ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ដំណើរការសន្តិភាពកូរ៉េឆ្នាំ២០១៨-២០១៩ គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើមការទូតដ៏ធំមួយ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិឧបទ្វីបកូរ៉េ និងការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ តាម Wikipedia ដំណើរការនេះចាប់ផ្តើមឡើងបន្ទាប់ពីភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០១៧ នៅពេលដែលកូរ៉េខាងជើងបានគំរាមសហរដ្ឋអាមេរិកដោយពាក្យថា «ភ្លើងនិងកំហឹង» ហើយការសាកល្បងមីស៊ីលនិងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានឈានដល់ចំណុចកំពូល។ ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក មូន ជែអ៊ីន ដែលជាប់ឆ្នោតជាមួយនយោបាយ «ពន្លឺព្រះអាទិត្យ» បានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកសាងទំនាក់ទំនងល្អឡើងវិញជាមួយកូរ៉េខាងជើង។

កិច្ចប្រជុំកំពូលជាច្រើនបានកើតឡើង រួមមានកិច្ចប្រជុំអន្តរកូរ៉េនៅខែមេសា និងឧសភា ២០១៨ និងកិច្ចប្រជុំប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក និងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន នៅសិង្ហបុរី ក្នុងខែមិថុនា ២០១៨។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាជំហានឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាពនៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ឧបទ្វីបកូរ៉េស្ថិតនៅអាស៊ីប៉ែកខាងកើត ហើយត្រូវបានបំបែកចេញជាប្រទេសកូរ៉េខាងជើង (រាជធានីព្យុងយ៉ាង) និងកូរ៉េខាងត្បូង (រាជធានីសេអ៊ូល) ដោយតំបន់គ្មានយោធា (DMZ) តាំងពីក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០-១៩៥៣)។ ប្រជាជនទាំងសងខាងប្រើភាសាកូរ៉េ ប៉ុន្តែមានភាពខុសគ្នាខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជ្រៅ។

នៅក្នុងដំណើរការសន្តិភាពនេះ អ្នកដឹកនាំសំខាន់ៗរួមមាន លោក គីម ជុងអ៊ុន ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង (ឡើងកាន់អំណាចឆ្នាំ២០១១) លោក មូន ជែអ៊ីន ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧) និងលោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក (ឆ្នាំ២០១៧-២០២១)។ តាម Wikipedia ពួកគេបានជួបគ្នាជាច្រើនលើក ដើម្បីពិភាក្សាអំពីអនាគតនៃឧបទ្វីបនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប៉ះទង្គិចនៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េមានឫសគល់ពីការបែងចែកប្រទេសក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ និងការផ្ទុះសង្គ្រាមកូរ៉េនៅឆ្នាំ១៩៥០។ បន្ទាប់ពីសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឈប់បាញ់ឆ្នាំ១៩៥៣ សង្គ្រាមមិនដែលត្រូវបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការដោយសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពនោះទេ ដែលធ្វើឱ្យកូរ៉េទាំងពីរស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមតាមបច្ចេកទេសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ការប៉ុនប៉ងសន្តិភាពជាច្រើនបានកើតឡើង ដូចជាកិច្ចប្រជុំកំពូលឆ្នាំ២០០០ និង២០០៧ ប៉ុន្តែភាពតានតឹងបានវិលត្រឡប់មកវិញដោយសារកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង។ តាម Wikipedia នៅឆ្នាំ២០១៧ កូរ៉េខាងជើងបានធ្វើការសាកល្បងមីស៊ីលផ្លោង និងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដែលបង្កឱ្យមានការថ្កោលទោសជាអន្តរជាតិ និងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែខ្លាំងពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។

ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំបានកើតឡើងនៅដើមឆ្នាំ២០១៨ នៅពេលដែលកូរ៉េខាងជើងបានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវត្រជាក់នៅទីក្រុងព្យុងឆាង ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ ភាពកក់ក្តៅនេះបាននាំឱ្យមានដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់បេសកជនកូរ៉េខាងត្បូងទៅកាន់ព្យុងយ៉ាង និងការជួបជាមួយលោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលបើកផ្លូវសម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូលអន្តរកូរ៉េ និងកិច្ចប្រជុំកំពូលជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅពេលក្រោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីគោលដៅចម្បងនៃដំណើរការសន្តិភាពគឺការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរក៏ដោយ តែវាក៏បានបង្កើតឱកាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌រវាងកូរ៉េទាំងពីរផងដែរ។ តាម Wikipedia ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូល មានការពិភាក្សាអំពីការតភ្ជាប់ផ្លូវដែក ការបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ដូចជាការរួបរួមក្រុមកីឡាក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិកជាដើម។

ជាផ្នែកមួយនៃការកសាងទំនុកចិត្ត បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅសិង្ហបុរី កូរ៉េខាងជើងបានប្រគល់អដ្ឋិធាតុទាហានអាមេរិកដែលបាត់ខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េមកវិញ ដែលជាកាយវិការមនុស្សធម៌មួយដែលត្រូវបានគេកោតសរសើរ។ ទោះជាយ៉ាងណា កិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ចធំៗមិនទាន់ត្រូវបានសម្រេចដោយសារតែទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិនៅតែបន្តមានដដែល ហើយការដកទណ្ឌកម្មនៅតែជាចំណុចរសើបក្នុងការចរចា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ដំណើរការសន្តិភាពឆ្នាំ២០១៨-២០១៩ នៅតែមានសារសំខាន់រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយសារតំបន់អាស៊ីប៉ែកខាងកើតនៅតែជាចំណុចក្តៅនៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយពិភពលោក។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC ការចរចាបានជាប់គាំងនៅដើមឆ្នាំ២០១៩ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ពុំទទួលបានកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយឡើយ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កូរ៉េខាងជើងបានបន្តសាកល្បងមីស៊ីល ខណៈដែលកូរ៉េខាងត្បូង និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានបន្តសមយុទ្ធយោធារួមគ្នាឡើងវិញ ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍ត្រឡប់ទៅរកភាពតានតឹងដូចមុន។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រឿងនេះពាក់ព័ន្ធដោយសារឥទ្ធិពលនៃភាពតានតឹងនៅឧបទ្វីបកូរ៉េអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ ហើយកម្ពុជាដែលជាសមាជិកអាស៊ានតែងតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការទូតដើម្បីសន្តិភាព។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិបន្តតាមដានថាតើកូរ៉េខាងជើងនឹងវិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញដែរឬអត់ ក្រោយការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង។