ភាសាប៉ាន់ចាប៊ី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាប៉ាន់ចាប៊ី (Punjabi) គឺជាភាសាមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុមភាសាឥណ្ឌូ-អារ្យ័ន ហើយមានដើមកំណើតនៅក្នុងតំបន់ Punjab ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានបែងចែករវាងប្រទេសឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន។ តាមវិគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេស ភាសានេះគឺជាភាសាកំណើតរបស់មនុស្សប្រមាណ ១៥០ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាដែលមានអ្នកនិយាយច្រើនបំផុតនៅលើពិភពលោក។

ភាសានេះត្រូវបានសរសេរដោយប្រើប្រព័ន្ធសរសេរពីរផ្សេងគ្នាគឺ អក្សរ Gurmukhi ដែលប្រើនៅក្នុងរដ្ឋ Punjab នៃប្រទេសឥណ្ឌា និងអក្សរ Shahmukhi ដែលជាប្រភេទអក្សរកែខៃពីអក្សរអារ៉ាប់-ពែរ្ស ហើយប្រើនៅក្នុងខេត្ត Punjab នៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ ភាសា Punjabi ជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោម ២២ ភាសាដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឥណ្ឌា និងជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋ Punjab និងរដ្ឋ Delhi ផងដែរ។ ទោះយ៉ាងណា នៅប៉ាគីស្ថាន វាមិនមានឋានៈជាភាសាផ្លូវការទេ បើទោះជាវាជាភាសានិយាយដោយប្រជាជនភាគច្រើននៅទីនោះក៏ដោយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អ្នកនិយាយភាសា Punjabi ភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រ Punjab ដែលគ្របដណ្ដប់ផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេសឥណ្ឌា និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ភាសានេះគឺជាភាសាកំណើតរបស់ប្រជាជនប្រមាណ ៣០ លាននាក់ ហើយត្រូវបាននិយាយជាចម្បងនៅក្នុងរដ្ឋ Punjab និងតំបន់ជុំវិញដូចជា Haryana, Himachal Pradesh, Delhi និង Rajasthan ។ នៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន មានអ្នកនិយាយប្រមាណ ៧០ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត Punjab ដែលជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតរបស់ប្រទេសនេះ។

ក្រៅពីតំបន់ដើម សហគមន៍និយាយភាសា Punjabi ដ៏ធំៗក៏មានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស (ជាពិសេសនៅទីក្រុង Birmingham និង London) ប្រទេសកាណាដា (ជាពិសេសនៅតំបន់ Toronto និង Vancouver) សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងប្រទេសនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ប្រជាជន Punjabi បានធ្វើឱ្យភាសានេះសាយភាយទៅកាន់ទ្វីបផ្សេងៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ភាសា Punjabi មានការវិវត្តចេញពីភាសា Prakrit និង Apabhramsha តាមរយៈឥទ្ធិពលនៃភាសាសំស្រ្កឹត និងភាសាពែរ្ស។ ការសរសេរដំបូងបង្អស់នៅក្នុងភាសានេះត្រូវបានរកឃើញក្នុងសតវត្សទី១២ និងទី១៣ ដោយកវី Sufi ដូចជា Baba Farid ។ ក្រោយមកនៅសតវត្សទី១៦ ពួក Sikh Gurus បានប្រើប្រាស់ភាសានេះក្នុងការផ្សព្វផ្សាយសាសនា ហើយ Guru Angad បានបង្កើតអក្សរ Gurmukhi សម្រាប់កត់ត្រាគម្ពីរ Guru Granth Sahib ដែលបានក្លាយជាគម្ពីរសក្ការៈរបស់សាសនា Sikh ។

