ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ថវិកាសុខភាពសាធារណៈ សំដៅដល់ធនធានហិរញ្ញវត្ថុដែលត្រូវបានបែងចែក ឬកម្ចីសម្រាប់ការពារ ព្យាបាល និងលើកកម្ពស់សុខភាពប្រជាជនទូទៅ មិនមែនត្រឹមតែការព្យាបាលបុគ្គលនោះទេ។

យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ការវិនិយោគលើសុខភាពសាធារណៈមានសារៈសំខាន់ចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងពង្រឹងសន្តិសុខសកល។

ប្រភពថវិកាទាំងនេះអាចមកពីរដ្ឋាភិបាល ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពសង្គម និងវិស័យឯកជន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ថវិកាសុខភាពសាធារណៈមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងកម្រិតចំណូលជាតិ។

តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ធនាគារពិភពលោក ប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក អាល្លឺម៉ង់ និងជប៉ុន ចំណាយថវិកាសុខភាពជាមធ្យមរាប់ពាន់ដុល្លារក្នុងម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ខណៈប្រទេសក្រីក្រជាច្រើននៅតំបន់អនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិក ចំណាយតិចជាង ៥០ ដុល្លារក្នុងម្នាក់។

ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសដែលមានថវិកាសុខភាពទាប តែងតែជួបប្រទះនឹងអត្រាមរណភាពមាតា និងទារកខ្ពស់ ក៏ដូចជាការរីករាលដាលនៃជំងឺឆ្លង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

គំនិតនៃការផ្តល់ថវិកាដល់សុខភាពសាធារណៈមានឫសគល់តាំងពីសតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលអឺរ៉ុបចាប់ផ្តើមវិនិយោគលើប្រព័ន្ធលូ ទឹកស្អាត និងអនាម័យសាធារណៈ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតនៃជំងឺអាសន្នរោគ និងរោគរាតត្បាតផ្សេងទៀត។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការបង្កើតអង្គការសហប្រជាជាតិ និងទីភ្នាក់ងារឯកទេសដូចជា WHO នៅឆ្នាំ ១៩៤៨ បានជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់សុខភាព។

សន្និសីទអាល់ម៉ា-អាតា ឆ្នាំ ១៩៧៨ បានប្រកាសគោលដៅ “សុខភាពសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា” ដែលជំរុញឱ្យប្រទេសនានាបែងចែកថវិកាបន្ថែមសម្រាប់ការថែទាំសុខភាពបឋម។

នៅសតវត្សទី២១ យន្តការហិរញ្ញប្បទានថ្មីៗដូចជា មូលនិធិសកលប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺអេដស៍ របេង និងគ្រុនចាញ់ (២០០២) និងគំនិតផ្តួចផ្តើមប្រព័ន្ធសុខភាពជាសកល បានបង្កើនលំហូរថវិកាយ៉ាងសំខាន់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការវិនិយោគក្នុងសុខភាពសាធារណៈមិនត្រឹមតែជាការចំណាយសង្គមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការវិនិយោគសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ផងដែរ។

WHO បានប៉ាន់ស្មានថា រាល់ប្រាក់ដុល្លារដែលចំណាយលើការការពារជំងឺ អាចសន្សំបានច្រើនដងក្នុងការព្យាបាល ហើយប្រជាជនដែលមានសុខភាពល្អផ្តល់ផលិតភាពការងារខ្ពស់ ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ផ្នែកវប្បធម៌ អាកប្បកិរិយារបស់សង្គមចំពោះតួនាទីរដ្ឋាភិបាលក្នុងការផ្តល់សេវាសុខភាពមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើគោលនយោបាយថវិកា។

នៅប្រទេសមួយចំនួនដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក វប្បធម៌ពឹងផ្អែកលើទីផ្សារ និងបុគ្គលនិយមធ្វើឱ្យការធានារ៉ាប់រងឯកជនដើរតួនាទីធំ ខណៈនៅអឺរ៉ុប មានការគាំទ្រច្រើនចំពោះប្រព័ន្ធសុខាភិបាលសាធារណៈឧបត្ថម្ភដោយពន្ធ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

វិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់នៃការបង្កើនថវិកាសុខភាពសាធារណៈទាំងក្នុងកម្រិតជាតិ និងសកល។

WHO បានអំពាវនាវឱ្យមានការបង្កើនថវិកាសម្រាប់ការត្រៀមបង្ការរោគរាតត្បាត និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលបឋម ដោយសារតែប្រទេសជាច្រើននៅតែមិនអាចឆ្លើយតបនឹងគ្រោះអាសន្នសុខភាពបានទាន់ពេល។

ទន្ទឹមនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្កើតសម្ពាធថ្មី ដោយការកើនឡើងនៃជំងឺដែលទាក់ទងនឹងកម្តៅ និងជំងឺឆ្លងដែលរីករាលដាលតាមរយៈមូស ទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលអាទិភាពថវិកា។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ថវិកាសុខភាពសាធារណៈនៅតែពឹងផ្អែកខ្លាំងលើជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ពីបរទេស ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនការចំណាយក្នុងស្រុកជាលំដាប់ ស្របតាមគោលដៅគ្របដណ្តប់សុខភាពជាសកលនៅឆ្នាំ ២០៣០។