សិល្បៈសាធារណៈ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈសាធារណៈ (Public Art) គឺជាស្នាដៃសិល្បៈនៅគ្រប់ប្រភេទមធ្យោបាយបង្ហាញ ដែលទម្រង់ មុខងារ និងអត្ថន័យត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់សាធារណជនទូទៅ តាមរយៈដំណើរការសាធារណៈមួយ។ តាមការពន្យល់របស់ Wikipedia សិល្បៈសាធារណៈគឺជាប្រភេទសិល្បៈដាច់ដោយឡែកមួយ ដែលមានវិញ្ញាសាវិជ្ជាជីវៈ និងការវែកញែករិះគន់ផ្ទាល់ខ្លួន។

លក្ខណៈពិសេសរបស់សិល្បៈសាធារណៈ គឺវាអាចចូលមើលបានដោយផ្ទាល់ទាំងភ្នែក និងផ្នែករាងកាយ ដោយត្រូវបានដំឡើងនៅក្នុងលំហសាធារណៈ ទាំងនៅខាងក្រៅ និងខាងក្នុងអគារ។ ស្នាដៃប្រភេទនេះច្រើនតែស្វែងរកការបង្ហាញនូវគំនិតសកល ឬគំនិតរួមរបស់សាធារណជន ជាជាងគំនិតពាណិជ្ជកម្ម គណបក្ស ឬផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈសាធារណៈមាននៅលើពិភពលោកទាំងមូល ចាប់ពីទីក្រុងធំៗនៅអឺរ៉ុប អាមេរិក រហូតដល់តំបន់នានានៅអាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ តាម Wikipedia ស្នាដៃទាំងនេះអាចស្ថិតនៅក្នុងសួនច្បារ ផ្លូវដើរ ស្ថានីយរថភ្លើងក្រោមដី ទីលាន ឬច្រកចូលអគារសាធារណៈ។

ក្រុមអ្នកពាក់ព័ន្ធរួមមានវិចិត្រករ សាធារណជនទូទៅ ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន ស្ថាបត្យករ និងអ្នករៀបចំផែនការទីក្រុង។ ឧទាហរណ៍ ស្នាដៃ "Face à l'eau" របស់វិចិត្រករ Salifou Lindou នៅទីក្រុង Douala ប្រទេសកាមេរូន ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបង្កើតឡើងដោយអង្គការ doual'art តាមការពន្យល់របស់ Wikipedia ដែលបង្ហាញពីលក្ខណៈពហុវប្បធម៌នៃប្រភេទសិល្បៈនេះ។

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពន្យល់របស់ Wikipedia សិល្បៈសាធារណៈគឺជាផលិតផលផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលនៃដំណើរការសាធារណៈមួយ ដែលរួមបញ្ចូលនូវការបង្កើត ការទិញយក និងការថែទាំ។ វិសាលភាពនេះធ្វើឱ្យសិល្បៈសាធារណៈខុសពីសិល្បៈឯកជន ឬសិល្បៈពាណិជ្ជកម្ម។

ស្នាដៃបុរាណជាច្រើនដែលឥឡូវនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសិល្បៈសាធារណៈ មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬគំនិតសកល។ ឧទាហរណ៍ អណ្តាតភ្លើងសន្តិភាពនៅទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា ប្រទេសជប៉ុន គឺជានិមិត្តរូបនៃការអំពាវនាវឱ្យលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ បន្ទាប់ពីការទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី២០ និងទី២១ សិល្បៈសាធារណៈបានវិវឌ្ឍទៅរកទម្រង់ថ្មីៗ ដូចជាការតំឡើងចលនា (kinetic installation) ឧទាហរណ៍ស្នាដៃ "La Joute" របស់ Jean-Paul Riopelle នៅទីក្រុង Montreal ដែល Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ប្រើបំពង់បាញ់ភ្លើង ម៉ាស៊ីនបង្កើតអ័ព្ទ និងទឹកផុស។

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងវប្បធម៌សាធារណៈ សិល្បៈដើរតួនាទីជាសញ្ញាសម្គាល់របស់ទីក្រុង ជាកន្លែងជួបជុំសហគមន៍ និងជាមធ្យោបាយលើកស្ទួយការសន្ទនាសង្គម។ តាម Wikipedia ស្នាដៃជាច្រើនមានលក្ខណៈអន្តរកម្ម (interactive) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនចូលរួមផ្ទាល់ ដូចជាការតំឡើងរបស់ Maurizio Bolognini នៅទីក្រុង Genoa ឆ្នាំ ២០០៥ ដែលអ្នកមើលអាចកែប្រែបានដោយប្រើទូរស័ព្ទដៃ។

ទន្ទឹមនឹងតម្លៃវប្បធម៌ សិល្បៈសាធារណៈក៏មានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ចទេសចរណ៍ និងអចលនទ្រព្យផងដែរ។ ស្នាដៃល្បីៗច្រើនតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងពង្រឹងអត្តសញ្ញាណរបស់តំបន់ ដែលជាប្រធានបទនៃការវែកញែករិះគន់ទាក់ទងនឹងការធ្វើអាជីវកម្មលើលំហសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន សិល្បៈសាធារណៈកំពុងវិវឌ្ឍទៅរកទម្រង់ឌីជីថល និងអន្តរកម្មកាន់តែខ្លាំង ដោយរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាដូចជាបណ្តាញឥតខ្សែ ការបញ្ជាក់ការពិតបន្ថែម (AR) និង AI។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ស្នាដៃហៃដ្រូឡូហ្វូន (hydraulophone) របស់ Steve Mann គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការបញ្ចូលគ្នានៃរូបសំណាក និងឧបករណ៍ភ្លេង ដែលសាធារណជនអាចលេងបាន។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ប្រធានបទនេះកាន់តែពាក់ព័ន្ធនៅពេលដែលរាជធានីភ្នំពេញ និងទីក្រុងធំៗដូចជាសៀមរាប កំពុងពង្រីកលំហសាធារណៈ សួនច្បារ និងផ្លូ