ការបញ្ចូនត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសដើម (Repatriation)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព៖ Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ការបញ្ចូនត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសដើម ឬហៅថានាឡិការ (Repatriation) គឺជាការប្រគល់មនុស្ស ឬវត្ថុឲ្យវិលត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសដើមកំណើតវិញ។ ពាក្យនេះអាចសំដៅទៅលើទម្រង់ផ្សេងៗ ដូចជាការប្តូររូបិយបណ្ណបរទេសឲ្យក្លាយជារូបិយបណ្ណក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន ការបញ្ចូនក្រុមនាវិក ឬទាហានឲ្យវិលត្រឡប់ក្រោយសង្គ្រាម និងការវិលត្រឡប់របស់អ្នកការទូត មន្ត្រីអន្តរជាតិ ជននិរទេស និងពលករចំណាកស្រុកនៅពេលមានវិបត្តិអន្តរជាតិ។ ចំពោះជនភៀសខ្លួន អ្នកស្វែងរកការជ្រកកោន និងជនចំណាកស្រុកខុសច្បាប់ ការបញ្ចូនត្រឡប់អាចមានន័យថាការវិលត្រឡប់ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ឬការនិរទេសដោយបង្ខំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការបញ្ចូនត្រឡប់កើតមាននៅទូទាំងពិភពលោកតាមរយៈច្រកព្រំដែនគោក សមុទ្រ និងអាកាស។ ក្រុមមនុស្សដែលពាក់ព័ន្ធរួមមានជនភៀសខ្លួន ជនចំណាកស្រុកសេដ្ឋកិច្ច និស្សិត ក៏ដូចជាអ្នកទោសសង្គ្រាម។ មនុស្សទាំងនេះអាចត្រូវបានបញ្ចូនត្រឡប់ពីប្រទេសដែលពួកគេស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្ន ឬអចិន្ត្រៃយ៍ទៅកាន់ស្រុកកំណើតវិញ ដែលជួនកាលធ្វើឡើងជាលក្ខណៈបុគ្គល ឬជាក្រុមធំៗ នៅពេលមានវិបត្តិនយោបាយ ឬសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព៖ Wikipedia

ការបញ្ចូនត្រឡប់មានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាម និងការទូត។ យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្រោយសង្គ្រាមធំៗ ដូចជាសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ ការបញ្ចូនទាហាន និងជនស៊ីវិលឲ្យត្រឡប់ទៅស្រុកវិញ គឺជាកិច្ចការដ៏សំខាន់មួយ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងគឺការបញ្ចូនត្រឡប់នៃក្រុមនាវិកនាវា USS Pueblo របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើងចាប់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៩៦៨។ តាមរូបភាពពីវីគីភីឌា ក្រុមនាវិកត្រូវបានដោះលែង និងបញ្ចូនឲ្យឆ្លងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកូរ៉េ (DMZ) នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៨។ ករណីនេះបង្ហាញពីតួនាទីនៃការចរចាផ្នែកមនុស្សធម៌ក្នុងការបញ្ចូនត្រឡប់អ្នកទោសសង្គ្រាម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព៖ Wikipedia

ក្រៅពីមនុស្ស ការបញ្ចូនត្រឡប់ក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដែរ ដូចជាការប្រគល់ប្រាក់ចំណេញ ឬដើមទុនពីប្រតិបត្តិការបរទេសមកកាន់ប្រទេសដើមវិញ ដែលជារឿងសំខាន់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ការប្រគល់វត្ថុបុរាណឲ្យម្ចាស់ដើមវិញក៏ជាទម្រង់មួយនៃនាឡិការ។ តាមរយៈរូបភាពពីវីគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រគល់ថ្មសិលាចារឹកអាយុ ១១ សតវត្សចំនួន ២ ដុំត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ បន្ទាប់ពីការខិតខំអស់រយៈពេល ៤ ឆ្នាំ។ ករណីនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការសកលក្នុងការទាមទារឲ្យមានការប្រគល់សម្បត្តិវប្បធម៌ដែលត្រូវបានប្លន់ ឬយកទៅដោយខុសច្បាប់។ កិច្ចខិតខំអន្តរជាតិដើម្បីគាំទ្រដំណើរការនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយអង្គការដូចជាយូណេស្កូ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព៖ Wikipedia

នៅបច្ចុប្បន្ន នាឡិការបន្តជាប្រធានបទក្តៅគគុកក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ។ នៅទូទាំងពិភពលោក រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនកំពុងពង្រឹងគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងព្រំដែន និងបង្កើនអត្រានៃការនិរទេសជនចំណាកស្រុកខុសច្បាប់ និងអ្នកដែលស្នើសុំការជ្រកកោនមិនបានសម្រេច។ គោលការណ៍មិនបណ្តេញត្រឡប់ (non-refoulement) ដែលជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីជនភៀសខ្លួន កំពុងត្រូវបានសាកល្បងក្នុងករណីជាច្រើន ជាពិសេសនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏កំពុងមានសកម្មភាពយ៉ាងសកម្មដែរ។ រូបភាពខ្សែក្រវាត់ Wampum របស់ជនជាតិដើមភាគតិច Iroquois ដែលនៅតែរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរ Peabody នៃសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមនៅទូទាំងពិភពលោក ដើម្បីទាមទារឲ្យមានការបញ្ចូនវត្ថុសក្ការៈ និងអដ្ឋិធាតុដូនតារបស់ពួកគេត្រឡប់មកវិញ។ បញ្ហាទាំងនេះពាក់ព័ន្ធនឹងក្រមសីលធម៌ ច្បាប់កម្មសិទ្ធិ និងការទទួលស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រឈឺចាប់។