ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ (benefit corporation) គឺជាប្រភេទនីតិបុគ្គលសាជីវកម្មស្វែងរកប្រាក់ចំណេញមួយ ដែលគោលដៅរបស់ខ្លួនរួមបញ្ចូលទាំងការបង្កផលប៉ះពាល់វិជ្ជមានលើសង្គម។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ទម្រង់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាពិសេសនៅក្នុងច្បាប់សាជីវកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយចំណុចពិសេសរបស់វា គឺការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រាក់ចំណេញមិនមែនជាគោលដៅតែមួយគត់របស់សាជីវកម្មនោះទេ។

ភាពសំខាន់នៃគំរូនេះ កើតចេញពីចន្លោះប្រហោងមួយនៅក្នុងច្បាប់សាជីវកម្មធម្មតា។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ច្បាប់ស្តីពីសាជីវកម្មធម្មតា ជាទូទៅមិនបានកំណត់អត្ថន័យនៃ «ផលប្រយោជន៍ល្អបំផុតរបស់សង្គម» ឡើយ។ ការខ្វះនិយមន័យនេះ បាននាំឱ្យមានជំនឿថា ការបង្កើនតម្លៃភាគហ៊ុនិក គឺជាផលប្រយោជន៍តែមួយគត់ ឬជាផលប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់គ្របដណ្តប់របស់សាជីវកម្ម។ សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំពេញចន្លោះនោះ ដោយកំណត់គោលដៅសង្គមចូលទៅក្នុងឯកសារគតិយុត្តិរបស់សាជីវកម្មខ្លួនឯង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

គំរូសាជីវកម្មនេះ មានដើមកំណើតច្បាស់លាស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់សាជីវកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចដែលវិគីភីឌាបានបញ្ជាក់។ ប៉ុន្តែការអនុវត្តមិនមែនដូចគ្នានៅគ្រប់យុត្តាធិការទេ។ នៅក្នុងយុត្តាធិការខ្លះ សាជីវកម្មធម្មតាអាចប្តូរខ្លួនទៅជាសាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ដោយគ្រាន់តែបញ្ជាក់នៅក្នុងលក្ខន្តិកៈដែលបានអនុម័តរបស់ខ្លួនថា ខ្លួនជាសាជីវកម្មបែបនេះ។ រីឯនៅយុត្តាធិការខ្លះទៀត ឈ្មោះរបស់សាជីវកម្មក៏ត្រូវផ្លាស់ប្តូរផងដែរ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខ្លួនជាសាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ។ ភាពខុសគ្នានេះ បង្ហាញថាកម្រិតនៃការគ្រប់គ្រង និងការបង្ហាញជាសាធារណៈ អាស្រ័យទៅលើទីកន្លែងដែលសាជីវកម្មនោះចុះបញ្ជី។

ចំណែកឯអ្នកពាក់ព័ន្ធវិញ សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ នៅតែមានភាគហ៊ុនិក និងអ្នកគ្រប់គ្រងដូចសាជីវកម្មធម្មតា។ ប៉ុន្តែដោយសារតែគោលដៅរបស់ខ្លួនរួមមានផលប៉ះពាល់វិជ្ជមានលើសង្គម ការសម្រេចចិត្តរបស់សាជីវកម្មបែបនេះ មិនគ្រាន់តែឆ្លើយតបទៅភាគហ៊ុនិកម្នាក់ឯងនោះទេ ថែមទាំងឆ្លើយតបទៅសង្គមជារួមផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

វិគីភីឌាមិនបានកំណត់កាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នៃការបង្កើតគំរូនេះ ឬយុត្តាធិការដំបូងដែលបានអនុម័តវានោះទេ។ ប៉ុន្តែប្រភពនេះបានពន្យល់ពីបរិបទគំនិត ដែលនាំឱ្យមានការបង្កើតទម្រង់ច្បាប់នេះឡើង។ តាមការរាយការណ៍នោះ ច្បាប់សាជីវកម្មធម្មតាមិនបានកំណត់ថា អ្វីទៅជា «ផលប្រយោជន៍ល្អបំផុតរបស់សង្គម» ដូច្នេះហើយ ក្របខណ្ឌច្បាប់បានធ្វើឱ្យការបង្កើនតម្លៃភាគហ៊ុនិក ក្លាយជាគោលដៅដែលគេយល់ឃើញថាជាកាតព្វកិច្ចចម្បង។

