ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការរំលោភសេពសន្ថវៈ គឺជាអំពើហិង្សាផ្លូវភេទមួយប្រភេទ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរួមភេទ ឬ ការបញ្ចូលផ្លូវភេទដោយបង្ខំ ប្រឆាំងនឹងបុគ្គលម្នាក់ដោយគ្មានការយល់ព្រម។ តាម Wikipedia អំពើនេះអាចត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងដោយកម្លាំងកាយ ការគំរាមកំហែង ការរំលោភអំណាច ឬប្រឆាំងនឹងជនដែលមិនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលអាចផ្តល់ការយល់ព្រមប្រកបដោយសុពលភាពបាន ដូចជា ជនដែលសន្លប់ ជនមានពិការភាពខាងសតិបញ្ញា ឬបុគ្គលដែលមានអាយុក្រោមកំណត់នៃការយល់ព្រមតាមច្បាប់។

Wikipedia បានពន្យល់ថា ភាពខុសឆ្គងនៃការរំលោភ មិនមែនគ្រាន់តែជាអំពើហិង្សាលើរាងកាយជនរងគ្រោះនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការបំពានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើខ្លួនឯងផ្ទាល់របស់ជនរងគ្រោះ។ ពាក្យ «ការរំលោភ» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ជាសទិសន័យជាមួយពាក្យ «អំពើហិង្សាផ្លូវភេទ» ទោះបីជាពាក្យទីពីរមានវិសាលភាពទូលំទូលាយជាងក៏ដោយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អំពើរំលោភសេពសន្ថវៈមិនមែនជាបាតុភូតមួយដែលកំណត់ត្រឹមតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយនោះទេ។ វាកើតឡើងនៅគ្រប់ទីកន្លែង និងប៉ះពាល់ដល់មនុស្សគ្រប់វ័យ ភេទ និងស្ថានភាពសង្គម។ ដោយយោងលើនិយមន័យដែលប្រើពាក្យ «បុគ្គល» នោះ គេអាចយល់បានថានរណាក៏អាចក្លាយជាជនរងគ្រោះបាន។

រូបភាពមួយពី Wikipedia បង្ហាញពីសកម្មភាពស្តាប់សំឡេងក្មេងស្រីនៅប្រទេសសំហ្យាប៊ី ដែលជាប្រទេសមានអត្រាអំពើហិង្សាផ្លូវភេទខ្ពស់។ យោងតាមចំណងជើងរូបភាព ស្ត្រី និងក្មេងស្រីចំនួន ៤៣% ដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៥ ទៅ ៤៩ ឆ្នាំ នៅប្រទេសនេះ ធ្លាប់ជួបប្រទះនូវទម្រង់ណាមួយនៃអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ។ តួលេខនេះគូសបញ្ជាក់ពីទំហំដ៏ធំធេងនៃបញ្ហានៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន ហើយវាគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយតូចប៉ុណ្ណោះ ដោយសារករណីជាច្រើនមិនត្រូវបានរាយការណ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការរំលោភសេពសន្ថវៈ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសង្គម និងច្បាប់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។ តាមរយៈគំនូរ «Tarquin និង Lucretia» របស់វិចិត្រករ Titian ដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយ Wikipedia រឿងព្រេងរ៉ូម៉ាំងបុរាណបានដំណាលថា ការរំលោភលើ Lucretia ដោយកូនប្រុសរបស់ស្តេច បានបង្កឱ្យមានការបះបោរដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតសាធារណរដ្ឋរ៉ូម៉ាំង។ រឿងនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលការរំលោភត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងកិត្តិយសគ្រួសារ ជាជាងការរំលោភសិទ្ធិបុគ្គលរបស់ស្ត្រី។

សិល្បៈក៏បានថតយកភាពរន្ធត់នៃការរំលោភនៅក្នុងបរិបទសង្គ្រាម។ រូបគំនូររបស់ Francisco Goya ក្នុងស៊េរី «The Disasters of War» ដែលមានចំណងជើងថា «They do not want to» (ពួកគេមិនចង់) បង្ហាញពីភាពអស់សង្ឃឹម និងការបដិសេធរបស់ស្ត្រីចំពោះអំពើហិង្សា។ ដូចគ្នានេះ គំនូរមួយទៀតដោយ Konstantin Makovsky ដែលមានចំណងជើងថា «The Bulgarian martyresses» បានពណ៌នាពីការរំលោភស្ត្រីប៊ុលការីដោយទាហានអូតូម៉ង់ ក្នុងអំឡុងការបះបោរខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៧៦។ រូបភាពទាំងនេះបញ្ជាក់ថា ការរំលោភត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាអាវុធមួយក្នុងជម្លោះ ដើម្បីបំផ្លាញសីលធម៌ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់សហគមន៍។

