ការបន្ធូរបន្ថយបរិមាណ (QE)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការបន្ធូរបន្ថយបរិមាណ (Quantitative Easing ឬហៅកាត់ថា QE) គឺជាសកម្មភាពគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុមួយ ដែលធនាគារកណ្តាលទិញបរិមាណដែលបានកំណត់ទុកជាមុននៃសញ្ញាប័ណ្ណរដ្ឋាភិបាល ភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុន ឬទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុផ្សេងទៀត (ហៅថាសាច់ប្រាក់ងាយស្រួល) ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដោយសិប្បនិម្មិត។ គោលដៅចម្បងគឺកាត់បន្ថយភាពធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ច (recession) នៅពេលដែលអតិផរណាមានកម្រិតទាបខ្លាំង ឬអវិជ្ជមាន (deflation) ហើយឧបករណ៍គោលនយោបាយប្រពៃណីដូចជាការកាត់បន្ថយអត្រាការប្រាក់លែងមានប្រសិទ្ធភាព។

QE គឺជាទម្រង់ថ្មីនៃគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុដែលបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ហើយត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបន្ទាប់ពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៨។ ចំណែកឯគោលនយោបាយផ្ទុយដែលគេហៅថា ការរឹតបន្តឹងបរិមាណ (Quantitative Tightening ឬ QT) គឺជាសកម្មភាពដែលធនាគារកណ្តាលលក់ទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុមួយចំនួន ឬអនុញ្ញាតឱ្យសញ្ញាប័ណ្ណជាក់កាល ដើម្បីកាត់បន្ថយបរិមាណសាច់ប្រាក់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។

យន្តការ និងឧទាហរណ៍

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពន្យល់ថា នៅពេលធនាគារកណ្តាលអនុវត្ត QE វាបង្កើតប្រាក់ថ្មីតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក ដើម្បីទិញទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ភាគច្រើនជាប័ណ្ណរតនាគាររយៈពេលវែង និងសញ្ញាប័ណ្ណដែលមានកម្ចីទិញផ្ទះជាមូលដ្ឋាន (Mortgage-Backed Securities)។ ការទិញនេះមិនត្រឹមតែបង្កើនទុនបម្រុងរបស់ធនាគារពាណិជ្ជកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយបន្ថយអត្រាការប្រាក់រយៈពេលវែង ដែលធ្វើឱ្យការខ្ចីប្រាក់សម្រាប់វិនិយោគ និងការទិញផ្ទះមានតម្លៃថោកជាង។ ជាលទ្ធផល សេដ្ឋកិច្ចអាចទទួលបានកំណើនឥណទាន និងការចំណាយកាន់តែច្រើន។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ គឺករណីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងអំឡុងវិបត្តិជំងឺរាតត្បាត COVID-19។ យោងតាមវិគីភីឌា ធនាគារកណ្តាលអាមេរិក (Federal Reserve) បានដាក់ចេញកម្មវិធី QE ដ៏ធំមួយ ដោយបានទិញទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលបណ្តាលឱ្យតារាងតុល្យការរបស់ខ្លួនកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។ ការពង្រីកនេះបានជួយរក្សាលំនឹងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ និងផ្តល់ឥណទានដល់សេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងជួបការលំបាក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ការអនុវត្ត QE ដំបូងគេត្រូវបានធ្វើឡើងដោយធនាគារកណ្តាលជប៉ុន (Bank of Japan) នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០។ ប្រទេសជប៉ុនកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាឱនភាពតម្លៃ (deflation) និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចទាបអស់រយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍។ ការទិញសញ្ញាប័ណ្ណរដ្ឋាភិបាល និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងទៀត ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីបង្កើនបរិមាណសាច់ប្រាក់ក្នុងប្រព័ន្ធ និងជំរុញការចំណាយ។