ក្នុងបរិបទនោះ សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ គឺជាការឆ្លើយតបផ្នែកច្បាប់ ដោយបញ្ជាក់គោលដៅសង្គមនៅក្នុងលក្ខន្តិកៈរបស់សាជីវកម្មខ្លួនឯង ជាជាងទុកឱ្យអត្ថន័យនៃផលប្រយោជន៍សង្គម ក្លាយជាការបកស្រាយដោយសេរី។ ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកទម្រង់នេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈលក្ខន្តិកៈដែលបានអនុម័ត ហើយនៅយុត្តាធិការខ្លះ ត្រូវភ្ជាប់ជាមួយការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះសាជីវកម្មផងដែរ។ ដូច្នេះ ការផ្លាស់ប្តូរនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការប្រកាសគោលចារឹកនោះទេ តែជាការកែប្រែឯកសារគតិយុត្តិជាផ្លូវការ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

នៅក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ នៅតែជាស្ថាប័នស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ មិនមែនជាអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញនោះទេ។ តាមវិគីភីឌា អ្វីដែលខុសគ្នា គឺការបញ្ជាក់ជាផ្លូវការថា ប្រាក់ចំណេញមិនមែនជាគោលដៅតែមួយគត់។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ក៏មានភាពបត់បែនផងដែរ ពោលគឺនៅក្នុងយុត្តាធិការខ្លះ គ្រាន់តែបញ្ជាក់នៅក្នុងលក្ខន្តិកៈដែលបានអនុម័ត គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរនេះ។

នៅក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការលេចឡើងនៃទម្រង់នេះ បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរការរំពឹងទុករបស់សង្គមចំពោះអាជីវកម្ម។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រាក់ចំណេញមិនមែនជាគោលដៅតែមួយគត់ ហើយការកំណត់នេះបានបង្ហាញជាសាធារណៈតាមរយៈឯកសារច្បាប់របស់សាជីវកម្ម។ ទន្ទឹមនឹងនោះ គំនិតនៃ «ផលប្រយោជន៍ល្អបំផុតរបស់សង្គម» នៅតែជាគំនិតដែលមានការជជែកដេញដោល ដោយសារតែច្បាប់សាជីវកម្មធម្មតាមិនបានកំណត់អត្ថន័យរបស់វា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ការជជែកដេញដោលអំពីគោលបំណងរបស់សាជីវកម្ម និងតួនាទីរបស់អាជីវកម្មចំពោះសង្គម នៅតែបន្តកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្នុងស្ថានភាពនោះ សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ គឺជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធច្បាប់អាចឆ្លើយតបទៅនឹងការរំពឹងទុកថ្មីរបស់សង្គម ដោយមិនចាំបាច់បោះបង់គោលដៅស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការយល់ដឹងពីទម្រង់ច្បាប់នេះ មានប្រយោជន៍ព្រោះពាក្យ «អាជីវកម្មដើម្បីសង្គម» ត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយអាចបង្កភាពភាន់ច្រលំបាន ប្រសិនបើមិនមានការបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងការប្រកាសគោលចារឹកធម្មតា និងការកំណត់ជាផ្លូវការនៅក្នុងលក្ខន្តិកៈរបស់សាជីវកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ភាពខុសគ្នាសំខាន់ គឺស្ថិតនៅត្រង់ថា សាជីវកម្មផលប្រយោជន៍សាធារណៈ បានបញ្ជាក់គោលដៅសង្គមរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់នៅក្នុងឯកសារច្បាប់ ហើយនៅយុត្តាធិការខ្លះ ថែមទាំងបញ្ជាក់វានៅក្នុងឈ្មោះសាជីវកម្មផងដែរ។ ចំណុចនេះ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកវិនិយោគ ដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលចង់ដឹងពីគោលដៅពិតប្រាកដរបស់ស្ថាប័នមួយ មុននឹងសម្រេចចិត្តទំនាក់ទំនងជាមួយខ្លួន។