ទិដ្ឋភាពទូទៅ

កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាព សំដៅទៅលើកម្រិតសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុត ឬទាបបំផុត ដែលត្រូវបានកត់ត្រាឡើងក្នុងតំបន់ណាមួយ ឬនៅលើសកលលោក។ កំណត់ត្រាទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ខាងវិទ្យាសាស្ត្រ ពីព្រោះវាជួយឱ្យក្រុមអ្នកជំនាញឧតុនិយមនិងអាកាសធាតុវិទូអាចតាមដានការប្រែប្រួលរបស់អាកាសធាតុសកល និងព្យាករណ៍អំពីនិន្នាការនាពេលអនាគត។ យោងតាមអង្គការឧតុនិយមពិភពលោក (WMO) កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងម៉ត់ចត់ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ដែលមានស្តង់ដារអន្តរជាតិ មុននឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។ ក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពថ្មីៗត្រូវបានបំបែកជាញឹកញាប់ ដែលជាការព្រមានអំពីការឡើងកម្ដៅនៃភពផែនដី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលមានកំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតជាធម្មតាគឺជាវាលខ្សាច់ ដូចជាជ្រលងភ្នំមរណៈ (Death Valley) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងវាលខ្សាច់សាហារ៉ា។ តាម WMO កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតដែលត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់នៅលើផែនដីគឺ ៥៤.៤ អង្សាសេ (១២៩.៩ អង្សាហ្វារិនហៃ) ដែលបានកត់ត្រានៅជ្រលងភ្នំមរណៈ នៅឆ្នាំ២០២០ និង២០២១។ ចំណែកតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំងវិញ កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពទាបបំផុតត្រូវបានកត់ត្រានៅទ្វីបអង់តាក់ទិក ដោយធ្លាក់ចុះដល់ដក ៨៩.២ អង្សាសេ។ ទីក្រុងធំៗនៅអាស៊ីខាងត្បូង និងមជ្ឈឹមបូព៌ាក៏ជួបប្រទះសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំបែកកំណត់ត្រាជាញឹកញាប់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។

យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កុមារ មនុស្សចាស់ និងអ្នកមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃគឺជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុតពីរលកកម្ដៅ។ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា រលកកម្ដៅដែលបំបែកកំណត់ត្រាបានកើតឡើងកាន់តែញឹកញាប់ បង្កើនសម្ពាធលើប្រព័ន្ធសុខាភិបាល និងការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការកត់ត្រាសីតុណ្ហភាពមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ ដោយចាប់ផ្ដើមពីការបង្កើតទែរម៉ូម៉ែត្រដំបូងដោយលោក កាលីលេអូ ហ្គាលីលេ (Galileo Galilei) នៅដើមសតវត្សទី១៧។ នៅសតវត្សទី១៩ ការបង្កើតបណ្តាញស្ថានីយឧតុនិយមជាលើកដំបូងបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យជាប្រព័ន្ធ។ តាម WMO កំណត់ត្រាដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតរួមមាន សីតុណ្ហភាព ៥៦.៧ អង្សាសេដែលរាយការណ៍នៅជ្រលងភ្នំមរណៈនៅឆ្នាំ១៩១៣ ប៉ុន្តែកំណត់ត្រានេះមានភាពចម្រូងចម្រាស និងមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសារបញ្ហាឧបករណ៍វាស់។

ក្នុងសតវត្សទី២០ និង២១ បច្ចេកវិទ្យាវាស់ស្ទង់បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណប និងឧបករណ៍វាស់ស្វ័យប្រវត្តិ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យកាន់តែត្រឹមត្រូវ។ WMO បានបង្កើតគណៈកម្មការពិសេសដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាព និងបានពិនិត្យឡើងវិញនូវកំណត់ត្រាចាស់ៗ។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងឆ្នាំ២០១២ WMO បានដកស្គាល់កំណត់ត្រា ៥៨ អង្សាសេដែលបានរាយការណ៍នៅអែលអាស៊ីហ្សៀ (El Azizia) ប្រទេសលីប៊ី កាលពីឆ្នាំ១៩២២ ដោយសារកំហុសក្នុងការអានទិន្នន័យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសវិស័យកសិកម្ម ដែលពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក គ្រោះរាំងស្ងួតនិងរលកកម្ដៅបានធ្វើឱ្យផលិតកម្មស្រូវនិងដំណាំផ្សេងទៀតធ្លាក់ចុះនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន រួមទាំងកម្ពុជា។ ការខាតបង់ផលដំណាំនាំឱ្យប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករថយចុះ ហើយអាចបង្កើនអតិផរណាលើម្ហូបអាហារ។ លើសពីនេះ តម្រូវការថាមពលសម្រាប់ត្រជាក់កើនឡើងក្នុងអំឡុងពេលមានរលកកម្ដៅ ដែលបង្កើនសម្ពាធលើបណ្តាញអគ្គិសនី និងធ្វើឱ្យថ្លៃអគ្គិសនីឡើងថ្លៃ។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពបានប៉ះពាល់ដល់ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី។ ជាឧទាហរណ៍ នៅកម្ពុជា ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីដែលប្រារព្ធនៅខែមេសា ជាខែដែលក្តៅបំផុតនៃឆ្នាំ ជាញឹកញាប់ត្រូវប្រឈមមុខនឹងសីតុណ្ហភាពក្តៅខ្លាំង។ នេះបានជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកែសម្រួលសកម្មភាពរបស់ពួកគេ ដូចជាការជ្រកក្នុងម្លប់ និងការប្រើប្រាស់ទឹកត្រជាក់ញឹកញាប់ ដែលបង្ហាញពីការសម្របខ្លួននឹងអាកាសធាតុក្តៅ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពសកលត្រូវបានបំបែកជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាសញ្ញាច្បាស់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ តាមរបាយការណ៍របស់សេវាកម្មផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ Copernicus នៃសហភាពអឺរ៉ុប ឆ្នាំ២០២៤ ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាជាឆ្នាំក្តៅបំផុតមិនធ្លាប់មានក្នុងកំណត់ត្រា ដោយសីតុណ្ហភាពមធ្យមសកលខ្ពស់ជាងកម្រិតមុនបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មប្រមាណ ១.៥ អង្សាសេ។ និន្នាការនេះបានបន្តចូលមកដល់ឆ្នាំ២០២៥ និង២០២៦ ដោយមានរលកកម្ដៅធ្ងន់ធ្ងរនៅទូទាំងពិភពលោក។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយមបានព្រមានអំពីសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់នៅរដូវប្រាំង ដោយបានកត់ត្រាកម្រិតលើសពី ៤០ អង្សាសេនៅតំបន់ខ្លះក្នុងប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ។ តាមកាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ រលកកម្ដៅនេះបានប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋ និងបង្កើនការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រួមជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ កំពុងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រសម្របខ្លួន ដូចជាការកែលម្អប្រព័ន្ធព្យាករណ៍អាកាសធាតុ ការបង្កើតកន្លែងជ្រកត្រជាក់សាធារណៈ និងយុទ្ធនាការអប់រំសុខភាពសាធារណៈ។ KhmerPulse បន្តតាមដានប្រធានបទនេះយ៉ាងដិតដល់ ដោយផ្សារភ្ជាប់ការវិវត្តនៃកំណត់ត្រាសីតុណ្ហភាពទៅនឹងគោលនយោបាយសាធារណៈ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។