វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ វ្ល៉ាឌីមៀរ៉ូវិច ពូទីន (Vladimir Vladimirovich Putin) គឺជាអ្នកនយោបាយរុស្ស៊ី និងជាអតីតមន្ត្រីស៊ើបការណ៍ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសរុស្ស៊ីចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១២ មក ដោយមុននេះលោកធ្លាប់កាន់តួនាទីនេះពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០០៨។ លោកក៏ធ្លាប់ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរុស្ស៊ីពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ ២០០០ និងម្តងទៀតពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១២ ផងដែរ។ លោកត្រូវបានគេពណ៌នាថាជាមេដឹកនាំជាក់ស្តែង (de facto leader) នៃប្រទេសរុស្ស៊ីចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩។

លោក ពូទីន បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងស្ថិរភាពនយោបាយ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅរុស្ស៊ីក្រោយសម័យសូវៀត ប៉ុន្តែក៏បានប្រឈមមុខនឹងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ការបង្រ្កាបអ្នកប្រឆាំងនយោបាយ និងគោលនយោបាយការបរទេសដ៏ឆេវឆាវរបស់លោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន បានកើតនៅថ្ងៃទី ៧ តុលា ១៩៥២ នៅទីក្រុងឡេនីនក្រាដ (Leningrad) សហភាពសូវៀត ដែលសព្វថ្ងៃនេះគឺជាទីក្រុងសាំងពីទ័រស្បឺក (Saint Petersburg) ប្រទេសរុស្ស៊ី។ លោកជាជនជាតិរុស្ស៊ី ហើយឪពុករបស់លោកជាអតីតទាហានជើងគោក ចំណែកម្តាយជាកម្មកររោងចក្រ។ លោកមានបងប្រុសពីរនាក់ដែលបានស្លាប់មុនពេលលោកកើត។

លោក ពូទីន បានសិក្សាផ្នែកច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋឡេនីនក្រាដ ហើយបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅឆ្នាំ ១៩៧៥។ បន្ទាប់មក លោកបានចូលបម្រើការក្នុងអង្គការ KGB ដែលជាទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខនិងចារកម្មរបស់សហភាពសូវៀត ហើយបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលជាមន្ត្រីស៊ើបការណ៍។ លោកបានបម្រើការនៅ KGB អស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ ដោយឈរជើងនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតក្នុងកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៨០ ជាមន្ត្រីទំនាក់ទំនងជាមួយកងកម្លាំងសន្តិសុខក្នុងស្រុក (Stasi)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ ១៩៩១ លោក ពូទីន បានចាកចេញពី KGB ហើយចូលក្នុងឆាកនយោបាយក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់លោក អាណាតូលី សូបចាក់ (Anatoly Sobchak) អភិបាលក្រុងសាំងពីទ័រស្បឺក។ លោកបានបម្រើការជាអនុប្រធាននៃរដ្ឋបាលក្រុង ហើយក្រោយមកបានផ្លាស់ទៅទីក្រុងមូស្គូក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយបានឡើងឋានៈយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកណ្តាល។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាន FSB (ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខសហព័ន្ធ) ហើយបន្ទាប់មកជាលេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។

នៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៩ ប្រធានាធិបតី លោក បូរីស យែលស្ស៊ីន បានតែងតាំងលោក ពូទីន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ការវាយប្រហារភេរវកម្មលើអគារស្នាក់នៅនៅទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុងដទៃទៀតបានកើតឡើង ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយក្រុមផ្តាច់ខ្លួនឆេឆេន។ លោក ពូទីន បានបញ្ជាឲ្យមានប្រតិបត្តិការយោធានៅឆេឆេនយ៉ា ដែលបានបង្កើនប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក។ នៅថ្ងៃទី ៣១ ធ្នូ ១៩៩៩ លោក យែលស្ស៊ីន បានលាលែងពីតំណែងដោយមិនបានរំពឹងទុក ហើយលោក ពូទីន បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្តីទី រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០០ ទើបលោកត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាផ្លូវការ។

