ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែក គឺជាទម្រង់ដឹកជញ្ជូនមួយដែលប្រើប្រាស់យានជំនិះមានកង់រត់លើផ្លូវដែក ដែលជាធម្មតាមានរង្វាស់ដែកស្របគ្នាពីរ។ វាជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកដ៏សំខាន់មួយក្នុងចំណោមពីរ រួមជាមួយនឹងការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវថ្នល់។ ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែកត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រមាណ ៨ ភាគរយនៃការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ និងទំនិញនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយសារប្រសិទ្ធភាពថាមពលខ្ពស់ និងសក្តានុពលល្បឿនលឿន។ លើសពីនេះ ផ្លូវដែកអាចចែកចាយទម្ងន់រថភ្លើងបានល្អ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យដឹកទំនិញបរិមាណច្រើនជាងរថយន្តដឹកទំនិញនៅលើផ្លូវធម្មតា។ ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកមានច្រើនប្រភេទ រួមមាន ផ្លូវដែកដឹកទំនិញ ផ្លូវដែកដឹកអ្នកដំណើរ រថភ្លើងល្បឿនលឿន និងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរហ័សក្នុងទីក្រុង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បណ្តាញផ្លូវដែកត្រូវបានពង្រីកទៅគ្រប់តំបន់ទូទាំងពិភពលោក ដោយប្រទេសដែលមានប្រវែងបណ្តាញវែងជាងគេរួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន ឥណ្ឌា និងរុស្ស៊ី។ ផ្លូវដែកបម្រើជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនរាប់រយលាននាក់ក្នុងការធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងធំៗ។ ឧទាហរណ៍ រថភ្លើងក្រោមដីញូវយ៉ក គឺជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរហ័សដែលគ្រប់គ្រងដោយប្រតិបត្តិករតែមួយ មានចំនួនស្ថានីយច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ក្រៅពីការដឹកអ្នកដំណើរ ផ្លូវដែកក៏ភ្ជាប់តំបន់ជនបទនិងឧស្សាហកម្ម ដោយអនុញ្ញាតឲ្យដឹកជញ្ជូនធនធានរ៉ែ និងផលិតផលកសិកម្មពីតំបន់ផលិតទៅកាន់ទីផ្សារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែកបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សទី១៦ ដោយមានការប្រើរទេះឈើរុញដោយកម្លាំងមនុស្សសម្រាប់ដឹករ៉ែក្នុងអណ្តូងរ៉ែនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។ នៅចុងសតវត្សទី១៨ ផ្លូវដែកធ្វើពីដែកវណ្ណះត្រូវបានបង្កើត ដូចជាផ្លូវដែកប្រភេទ «fishbelly» ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Butterley ក្នុងឆ្នាំ១៨៣១ សម្រាប់ផ្លូវដែក Cromford and High Peak នៅចក្រភពអង់គ្លេស។ ការរីកចម្រើនដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅពេលដែលលោក Richard Trevithick វិស្វករជនជាតិអង់គ្លេស បានបង្កើតក្បាលរថភ្លើងដើរដោយម៉ាស៊ីនចំហាយទឹកដំបូងនៅឆ្នាំ១៨០៤។ បន្ទាប់មក ការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីបានក្លាយជារបត់ថ្មី ដោយរថភ្លើងអគ្គិសនីដំបូងត្រូវបានដាក់ដំណើរការនៅ Lichterfelde ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងឆ្នាំ១៨៨១ និងការបើកសម្ពោធរថភ្លើងអគ្គិសនីនៅទីក្រុង Saint Petersburg ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅឆ្នាំ១៩០៧។ ក្នុងអំឡុងដើមសតវត្សទី២០ ក្បាលរថភ្លើនអគ្គិសនីប្រភេទ AC ដំបូងត្រូវបានសាកល្បងនៅ Valtellina ប្រទេសអ៊ីតាលី ក្នុងឆ្នាំ១៩០១ ហើយរថភ្លើងម៉ាស៊ូត-អគ្គិសនីដំបូងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោកត្រូវបានផលិតដោយសហការរវាងស្វីសនិងអាល្លឺម៉ង់នៅឆ្នាំ១៩១៤។ ការចាប់កំណើតនៃផ្លូវដែកល្បឿនលឿនបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦៤ ជាមួយនឹងការបើកដំណើរការរថភ្លើង Shinkansen ស៊េរី ០ នៅប្រទេសជប៉ុន ដែលបានបង្កើតជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែកមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ វាជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ដឹកទំនិញធ្ងន់ៗដូចជារ៉ែ ប្រេង និងផលិតផលកសិកម្មក្នុងបរិមាណច្រើន។ ការដឹកទំនិញតាមផ្លូវដែកអាចជួយកាត់បន្ថយការកកស្ទះចរាចរណ៍ និងមានភាពប្រសើរជាងរថយន្តដឹកទំនិញក្នុងរយៈពេលយូរ។ ក្នុងផ្នែកសុវត្ថិភាព វិគីភីឌាបានដកស្រង់ទិន្នន័យពី Eurostat និងទីភ្នាក់ងារផ្លូវដែកអឺរ៉ុបដែលបង្ហាញថា ហានិភ័យនៃការស្លាប់សម្រាប់អ្នកដំណើរតាមផ្លូវដែកនៅអឺរ៉ុបគឺទាបជាង ២៨ ដង បើប្រៀបធៀបនឹងការធ្វើដំណើរតាមរថយន្ត (ផ្អែកលើទិន្នន័យរវាងឆ្នាំ២០០៨ និង ២០១០)។ រដ្ឋាភិបាលនៅទ្វីបអឺរ៉ុបបានផ្តល់ការឧបត្ថម្ភដល់ការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដែកក្នុងអត្រាខុសៗគ្នា ដើម្បីលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនស្អាតនេះ។ ក្រៅពីទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ច ផ្លូវដែកក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងធំក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ពីការធ្វើដំណើរកម្សាន្តដ៏ល្បីល្បាញរហូតដល់ការប្រើប្រាស់ក្នុងសង្រ្គាម ដូចជាទាហានអាល្លឺម៉ង់ដែលបានធ្វើដំណើរតាមរថភ្លើងទៅកាន់សមរភូមិក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩១៤ ដោយមានសារសរសេរលើទូរថភ្លើងថា «Von München über Metz nach Paris»។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា និងការវិវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែកកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ឡើងវិញ ដោយសារតួនាទីរបស់វាក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ រថភ្លើងល្បឿនលឿននៅក្នុងប្រទេសចិន ជប៉ុន និងអឺរ៉ុបកំពុងភ្ជាប់ទីក្រុងធំៗយ៉ាងរហ័ស ខណៈដែលប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដីក៏កំពុងពង្រីកនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងជាច្រើន។ គម្រោងទាំងនេះបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកការដឹកជញ្ជូនដែលមាននិរន្តរភាព និងផ្តល់នូវសក្តានុពលសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់។