ជនជាតិប៉ុនចាប៊ី
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ជនជាតិប៉ុនចាប៊ី គឺជាក្រុមជនជាតិឥណ្ឌូ-អារ្យ័នមួយ ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងតំបន់ប៉ុនចាប៊ (Punjab) ដែលលាតសន្ធឹងពីភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសឥណ្ឌា រហូតដល់ភាគខាងកើតនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជនជាតិទាំងនេះនិយាយភាសាប៉ុនចាប៊ីស្តង់ដា ឬគ្រាមភាសាប៉ុនចាប៊ីផ្សេងៗជាភាសាកំណើត។
ពួកគេមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណជាង ១២០ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាក្រុមជនជាតិធំជាងគេមួយនៅអាស៊ីខាងត្បូង។ សហគមន៍ប៉ុនចាប៊ីនៅបរទេសមានវត្តមានយ៉ាងធំធេង ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស កាណាដា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអូស្ត្រាលី។ តាម Wikipedia ប្រជាជនប៉ុនចាប៊ីនៅឥណ្ឌាភាគច្រើនកាន់សាសនាស៊ីក និងហិណ្ឌូ រីឯនៅប៉ាគីស្ថានវិញភាគច្រើនកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ឈ្មោះ «ប៉ុនចាប៊» មានន័យថា «ទឹកប្រាំ» ដោយសំដៅទៅលើទន្លេធំៗទាំង ៥ ដែលហូរកាត់តំបន់នេះ គឺទន្លេ ជេលុម (Jhelum), ឆេណាប (Chenab), រ៉ាវី (Ravi), សាតឡេច (Sutlej) និងប៊ាស (Beas)។ តំបន់នេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជង្រុកស្រូវរបស់អាស៊ីខាងត្បូង ដោយសារដីមានជីជាតិ។
ការបែងចែកទឹកដីនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ បានធ្វើឱ្យប៉ុនចាប៊បែកជារដ្ឋនៅឥណ្ឌា (ប៉ុនចាប៊ខាងកើត) និងខេត្តនៅប៉ាគីស្ថាន (ប៉ុនចាប៊ខាងលិច)។ សព្វថ្ងៃ ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីក៏រស់នៅក្នុងតំបន់ជុំវិញដូចជា ហារីយ៉ាណា ហ៊ីម៉ាចាល់ប្រាដេស និងដេលីផងដែរ។ តាម Wikipedia អក្សរដែលប្រើសម្រាប់សរសេរភាសាប៉ុនចាប៊ីមានពីរប្រភេទ៖ នៅឥណ្ឌាប្រើអក្សរហ្គូរមុកគី (Gurmukhi) និងនៅប៉ាគីស្ថានប្រើអក្សរសាហមុកគី (Shahmukhi) ដែលមានមូលដ្ឋានលើអក្សរអារ៉ាប់-ពែរ្ស។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីអាចតាមដានទៅដល់សម័យអរិយធម៌ជ្រលងទន្លេឥណ្ឌុស (Indus Valley Civilization) ដែលជាអរិយធម៌បុរាណបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ ក្រោយមក ក្នុងយុគវេទ (Vedic period) គម្ពីររីកវេដ (Rigveda) ដែលជាសំណេរសាសនាហិណ្ឌូចំណាស់ជាងគេ ក៏ត្រូវបានតែងឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះដែរ។
ក្នុងរយៈសតវត្សបន្តបន្ទាប់ ប៉ុនចាប៊បានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់នគរធំៗដូចជា អាណាចក្រមោរ្យ (Maurya) ហ្គឹបតា (Gupta) និងរាជវង្សមូហ្កាល (Mughal)។ នៅដើមសតវត្សទី ១៩ អាណាចក្រស៊ីក (Sikh Empire) ក្រោមព្រះបាទរណជិតស៊ីង (Ranjit Singh) បានបង្រួបបង្រួមតំបន់ និងបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌យ៉ាងសម្បូរបែប។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបគឺការបែងចែកទឹកដី (Partition) នៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ដែលបង្កឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរប្រជាជនដ៏ធំ និងអំពើហិង្សារវាងសហគមន៍។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបន្សល់ទុកនូវរបួសផ្លូវចិត្តដល់ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
វប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
វប្បធម៌ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីមានភាពសម្បូរបែប និងមានឥទ្ធិពលដល់ពិភពលោក។ តាម Wikipedia តន្ត្រី និងរបាំដូចជា បាងរ៉ា (Bhangra) និងគីដ្ឋា (Giddha) ត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងសកលលោក។ ម្ហូបអាហារបែបប៉ុនចាប៊ី ដូចជា តាន់ឌូរី (tandoori) និង សាសុនដាសាក (sarson da saag) ជាមួយ ម៉ាកគីឌីរ៉ូទី (makki di roti) ក៏មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងដែរ។ ពិធីបុណ្យសំខាន់ៗរួមមាន បៃសាគី (Baisakhi) ដែលជាពិធីបុណ្យប្រមូលផល និងឡោរី (Lohri) ជាពិធីបុណ្យរដូវរងា។
ក្នុងវិស័យអក្សរសាស្ត្រ ភាសាប៉ុនចាប៊ីមានស្នាដៃដ៏ល្បីល្បាញដូចជា គម្ពីរស៊ីក (Guru Granth Sahib) កំណាព្យស៊ូហ្វីដោយកវី ប៊ុលឡេសាហ (Bulleh Shah) និងរឿងស្នេហាបុរាណ «ហៀររ៉ាន់ចា» (Heer Ranjha) និពន្ធដោយ វ៉ារីសសាហ (Waris Shah)។ សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីដូចជា ឈុតសាល់វ៉ារកាមីស (salwar kameez) និងកន្សែងវែង (turban) គឺជាអត្តសញ្ញាណដ៏សំខាន់ ជាពិសេសក្នុងចំណោមសហគមន៍ស៊ីក។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
នាពេលបច្ចុប្បន្ន ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីបានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ នៅកាណាដា និងចក្រភពអង់គ្លេស សហគមន៍ប៉ុនចាប៊ីមានឥទ្ធិពលខាងនយោបាយ ដោយមានសមាជិកសភា និងរដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនរូបដែលមានដើមកំណើតពីប៉ុនចាប៊។ តាម Wikipedia វប្បធម៌ប៉ុនចាប៊ីក៏បានរីករាលដាលតាមរយៈវិស័យភាពយន្តបូលីវូដ (Bollywood) និងតន្ត្រីសម័យ ដែលធ្វើឱ្យភាសា និងរបាំប៉ុនចាប៊ីទទួលបានការពេញនិយមទូទាំងពិភពលោក។
សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ជនជាតិប៉ុនចាប៊ីគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃសហគមន៍អាស៊ីខាងត្បូងដែលទទួលបានជោគជ័យនៅក្រៅប្រទេស។ វត្តមានរបស់ពួកគេនៅក្នុងទីក្រុងធំៗដូចជា ស៊ីដនី ឡុងដ៍ និងតូរ៉ុងតូ ក៏ជាឱកាសសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ជាមួយសហគមន៍ខ្មែរនៅទីនោះផងដែរ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។