ក្នុងអាណត្តិដំបូង លោកបានធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច រួមមានការដាក់ពន្ធលើប្រាក់ចំណូលអត្រាថេរ និងការកែទម្រង់ដីធ្លី។ សេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ីបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលជំរុញដោយការកើនឡើងនៃតម្លៃប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកបានពង្រឹងការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបានចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងអ្នកប្រឆាំងនយោបាយ ដូចជាលោក មីខាអ៊ីល ខូដូរ៉កូវស្គី (Mikhail Khodorkovsky) ជាដើម។ លោកក៏បានប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិដ៏ធំ ដូចជាការលិចនាវាមុជទឹក Kursk ក្នុងឆ្នាំ ២០០០ និងការឡោមព័ទ្ធសាលារៀន Beslan ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤។

បន្ទាប់ពីអាណត្តិពីរជាប់ៗគ្នា លោក ពូទីន ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឲ្យបន្តតំណែង ហើយបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្រោមប្រធានាធិបតី ឌីមីទ្រី មែដវែដេវ ពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១២។ ក្នុងសម័យកាលនេះ លោកនៅតែត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកមានអំណាចពិតប្រាកដនៅក្នុងប្រទេស។ លោកបានត្រឡប់មកកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីវិញនៅឆ្នាំ ២០១២ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតដែលបង្កឲ្យមានបាតុកម្មដ៏ធំ ដោយសារតែការចោទប្រកាន់អំពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោត។

គោលនយោបាយការបរទេសរបស់លោក ពូទីន កាន់តែមានលក្ខណៈអះអាងខ្លាំងឡើងៗ។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ លោកបានដឹកនាំការបញ្ចូលឧបទ្វីបគ្រីមៀរបស់អ៊ុយក្រែន និងការគាំទ្រក្រុមផ្តាច់ខ្លួននៅតំបន់ដូនបាស។ សកម្មភាពនេះបាននាំឲ្យមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ លោកក៏បានធ្វើអន្តរាគមន៍យោធានៅស៊ីរីចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ ដើម្បីគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលលោក បាស្ហារ អាល់អាសាដ (Bashar al-Assad)។ ទំនាក់ទំនងជាមួយលោកខាងលិចបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសក្រោយការចោទប្រកាន់អំពីការជ្រៀតជ្រែកក្នុងការបោះឆ្នោតសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ ២០១៦។ នៅឆ្នាំ ២០២០ លោកបានធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលអាចឲ្យលោកកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីរហូតដល់ឆ្នាំ ២០៣៦។

នៅថ្ងៃទី ២៤ កុម្ភៈ ២០២២ លោក ពូទីន បានប្រកាស "ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស" ដែលពិតជាការលុកលុយពេញលេញលើអ៊ុយក្រែន។ យោងតាម Wikipedia សង្គ្រាមនេះបានបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួសរាប់ម៉ឺននាក់ ព្រមទាំងជម្លៀសប្រជាជនរាប់លាននាក់។ សហគមន៍អន្តរជាតិបានដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើរុស្ស៊ី ហើយតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) បានចេញដីកាចាប់ខ្លួនលោកពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន លោក ពូទីន នៅតែជាមេដឹកនាំដ៏មានឥទ្ធិពលនៅលើឆាកពិភពលោក បើទោះបីជាត្រូវបានដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែកពីលោកខាងលិចក៏ដោយ។ យោងតាម Wikipedia លោកបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសចិន កូរ៉េខាងជើង និងអ៊ីរ៉ង់ ដោយបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ លោកបានឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាណត្តិថ្មីមួយទៀត ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាគ្មានគូប្រជែងពិតប្រាកដ។ លោកក៏បានបន្តបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនានា ដូចជាកិច្ចប្រជុំកំពូល BRICS ជាដើម ដោយព្យាយាមពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់រុស្ស៊ីនៅអាហ្វ្រិក និងអាស៊ី។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងជាមួយរុស្ស៊ីមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅតាំងពីសម័យសូវៀត។ រុស្ស៊ីនៅតែជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងសហប្រតិបត្តិការយោធាដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងវេទិកាអង្គការសហប្រជាជាតិ កម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយបានអំពាវនាវឲ្យមានការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន និងគាំទ្រគោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសដទៃ។ ការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍នៅរុស្ស៊ី និងការដឹកនាំរបស់លោក ពូទីន បន្តជាសំណុំរឿងដែលអ្នកតាមដាននយោបាយក្នុងតំបន់ចាប់អារម្មណ៍តាមដាន។