ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឈីងហៃ ជាខេត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភាគពាយព្យនៃប្រទេសចិន ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមខេត្តទាំងអស់ ប៉ុន្តែមានប្រជាជនតិចជាងគេលំដាប់ទីបី។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ឈីងហៃ មានទីរួមខេត្តនិងទីក្រុងធំជាងគេគឺ ស៊ីនីង។ ខេត្តនេះជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ខ្ពង់រាបទីបេ ហើយជាប្រភពនៃទន្លេសំខាន់ៗមួយចំនួនរបស់តំបន់អាស៊ី ដូចជា ទន្លេលឿង (Yellow River) ទន្លេយ៉ាងសេ និងទន្លេមេគង្គ។ ឈ្មោះ «ឈីងហៃ» មានន័យថា «សមុទ្រខៀវ» សំដៅទៅលើបឹងឈីងហៃ ដែលជាបឹងទឹកប្រៃធំជាងគេនៅចិន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ខេត្តឈីងហៃ មានទីតាំងស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបទីបេ ភាគច្រើនជាតំបន់ភ្នំខ្ពស់ និងវាលទំនាបខ្ពស់។ ព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ខេត្តកានស៊ូ និងតំបន់ស្វយ័តស៊ិនជាំង ខាងកើតជាប់ខេត្តស៊ីឈួន ខាងត្បូងជាប់តំបន់ស្វយ័តទីបេ និងខាងលិចជាប់តំបន់ស្វយ័តស៊ិនជាំង។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុត្រជាក់និងស្ងួត ដោយសារកម្ពស់ខ្ពស់។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនសរុបមានប្រហែល ៥,៩ លាននាក់ (ឆ្នាំ ២០២០) ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិហាន (Han) បន្ទាប់មកគឺជនជាតិទីបេ ម៉ុងហ្គោល និងហ៊ួយ (មូស្លីមចិន)។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាចិនកុកងឺ តែក៏មានការប្រើប្រាស់ភាសាទីបេ និងម៉ុងហ្គោលនៅតាមសហគមន៍មួយចំនួនដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមដំណើរប្រវត្តិសាស្ត្រ ទឹកដីឈីងហៃ ធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រទីបេបុរាណ ក្រោយមកស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រម៉ុងហ្គោល។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៧ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធម៉ុងហ្គោលមួយឈ្មោះ ខូស្ស៊ូត (Khoshut) បានបង្កើតរដ្ឋខូស្ស៊ូត ឃាន់ណេត (Khoshut Khanate) ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់នេះ។ នៅសម័យរាជវង្សឈីង (Qing) ឈីងហៃ បានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន ហើយត្រូវបានរៀបចំជាខេត្តមួយនៅឆ្នាំ ១៩២៨ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិន។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរនិងក្រោយមក តំបន់នេះស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលនៃគ្រួសារម៉ា (Ma clique) ដែលជាមេដឹកនាំហ៊ួយ (មូស្លីម) ក្នុងស្រុក។ បន្ទាប់ពីបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ ១៩៤៩ ខេត្តឈីងហៃ ត្រូវបានបញ្ចូលជាផ្នែកមួយនៃចិនកុម្មុយនិស្ត។

យោងតាមវិគីភីឌា វត្តគុមប៊ុម (Kumbum Monastery) ដែលស្ថិតនៅក្បែរទីក្រុងស៊ីនីង គឺជាកន្លែងកំណើតរបស់ លោក សង្សង់ខាប៉ា (Tsongkhapa) ដែលជាស្ថាបនិកសាលាត្រាឆេកង់ (Gelug) នៃព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ។ នេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌ និងសាសនារបស់ឈីងហៃ ក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តឈីងហៃ ពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម (ជាពិសេសការចិញ្ចឹមសត្វយ៉ាក និងចៀម) រុករករ៉ែ (ប្រេង ឧស្ម័ន អំបិល និងរ៉ែផ្សេងៗ) និងវិស័យទេសចរណ៍ ដែលកំពុងកើនឡើងជាលំដាប់។ បឹងឈីងហៃ និងបឹងអំបិលឆាកា គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម ទាក់ទាញភ្ញៀវមកពីគ្រប់ទិសទី។ វិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជាថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់ ក៏កំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារធនធានធម្មជាតិសម្បូរបែបនៅតំបន់ខ្ពង់រាប។

ផ្នែកវប្បធម៌ ឈីងហៃ គឺជាចំណុចប្រសព្វនៃវប្បធម៌ហាន ទីបេ ម៉ុងហ្គោល និងមូស្លីម។ វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ ដូចជាវត្តគុមប៊ុម និងវត្តរេបកុង (Rebkong) ជាតឹកតាងនៃមរតកសាសនា។ សហគមន៍មូស្លីមហ៊ួយ មានវត្តមានតាមរយៈវិហារអ៊ីស្លាម ដូចជា វិហារដុងខ្វាន (Dongguan Mosque) នៅស៊ីនីង ដែលជាវិហារធំជាងគេមួយនៅភាគពាយព្យប្រទេសចិន។ ពិធីបុណ្យប្រពៃណីចម្រុះ បង្ហាញពីភាពសម្បូរបែបរបស់វប្បធម៌ក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ខេត្តឈីងហៃ មានតួនាទីកាន់តែសំខាន់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ភាគខាងលិចរបស់ចិន (China's Western Development)។ ផ្លូវដែកឈីងហៃ-ទីបេ ដែលបានបើកដំណើរការក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ គឺជាបណ្តាញដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់ដែលតភ្ជាប់តំបន់ទីបេ និងភាគពាយព្យទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស។ វាបានជំរុញឱ្យមានការដឹកជញ្ជូនទំនិញ ទេសចរណ៍ និងការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច។

ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាន តំបន់នេះក៏ជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួន រួមមានភាពតានតឹងខាងជាតិពន្ធុរវាងសហគមន៍ទីបេ និងរដ្ឋាភិបាលចិន ព្រមទាំងកង្វល់បរិស្ថាន ដូចជាការរីងស្ងួតនៃបឹងឈីងហៃ និងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ការអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលស្អាត ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាគន្លឹះសម្រាប់និរន្តរភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តនេះ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីការវិវត្តនៅឈីងហៃ អាចផ្តល់ជាមេរៀនអំពីការដោះស្រាយបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ សមាហរណកម្មក្រុមជនជាតិភាគតិច និងការការពារបរិស្ថាននៅក្នុងតំបន់ដែលមានស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា។