៃវិធានការការពារនិយមបានវិលត្រឡប់មកវិញ មិនត្រឹមតែតាមរយៈពន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងការឧបត្ថម្ភឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក និងរបាំងបច្ចេកទេសផ្សេងៗ ដែលធ្វើឲ្យបរិយាកាសពាណិជ្ជកម្មសកលកាន់តែស្មុគស្មាញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា អំណះអំណាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលគាំទ្រការពារនិយមផ្តោតលើការរក្សាការងារ និងការអនុញ្ញាតឲ្យឧស្សាហកម្មក្មេងៗមានពេលវេលាអភិវឌ្ឍ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការសិក្សាជាច្រើនបង្ហាញថា ពន្ធគយខ្ពស់និងការរឹតត្បិតនាំចូលធ្វើឲ្យតម្លៃទំនិញកើនឡើង បង្ករបួសដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់សេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។ ក្រាហ្វខាងលើបង្ហាញអត្រាពន្ធគយជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅប្រទេសបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រែប្រួលនៃគោលនយោបាយការពារនិយមតាមសម័យកាលនីមួយៗ។

ផ្នែកវប្បធម៌នយោបាយវិញ និយមការពារនិយមត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយជាតិនិយមសេដ្ឋកិច្ច (economic nationalism) និងចលនាប្រឆាំងសាកលភាវូបនីយកម្ម។ វាក៏បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ក្នុងការឃោសនានយោបាយ ដូចជាផ្ទាំងរូបភាពគាំទ្រពាណិជ្ជកម្មសេរីរបស់គណបក្សសេរីនិយមអង់គ្លេស ដែលបង្ហាញថាហាងការពារនិយមមានតម្លៃខ្ពស់ និងគ្មានអតិថិជន ខណៈហាងពាណិជ្ជកម្មសេរីមានអតិថិជនច្រើន និងផ្តល់ទំនិញមានគុណភាព។ ការជជែកបែបនេះបន្តមានឥទ្ធិពលរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ជាពិសេសនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ការពារនិយមមានការពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងចំពោះប្រទេសកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ ក្នុងនាមជាសមាជិក WTO និងអាស៊ាន កម្ពុជាពឹងផ្អែកលើការនាំចេញផលិតផលដូចជាសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលកសិកម្មទៅកាន់ទីផ្សារធំៗ ហើយទទួលផលចំណេញពីនិន្នាការពាណិជ្ជកម្មសេរី។ នៅពេលដែលមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបដាក់វិធានការការពារនិយមថ្មី ឬដំឡើងពន្ធគយ វាអាចបង្កផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ជាពិសេសវិស័យនាំចេញ និងការងាររបស់ប្រជាជន។

ជម្លោះពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាច ដូចជាសង្គ្រាមពន្ធគយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចិន បានបង្ខំឲ្យប្រទេសក្នុងតំបន់ រួមទាំងកម្ពុជា ពិចារណាឡើងវិញអំពីខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយដៃគូផ្សេងៗ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ចំនួនវិធានការការពារនិយមបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៨ ហើយការតាមដាននិន្នាការនេះគឺជារឿងចាំបាច់សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដើម្បីយល់ពីសក្ដានុពលសេដ្ឋកិច្ចដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពរស់នៅ និងឱកាសការងារនាពេលអនាគត។