ក្នុងសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស ភាសា Punjabi បានទទួលការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៀត ជាមួយនឹងការបោះពុម្ពសៀវភៅ និងកាសែត។ កាសែត "Ghadar di Gunj" (សំឡេងនៃការបដិវត្ត) ត្រូវបានបោះពុម្ពដោយគណបក្ស Ghadar នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៩១៣ ជាភស្តុតាងនៃការប្រើប្រាស់ភាសានេះក្នុងចលនាទាមទារឯករាជ្យឥណ្ឌា។ បន្ទាប់ពីការបែងចែកប្រទេសឥណ្ឌានៅឆ្នាំ ១៩៤៧ តំបន់ Punjab ត្រូវបានបំបែក ហើយជោគវាសនារបស់ភាសានេះបានប្រែប្រួលខុសគ្នា៖ នៅឥណ្ឌា វាទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋ Punjab និងត្រូវបានបង្រៀននៅក្នុងសាលារៀន ចំណែកនៅប៉ាគីស្ថាន វាត្រូវបានគេមើលរំលងដោយគោលនយោបាយលើកកម្ពស់ភាសា Urdu និងអង់គ្លេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ភាសា Punjabi មានប្រពៃណីអក្សរសាស្ត្រយ៉ាងសម្បូរបែប ដែលរួមមានកំណាព្យស្នេហា កំណាព្យបដិវត្ត និងរឿងព្រេងនិទាន។ អ្នកនិពន្ធដ៏ល្បីល្បាញដូចជា Waris Shah (អ្នកនិពន្ធរឿង "Heer Ranjha") និងកវី Sufi Bulleh Shah បានបន្សល់ទុកស្នាដៃដែលមានឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ តាមវិគីភីឌា អក្សរសិល្ប៍ Punjabi បានរីកចម្រើនក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ពួក Sikh Gurus និងអ្នកគ្រប់គ្រងម៉ូហ្គាល់ ដោយបង្កើតបានជាការប្រមូលផ្ដុំនៃកំណាព្យប្រជាប្រិយ និងចម្រៀងប្រពៃណី។

ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ឧស្សាហកម្មកម្សាន្តភាសា Punjabi ជាពិសេសតន្ត្រី Bhangra និងភាពយន្ត Pollywood បានក្លាយជាកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។ ស្ថាប័នដូចជា Punjabi Academy នៅ Delhi និង Punjab Institute of Language, Art and Culture នៅ Chandigarh ដើរតួនាទីក្នុងការអភិរក្ស និងផ្សព្វផ្សាយភាសាតាមរយៈការបោះពុម្ព ពិព័រណ៍ និងកម្មវិធីផ្សេងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ភាសា Punjabi កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជាច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនបានទទួលស្គាល់វាជាភាសាផ្លូវការ ឬជាភាសាសម្រាប់បង្រៀននៅក្នុងសាលារៀនឡើយ។ យោងតាមវិគីភីឌា មានចលនាសកម្មជនជាច្រើនដែលទាមទារសិទ្ធិឲ្យភាសានេះត្រូវបានបង្រៀន និងប្រើប្រាស់នៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីបាតុកម្មមួយនៅទីក្រុង Lahore ដែលប្រជាពលរដ្ឋទាមទារឲ្យភាសា Punjabi ក្លាយជាភាសាផ្លូវការក្នុងវិស័យអប់រំ។

នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ភាសានេះមានស្ថានភាពល្អប្រសើរជាង ប៉ុន្តែនៅតែមានការព្រួយបារម្ភអំពីការថយចុះនៃការប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមយុវជន ដោយសារឥទ្ធិពលនៃភាសាហិណ្ឌី និងភាសាអង់គ្លេស។ ក្រៅពីនេះ សហគមន៍ Punjabi នៅបរទេសកំពុងព្យាយាមអភិរក្សភាសារបស់ពួកគេតាមរយៈសាលារៀនភាសា និងព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិ និងបញ្ហានៃភាសា Punjabi អាចផ្តល់ជាមេរៀនអំពីតម្លៃនៃការទទួលស្គាល់ភាសា និងវប្បធម៌ក្នុងសង្គមពហុភាសា។