ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គ្រួសាររាជបក្ស (Rajapaksa family) គឺជាគ្រួសារនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពល និងល្បីល្បាញមួយនៅប្រទេសស្រីលង្កា។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា គ្រួសារនេះបានស្ថិតក្នុងចំណោមគ្រួសារដែលមានអំណាចខ្លាំងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយស្រីលង្កា ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលដែលលោកមហិន្ទ រាជបក្ស ធ្វើជាប្រធានាធិបតីពីឆ្នាំ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ២០១៥។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ សមាជិកជាច្រើនរបស់គ្រួសារបានកាន់មុខតំណែងសំខាន់ៗក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នរដ្ឋ ដែលនាំឱ្យពួកគេមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើទិសដៅរបស់ប្រទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដើមកំណើតរបស់គ្រួសាររាជបក្ស គឺនៅតំបន់ហម្ពន់តូតា (Hambantota) នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសស្រីលង្កា។ យោងតាមវិគីភីឌា សមាជិកគ្រួសារដែលមានភាពលេចធ្លោរួមមាន៖

• លោកមហិន្ទ រាជបក្ស អតីតប្រធានាធិបតី (ឆ្នាំ២០០៥-២០១៥) និងជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី (ឆ្នាំ២០១៩-២០២២)
• លោកហ្គោតាបាយ៉ា រាជបក្ស អតីតប្រធានាធិបតី (ឆ្នាំ២០១៩-២០២២) និងជាអតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិ
• លោកបាស៊ីល រាជបក្ស អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច
• លោកចមល រាជបក្ស អតីតប្រធានសភា

ក្នុងអំឡុងយុគសម័យនៃការគ្រប់គ្រងរបស់លោកមហិន្ទ រាជបក្ស សមាជិកគ្រួសារទាំងនេះ និងសាច់ញាតិដទៃទៀតបានកាន់តំណែងមួយចំនួនធំក្នុងរដ្ឋាភិបាល ដែលបង្កើតបានជាបណ្តាញអំណាចដ៏ធំមួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការឡើងកាន់អំណាចរបស់គ្រួសាររាជបក្សបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅឆ្នាំ២០០៥ នៅពេលដែលលោកមហិន្ទ រាជបក្ស ដែលជាមេធាវីដោយវិជ្ជាជីវៈ បានឈ្នះការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី។ យោងតាមវិគីភីឌា លោកបានដឹកនាំប្រទេសឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលដ៏សំខាន់នៃសង្រ្គាមស៊ីវិលជាមួយក្រុមខ្លាតាមីល (LTTE) ដែលបានបញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅឆ្នាំ២០០៩។ ភាពជោគជ័យនេះបានធ្វើឱ្យប្រជាប្រិយភាពរបស់គ្រួសារកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។

បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់សង្រ្គាម លោកមហិន្ទ រាជបក្ស បានពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួន ហើយបានតែងតាំងបងប្អូន និងកូនៗរបស់គាត់ឱ្យកាន់មុខតំណែងសំខាន់ៗ។ នេះត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងថាជារបបញាតិញាតិនិយម (nepotism) និងអំពើពុករលួយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៥ លោកមហិន្ទ រាជបក្ស បានទទួលបរាជ័យ ហើយគ្រួសារបានបាត់បង់អំណាចមួយរយៈ។

យ៉ាងណាមិញ គ្រួសារនេះបានវិលត្រឡប់មកកាន់អំណាចវិញនៅឆ្នាំ២០១៩ នៅពេលដែលលោកហ្គោតាបាយ៉ា រាជបក្ស ជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតី ក្រោយពីការវាយប្រហារភេរវកម្មនៅថ្ងៃបុណ្យអ៊ីស្ទើរ។ បន្ទាប់ពីឡើងកាន់តំណែង លោកហ្គោតាបាយ៉ា បានតែងតាំងលោកមហិន្ទ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយធ្វើឱ្យគ្រួសារទាំងមូលគ្រប់គ្រងអំណាចស្ទើរគ្រប់ផ្នែក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គ្រួសាររាជបក្សបានក្លាយជាចំណោទដ៏ធំមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រស្រីលង្កា ជាពិសេសទាក់ទងនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ២០២២។ យោងតាមវិគីភីឌា វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏អាក្រក់ដែលបណ្តាលមកពីការគ្រប់គ្រងខុសឆ្គង បំណុលបរទេសដ៏ច្រើន និងការធ្លាក់ចុះវិស័យទេសចរណ៍ដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ បាននាំឱ្យមានកង្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ អាហារ និងថ្នាំពេទ្យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ប្រជាជនស្រីលង្កាបានចេញមកតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលរបស់គ្រួសាររាជបក្ស ដោយចោទប្រកាន់ពួកគេពីអំពើពុករលួយ និងការគ្រប់គ្រងខុសឆ្គងដែលនាំឱ្យប្រទេសក្ស័យធន។ ក្រោមសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំង លោកមហិន្ទ រាជបក្ស បានលាលែងពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២។ បន្ទាប់មក លោកប្រធានាធិបតីហ្គោតាបាយ៉ា រាជបក្ស បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស ហើយក្រោយមកបានលាលែងពីតំណែង។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានបញ្ចប់របបគ្រប់គ្រងរបស់គ្រួសាររាជបក្ស ហើយបានបង្ហាញពីភាពផុយស្រួយនៃលទ្ធិញាតិញាតិនិយមនៅក្នុងនយោបាយ។

សព្វថ្ងៃនេះ គ្រួសាររាជបក្សនៅតែជាមេរៀនដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រទេសនានាក្នុងតំបន់អាស៊ី រួមទាំងកម្ពុជា អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការប្រមូលផ្តុំអំណាចដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យ និងគណនេយ្យភាព។