និយមន័យសម័យទំនើបនៃការរំលោភ ដូចដែលបានកំណត់ដោយ Wikipedia ផ្តោតសំខាន់ទៅលើការយល់ព្រម ដោយទទួលស្គាល់ថា ការយល់ព្រមដែលមានសុពលភាពអាចត្រូវបានរារាំងដោយកត្តាជាច្រើន រួមទាំងអាយុ ស្ថានភាពសតិអារម្មណ៍ និងអំណាចមិនស្មើគ្នា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ផលប៉ះពាល់នៃការរំលោភមិនមែនត្រឹមតែផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌សង្គមផងដែរ។ ជនរងគ្រោះជារឿយៗត្រូវប្រឈមមុខនឹងការចំណាយផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ការព្យាបាលផ្លូវចិត្ត និងការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ដែលអាចជាបន្ទុកមួយជីវិត។ នៅកម្រិតសង្គម ការរំលោភនាំឱ្យមានការចំណាយផ្នែកច្បាប់ និងសុខាភិបាលសាធារណៈយ៉ាងច្រើន។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ យោងតាមការពិពណ៌នារូបភាពពី Wikipedia រូបចម្លាក់រ៉ូម៉ាំងដែលបង្ហាញពីការប្រយុទ្ធរវាង Nymph និង Satyr ឆ្លុះបញ្ចាំងពីគំនិតដែលថា ការតស៊ូដោយកម្លាំងកាយ គឺជាភស្តុតាងតែមួយគត់នៃការមិនយល់ព្រម។ នេះជាទេវកថាដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ ពីព្រោះក្នុងការពិត ជនរងគ្រោះជាច្រើនមិនអាច ឬមិនហ៊ានតស៊ូ ដោយសារការភ័យខ្លាច ការគំរាមកំហែង ឬភាពស្ពឹកស្រពន់ខាងផ្លូវចិត្ត។ ការយល់ខុសនេះបាននាំឱ្យមានការរិះគន់ជនរងគ្រោះ (victim-blaming) ដែលធ្វើឱ្យអ្នករស់រានមានជីវិតជាច្រើនស្ងៀមស្ងាត់ និងមិនរាយការណ៍ពីឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ។

ដូច្នេះ យុទ្ធនាការអប់រំសាធារណៈកាន់តែសង្កត់ធ្ងន់ថា ការយល់ព្រមត្រូវតែមានលក្ខណៈសេរី និងដាច់ខាត ហើយថាការខ្វះការតស៊ូមិនមានន័យថាយល់ព្រមឡើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ហាការរំលោភសេពសន្ថវៈនៅតែជារឿងបន្ទាន់ក្នុងសង្គមសហសម័យ។ ដូចដែលបានឃើញក្នុងរូបភាពពី Wikipedia ការតវ៉ាដ៏ធំមួយប្រឆាំងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទបានកើតឡើងនៅទីក្រុង Cape Town ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ បន្ទាប់ពីការសម្លាប់និស្សិត Uyinene Mrwetyana។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានឆក់យកការយកចិត្តទុកដាក់ជាអន្តរជាតិ និងបង្ហាញពីកំហឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះអំពើហិង្សាយេនឌ័រ។

តាម Wikipedia ចលនាដូចជា #MeToo បានជំរុញឱ្យមានការសន្ទនាសាធារណៈ និងការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ នៅកម្ពុជា ករណីរំលោភ និងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបញ្ហាសង្គមដែលត្រូវដោះស្រាយ ដោយក្រុមសិទ្ធិស្ត្រីបានបន្តធ្វើយុទ្ធនាការអប់រំ និងគាំទ្រជនរងគ្រោះ។ KhmerPulse បន្តរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានពហុប្រភពដែលជួយឱ្យអ្នកអានយល់ពីបរិបទ និងការវិវត្តនៃបញ្ហានេះ។