QE បានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់ជាសកលបន្ទាប់ពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកឆ្នាំ ២០០៨។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក Federal Reserve បានចាប់ផ្តើមកម្មវិធី QE ជាច្រើនលើក (ត្រូវបានគេស្គាល់ថា QE1, QE2, QE3) ដោយបានទិញបរិមាណដ៏ច្រើននៃប័ណ្ណរតនាគារ និងសញ្ញាប័ណ្ណគាំទ្រដោយកម្ចីទិញផ្ទះ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការធ្វើ QE នេះមានគោលដៅទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ច ខណៈដែលអត្រាការប្រាក់បានធ្លាក់មកជិតសូន្យរួចទៅហើយ។

ក្រៅពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុន ធនាគារកណ្តាលនៃចក្រភពអង់គ្លេស (Bank of England) និងសហភាពអឺរ៉ុប (ECB) ក៏បានដាក់ចេញកម្មវិធី QE ផ្ទាល់ខ្លួនដែរ ជាពិសេសដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបំណុល និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្រោយវិបត្តិ។ គំរូនេះបង្ហាញថា QE បានក្លាយជាឧបករណ៍គោលនយោបាយស្តង់ដារមួយនៅក្នុងពិភពលោក។

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា QE បាននាំមកនូវផលវិជ្ជមានមួយចំនួនដល់សេដ្ឋកិច្ច រួមមានការកាត់បន្ថយអត្រាការប្រាក់រយៈពេលវែង ការបង្កើនតម្លៃទ្រព្យសកម្ម (ដូចជាភាគហ៊ុន និងអចលនទ្រព្យ) និងការគាំទ្រដល់ទីផ្សារឥណទាន។ កត្តាទាំងនេះអាចជួយឱ្យសេដ្ឋកិច្ចងើបចេញពីវិបត្តិស្រុតចុះបានលឿនជាងមុន។

ផ្ទុយមកវិញ QE ក៏មានផលវិបាកអវិជ្ជមានដែលអាចកើតមានឡើង។ វិគីភីឌាបានចង្អុលបង្ហាញថា ការបន្ធូរបន្ថយបរិមាណអាចបណ្តាលឱ្យអតិផរណាកើនឡើង ប្រសិនបើបរិមាណសាច់ប្រាក់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចច្រើនពេក ហើយតម្រូវការស្ទុះងើបឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ លើសពីនេះ វាអាចធ្វើឱ្យវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនជាងអ្នកដែលពឹងផ្អែកលើប្រាក់ឈ្នួល។

ការជជែកដេញដោលគ្នាក្នុងចំណោមសេដ្ឋវិទូនៅតែបន្ត។ អ្នកគាំទ្រយល់ថា QE គឺជាឧបករណ៍ចាំបាច់សម្រាប់ការពារកុំឱ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះកាន់តែខ្លាំង ចំណែកអ្នករិះគន់បារម្ភពីបញ្ហាពពុះទ្រព្យសម្បត្តិ និងការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកទៅលើគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការយកចិត្តទុកដាក់បានផ្លាស់ប្តូរពី QE ទៅជាការរឹតបន្តឹងបរិមាណ (QT) ដោយសារតែអតិផរណាបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ បន្ទាប់ពីការរាតត្បាតសកល។ យោងតាមវិគីភីឌា Federal Reserve និងធនាគារកណ្តាលដទៃទៀតបានចាប់ផ្តើមដំណើរការ QT ដើម្បីកាត់បន្ថយទំហំតារាងតុល្យការដោយការលក់សញ្ញាប័ណ្ណ ឬបញ្ឈប់ការវិនិយោគឡើងវិញនៅពេលសញ្ញាប័ណ្ណជាក់កាល។ គោលដៅគឺដើម្បីធ្វើឱ្យលក្ខខណ្ឌរូបិយវត្ថុតឹងរឹង និងទប់ស្កាត់អតិផរណា។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ការផ្លាស់ប្តូរក្នុងគោលនយោបាយ QE និង QT របស់សហរដ្ឋអាមេរិកអាចមានផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោល ដូចជា ការប្រែប្រួលអត្រាការប្រាក់ក្នុងស្រុក ការផ្លាស់ប្តូរលំហូរទុនវិនិយោគ និងសក្ដានុពលពាណិជ្ជកម្ម។ ការតាមដានសកម្មភាពរបស់ Federal Reserve និងធនាគារកណ្តាលធំៗដទៃទៀត គឺជាផ្នែកសំខាន់សម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។